«Qazgıdromet» kásiporny sý sapasynyń monıtorıngin 143 sý nysanynda, atap aıtqanda teńizde jáne sýdyń ústińgi qabatynda júrgizedi. Onyń ishinde 93 ózen, 31 kól, 15 sýqoıma, 3 sý arnasy men Kaspıı teńizi bar. Ár nysanda synama alynatyn birneshe núkte belgilengen. Bul aýmaqtarda lastaný kózderi eskerilip, aǵyn sý men sý aıdyndarynda tekserý jumystary talapqa sáıkes atqarylady. Mamandar sýdyń synamasyn alyp, oǵan zerthanada taldaý jasalady. Synama zerthanada 60-qa jýyq kórsetkish boıynsha tekserýden ótedi.
«Onyń ishine bıogendi zattar, organıkalyq emes zattar, aýyr metaldar men taǵy basqa elementter kiredi. Eger sýdyń qatty lastanǵany anyqtalsa, qajetti sharany qabyldaý úshin tıisti memlekettik organdarǵa habarlama jiberiledi. Sý nysandarynyń túri jáne sanatyna baılanysty taldaý merzimi ártúrli. Kóp jaǵdaıda ár aıdyń alǵashqy on kúndiginde júrgiziledi. Sý synamalary elimizdegi «Qazgıdromettiń» 17 fılıalynda tekseriledi. Barlyq zerthana halyqaralyq talap negizinde jumys isteıdi», dedi D.Álimbaeva.
Kaspıı teńizindegi sýdyń sapasyna vedomstvonyń Atyraý jáne Mańǵystaý oblystaryndaǵy fılıaldary jaýap beredi. Teńizdiń aýmaǵynda synama alynatyn 50 núkte bar. Oǵan Jaıyq jáne Edil ózenderiniń Kaspııge quıatyn saǵasy, ken oryndary ornalasqan aýdandar, shekaralyq jáne rekreasııalyq aýmaqtar men Mańǵystaýdaǵy teńiz porttary da kiredi. Kaspııge monıtorıng ádettegideı júrgizilgenimen ólsheý ádistemelerinde ózgeshelikter bar. О́ıtkeni teńizdiń quramyndaǵy tuz saraptama nátıjesine áser etpeýi úshin arnaıy synamalyq daıyndyq qajet.
«Aı saıyn qorshaǵan ortanyń jaǵdaıy týraly aqparattyq bıýlleten shyǵarylady, barlyq nysandardaǵy sýdyń sapasy sonda kórsetiledi. Aqparattyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý úshin «Qazgıdromet» 2019 jyly Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Maǵzum Myrzaǵalıevtiń bastamasymen betki sýlardyń sapasy týraly málimetterdi onlaın rejimde baqylaýǵa múmkindik beretin ınteraktıvti karta (maps.hydromet.kz siltemesi arqyly kóre alasyz) jasady. Onda sý nysandarynyń sapasy qandaı sanatqa jatatyny, ózenniń nemese kóldiń sýyn qandaı maqsatqa paıdalanýǵa bolatyny, sýdyń quramyndaǵy qandaı zattar shekti mólsherden asyp ketkeni týraly bilýge bolady.
Qajet bolǵanda halyqtyń, quzyrly organdardyń nemese BAQ-tyń suranysyna sáıkes «Qazgıdromettiń» jyljymaly ekologııalyq zerthanalary jospardan tys tekserýge shyǵady. Onyń qorytyndysy bizdiń saıtta, áleýmettik jelilerde jarııalanady. Mysaly, 14 qyrkúıekte Býrabaı kólinde balyqtardyń jappaı qyrylǵany týraly vıdeolar taraǵan edi. Aqmola oblysyndaǵy bólimshe qyzmetkerleri dereý sonda baryp, balyqtar ólgen jerdiń aınalasyndaǵy 5 núkteden sýdyń synamalaryn alyp, taldaý júrgizdi», dedi «Qazgıdromet» basshysy
Bas gıdrometeorologtiń aıtýynsha, Elek ózenine 10 jyldan beri úzdiksiz júrgizilip kele jatqan monıtorıng lastaný deńgeıiniń eń joǵary kórsetkishin baıqatyp otyr. Belgili bolǵandaı, ózen hrom jáne bormen lastanǵan. Sol sekildi Tobyl, Nura, Qara Keńgir ózenderi men Ertistiń Shyǵys Qazaqstandaǵy bóliginde ahýal kóńil kónshiterlikteı emes. Ásirese Glýbochanka, Krasnoıar, Oba, Breksa, Tıhaıa ózenderi udaıy «lastanýdyń tótenshe deńgeıindegi» sý nysandarynyń qatarynda. Salystyrmaly túrde sýynyń sapasy jaqsy nysandarǵa Pavlodar oblysyndaǵy Ertis, Ýsolka, Almaty oblysyndaǵy Shilik, Baıankól, Qarqara, Túrgen, Tentek jáne Túrkistan oblysyndaǵy Bógen men Aqsýdy jatqyzýǵa bolady.
Elordaǵa toqtalsaq, mundaǵy Vıacheslav sýqoımasyndaǵy sýdyń sapasy 2-sanatqa kiredi. Demek alańdaýǵa negiz joq. Áıtse de Sarybulaq jáne Aqbulaq ózenderiniń sapasy tómen. Munda magnıı, hlorıdter men kúkirt sýteginiń mólsheri joǵary.
«Kún saıyn qajettilik artyp jatqandyqtan Nur-Sultan jáne Almaty qalalaryndaǵy zerthanalardy jańartyp, dáldigi joǵary, zamanaýı quraldarmen jabdyqtaýdy josparlap otyrmyz. Qazir zerthana ǵımaratynda jóndeý jumystary júrip jatyr.
Sonymen qatar Atyraý oblysyndaǵy zerthanalar jańartylmaq. Sebebi munaıly óńir bolǵandyqtan, betki sýlardyń sapasyn tereń tekserip, jiti qadaǵalap otyrý kerek. Betki sýlardan bólek, sý astyndaǵy túptik shógindilerge tunyp qalatyn aýyr metaldar da bolýy múmkin. Ony der kezinde anyqtamasa, balyq qyrylady nemese sol sýdan balyqty aýlaıtyn adam densaýlyǵyna zııan keledi. Mine, sondyqtan Atyraýǵa da joǵary tehnologııalyq zerthana jabdyǵyn alyp, osy baǵyt boıynsha jumysty kúsheıtemiz», dedi D.Álimbaeva.
Bul rette «Qazgıdromet» betki sýlardyń sapasyna qatysty turaqty túrde halyqaralyq komıssııalarǵa, sondaı-aq arnaıy jumys toptarynyń quramynda sarapshy retinde baıandama jasap keletinin aıta ketken oryndy. Barlyq shekaralyq eldermen, atap aıtqanda Qytaı, Reseı, Qyrǵyzstan jáne О́zbekstanmen aqparat almasyp otyrady. Sol sekildi otandyq gıdrometeorologter Kaspıı teńizin qorǵaý máseleleri boıynsha Tehran konvensııasy jumys tobynyń múshesi.
