Qanatyn keńge jaıǵan iri aýyl sharýashylyǵy qurylymdary jer telimderin molynan ıelengenimen, kádege aspaı, bos jatqan jerleri de az emes. Túgin tartsa maıy shyǵatyn qunarly jerdiń tolyq ıgerilmeı, tabys bermeı jatqany óz aldyna, bir kezdegi berekeli alqaptar kórer kózge aramshóp basyp, tozyp barady. Al dál irgesinde aýyl sharýashylyǵymen aınalysamyn dep alǵa umtylǵan aǵaıynǵa toqymdaı jer tımeı, dymy quryp otyr. Oblysta myńdaǵan gektardyń bos jatqany týraly taıaýda da jazǵan bolatynbyz. Ázirge osy iske jaýapty aýdandyq ákimdikterde bar másele tap-tuınaqtaı etilip oń jolǵa qoıyldy dep aıta almaımyz. Ońtaıly esep, ornyqty jospar bolmaǵan soń baǵymyndaǵy birli-ekili tuıaǵymen el qatarly elbesip-selbesip kún kórip kele jatqan aýyl turǵyndaryna jer jaryqtyq jalynan ustatar emes.
– Zerendi aýdanynyń kóp jerine «Zerendi astyq» sharýashylyǵy ıelik etedi. Týsyrap jatqan jer telimderi az emes, – deıdi Kókterek aýylynyń turǵyny Marat Moldahmetov, – al, keıbir fermerler malyn jaıarǵa jer tappaı, dymy quryp otyr. Jaıylymdyq jer ǵana emes, qysqy mal azyǵyn daıyndaıtyn shabyndyq ta joq. Qazir fermerlerdiń óndirgen súti mardymsyz degen ýáj de aıtylady. Iá, shynynda da shaǵyn fermerlerdiń saýyn sıyrlary iri sharýashylyqtarmen salystarǵanda sútti úsh ese az beredi. Sebebi mal azyǵy tapshy. Iri sharýashylyqtar mal azyǵynyń túr-túrin óndire alady. О́ıtkeni qunarly jeri kóp. Al jeri kóp sharýashylyqtardyń arasynda qysylyp-qymtyrylǵan shaǵyn sharýashylyqtyń jan aıqaıyn estir jan joq.
Kúsep aýyldyq okrýgine qarasty О́rken aýylyndaǵy paı ıeleri óz nesibelerinen qur qalýda. Aýyldyń 76 otbasy birneshe jyldan beri paı úlesi tımegendikten, júdep otyr.
– Aýyl turǵyndarynyń zań talaptaryn jaqsy bilmeýi saldarynan tórt jyldan beri úlesimizden qur qalyp kelemiz, – deıdi О́rken aýylynyń turǵyny Vıtalıı Shkarýba, – nátıjesinde bizge tıesili jer telimderi banktiń kepildiginde tur. Qazir aýyl adamdary jersiz qaldy, bolashaqta ne bolary belgisiz.
Aýyl turǵyndarynyń aıtýynsha, qazir aýyl sharýashylyǵynda jumys istegisi keletin adamdardyń yntasy bolǵanymen, qolaıly jaǵdaı jasalmaı otyr. Alańdatqan jaıdyń biri – kadr jetispeýshiligi. Ásirese veterınar mamandar óte qat. Bul máseleni sheshý úshin shalǵaıdaǵy shaǵyn aýyldarǵa jas mamandardy baǵyttaý qajet. Eger aýyldyq jerde jaqsy jaǵdaı, jalaqysy tolymdy bolsa, mamandar nege kelmesin? Sondaı-aq «Serpin» baǵdarlamasy arqyly ońtústikten soltústikke at basyn burǵan uly kóshtiń bir tarmaǵy irge kóterýdiń az-aq aldynda turǵan shaǵyn aýyldarǵa qaraı baǵyttalsa, oń bolar edi.
Mal baǵýǵa múmkindiktiń az bolyp otyrǵany týraly Aqkól aýdanyndaǵy Dombyraly aýylynyń turǵyny Ulan Bekqojın da másele kóterip otyr. Onyń aıtýyna qaraǵanda, barmaǵan jeri, qaqpaǵan esigi joq. Biraq «baıaǵy jartas, bir jartas» degendeı, jabýly qazan jabýly kúıinde qalyp keledi. Jazǵan ótinishterine «mal jaıylymyna arnalǵan jer joq» degen jattandy jaýap keledi.
– Men bankten qomaqty nesıe alyp, mal basyn kóbeıtýge bel býdym. Áıtse de, jaıylymnyń joqtyǵynan sharýamdy alǵa bastyra almaı otyrmyn, – deıdi Ulan Tilektesuly, – bylaı alyp qaraǵanda, memleket tarapynan qoldaý bar, nesıesin berip otyr. Al jergilikti jerden esh qaıyr joq. Osyny qalaı túsinýge bolady?!
Árıne, óńirde sýly, nýly jer az emes, bar gáp ádildiktiń saltanat qurýynda ǵana.
Aqmola oblysy
