– Qylmyskerler qaı kezde de azamattardyń eń osal tusyn tap basýǵa daǵdylanǵan. Bul – tez ári ońaı paıda tabýǵa, únemdeýge, qymbat zattardy arzan baǵamen satyp alýǵa degen umtylys. Máselen, sońǵy kezde aqshany «aınaldyrý» dep atalatyn alaıaqtyqtyń túri taraldy. Alaıaqtar azamattarǵa aqsha salyp, qarjysyn bastapqy jarnadan eki ne, úsh ese artyq paıdamen qaıtaryp alýdy usynady. Buǵan sengen azamattar alaıaqtarǵa aqsha, ózderiniń derekteri men karta nómirin jiberedi. Al alaıaqtar olarǵa ústeme somany jiberýge ýáde beredi, – deıdi oblystyq polısııa departamenti krımınaldy polısııa basqarmasynyń aǵa jedel qyzmetkeri Zakarııa Razǵalıev.
Onyń málim etýinshe, alaıaqtar usynǵan jarnany tólegender eshqandaı paıda kórmeıdi. Tipti óziniń aqshasyn qaıtara almaıdy. Adamdardyń sengishtigin paıdalanǵan qylmyskerler jeke derekterge qol jetkizgen soń taǵy bir alaıaqtyq áreketke barady. Bular bankterden qurbandarynyń atyna nesıe rásimdeıdi. Bankter nesıe aqshasyn azamattardyń kartochkalaryna jiberedi.
– Mine, dál osy kezde alaıaqtar óz qurbandarynyń telefonyna qońyraý shalyp, «qaıyrymdylyq qoryna arnalǵan qarajat sizdiń atyńyzǵa kezdeısoq jiberildi. Aqshany qaıtaryńyz, ótinemin» deıdi. Taǵy da aldanǵan adamdar bul qarajatty alaıaqtardyń QIWI ámııanyna jiberedi. Osylaısha, alaıaqtar bir adamdy eki ret aldaıdy. Ańǵaldyq adamdardy «aınaldyrýǵa» salǵan qarajatyn joǵaltýǵa, tipti óz atyna resimdelgen nesıeni tóleýge májbúr etip otyr, – deıdi Zakarııa Razǵalıev.
Alaıaqtardyń jıi qoldanatyn taǵy bir «súıikti» amaly – ózderin bank qyzmetkerleri retinde tanystyrý. Olar óz qurbandaryna qońyraý shalyp, shotyna shabýyl jasalǵanyn habarlaıdy. Sol sebepten, tekserý júrgizgen keıip tanytyp, azamattardyń jeke deregin, olardyń shotynda saqtalǵan qarjynyń somasyn bilip alady. Osylaısha senimge kirip, telefonǵa keletin qupııa kodty jiberýdi suraıdy.
– Biz azamattarǵa bógde adamdarǵa ózderiniń jeke deregin, karta nómiri men qupııa kodty habarlamaýǵa keńes beremiz. Alaıaqtar bul aqparattyń barlyǵyn basqa adamdardyń qarajatyn ıemdený úshin paıdalanady, –deıdi krımınaldy polısııa basqarmasynyń qyzmetkerleri.
Polıseılerdiń aıtýynsha, byltyr alaıaqtar muǵalimderdiń atyn jamylyp, ata-analardan mekteptiń qajettilikteri úshin aqsha aýdarýdy suraǵan derekter kóbeıipti. Osyǵan oraı túsken shaǵym sany da artyp otyr. Ádette alaıaqtar ınternette basqa adam retinde kórinýdiń jolyn jetik meńgerip alǵan. Alaıaqtar adamdardyń fotosyn júktep alyp, olardyń atynan jalǵan paraqsha ashady. Sodan keıin qurbandarymen sóılesedi. Internettegi alaıaqtar suraıtyn somalar qomaqty emes. Sol sebepten, zardap shekkender mundaı faktilerge qatysty polısııaǵa júginýdi qajet dep tappaıdy.
Jelide jańa gadjetterdi satyp alý nemese páterdi jaldaý da alaıaqtardyń jıi qoldanatyn ádisine aınalyp barady. Alaıaqtar jalǵan paraqshalarda iPhone telefonynyń túrli markasyn naryqtyq qunynan tómen baǵamen usynady. Olar telefonnyń jańa ekenin, jaqynda satyp alynǵanyn, nemese syılyq retinde berilgenin túsindiredi. Biraq shuǵyl aqsha qajettigin, sondyqtan arzan baǵaǵa satýǵa májbúr bolyp otyrǵanyn aıtady. Kartochkaǵa aqsha túsken soń olar «kókjıekten» tez joǵalatyny daýsyz. Qońyraýlar men sms-habarlamaǵa jaýap bermeıdi. Tipti aldanǵan qurbanyn buǵattap tastaıtyny buljymas ádetke aınalǵan.
– Alaıaqtar jyljymaıtyn múlik ıeleriniń betperdesin kıip te áreket etedi. Olar jaqynda jóndeýden ótken páterdi kóńilge qonymdy baǵamen jalǵa berýshiniń rólin oınaıdy. Jalǵa alýshymen telefon arqyly sóıleskende aldyn ala tólem jasaǵan klıenttiń páterge keletinin alǵa tartady. Unaǵan páterdi alyp qalýdyń bir ǵana jolyn usynady. Bul – kartaǵa aldyn ala tólem jiberý. Nátıjesinde, ańǵaldyq qurbany aqshasyz, ári jaldamaly baspanasyz qalady. Alaıaqtar basqa adamdardyń paraqshasynan bólek QIWI ámııandaryn óte jaqsy kóredi. О́ıtkeni muny ashý úshin telefon nómirinen basqa derek qajet emes. Bul vırtýaldy túrde ashylady. Ony baqylaý da qıyn. Alaıaqtar bank kartochkasyn ashsa, onda ony belgili bir turǵylyqty jeri joq, alkogoldik ishimdikke salynǵan kezbe adamdardyń atyna rásimdeıdi. О́ıtkeni, únemi ishimdikke «toıyp» júretin mundaı adamdar qujatyn kimge bergenin esine túsire almaıdy, – deıdi Zakarııa Razǵalıev.
Beıqamdyqqa boı aldyryp, ańǵaldyqqa urynǵan adamdardy ınternettegi alaıaqtar ıirimine tartyp barady. Aram oılylardyń arbaýyna túsken ańǵal jandar aqshasynan aıyrylyp, qaryzǵa belshesinen batsa da budan sabaq alar emes. Olardyń arasynda alaıaqtarǵa birneshe ret aldanatyny bar. Al adamdardyń sengishtigin sátti paıdalanatyn alaıaqtar aldyn ala qurylǵan josparyn iske asyrý úshin ózge qalalar men elderdi tańdaıtyny belgili. Qylmystyq polısııa basqarmasynyń jedel ýákilderi aqsha aýdarymdary aınalymynyń Almaty, Shymkent, Qostanaı qalalary men kórshiles Reseıde artqanyn anyqtap otyr. Polıseıler bıylǵy jyl basynan beri osyndaı 60 qylmystyq isti ashyp, alaıaqtardyń jolyn kesti.
Atyraý oblysy
