Atalǵan jospar Elbasynyń 2018 jyly 5 naýryzdaǵy «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» atty halyqqa Joldaýynan shyǵyp otyr. N.Nazarbaev úndeýinde: «Qazir joǵary oqý oryndary men kolledjderdiń stýdentterin jataqhanamen qamtamasyz etý máselesi óte ózekti. Bul mindetti sheshý úshin joǵary oqý oryndary, kolledjder men developerlik kompanııalar memleket-jekemenshik áriptestigi qaǵıdasymen jataqhana salýdy bastaýy kerek. Memleket óz tarapynan Bilim jáne ǵylym mınıstrligi arqyly jataqhana qurylysyna jumsalǵan ınvestısııalardyń belgili bir bóligi birtindep qaıtarylýyna kepildik beredi. 2022 jyldyń sońyna deıin stýdentterge arnap keminde 75 myń oryndyq jańa jataqhana salýdy tapsyramyn. Bul aldaǵy jyldarda óse túsetin suranysty eskergenniń ózinde jataqhana tapshylyǵyn birjola sheshedi», dedi.
Bilim jáne ǵylym mınıstrligi bergen statıstıkalyq derekterge súıensek, elimizdegi 100-den asa joǵary oqý ornynda 500 myńnan asa stýdent bilim alyp jatyr. Byltyr 82 myńnan asa stýdent turatyn 251 jataqhana jumys istese, bıyl bul kórsetkish 361-ge kóbeıgen. Elimizdiń joǵary oqý oryndaryndaǵy osynsha jataqhanada 105 079 tósektik oryn bar. Degenmen áli 42 756 stýdentke jataqhanadan oryn kerek. Mine, osy tapshylyqty joıý úshin 2022 jylǵa deıingi úshinshi áleýmettik bastamany iske asyrý sheńberinde 75 myń jańa orynǵa laıyqtap kezeń-kezeńimen jataqhanalar salý josparyn oryndaý qajet.
О́tken aptada L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń 2 361 tósektik orynǵa arnalǵan Stýdenttik turǵyn úı kesheni qurylysynyń irgetasy qalandy. Bul elimizdegi stýdentterge arnalǵan jataqhanalardyń ishindegi eń aýqymdy nysannyń biri bolǵaly tur. Jalpy aýdany 45 myń sharshy metrdi alatyn jańa jataqhana bes qabatty úsh bloktan turady jáne A.Baıtursynuly men K.Ázirbaev kósheleriniń qıylysynda ornalasady. L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Erlan Sydyqov atalǵan joba jóninde:
– Stýdentter qalashyǵynyń irgetasyn qalaý – Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti úshin tarıhı oqıǵa. Bul – Elbasy N.Nazarbaevtyń bes áleýmettik baǵdarlamasynyń úshinshi bastamasy: «Joǵary bilim alýdyń qoljetimdiligi men sapasyn arttyryp, stýdent jastardyń jataqhanadaǵy jaǵdaıyn jaqsartý» tapsyrmasyna oraı atqarylyp otyrǵan ister. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi bul tapsyrmany oıdaǵydaı oryndap keledi. О́ıtkeni elimizdegi JOO-nyń aldy ózderiniń jataqhana qurylysyn bastap ta ketti, keıbiri ony paıdalanýǵa berip te úlgerdi. EUÝ stýdentter qalashyǵynyń ereksheligi, ınvestorlar óz qarajatyna salyp beredi, qalashyqta jastarǵa ne kerek, bári qamtylǵan. Sondyqtan «MegaStroıServıs» JShS ujymyna rızashylyǵymdy bildiremin. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev óziniń halyqqa arnaǵan Joldaýynda áleýmettik máselelerge, ásirese eldiń jaǵdaıyn qamtamasyz etýge, onyń ishinde jastarǵa erekshe kóńil bóldi. Bul jumys sol Joldaýda berilgen tapsyrmalardyń oryndalýy dep bilemin, – dedi.
Jeke sektormen birge bilim berý salasyndaǵy qordalanǵan túıtkilderdiń túıinin tarqatý tájirıbesi bizde bar. «Balapan» baǵdarlamasymen 3-6 jasqa deıingi balalardy 100 paıyz balabaqshamen qamtý jospary júzege asyryldy. Sondyqtan osy baǵyt búginde stýdentterdiń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýda qoldanylyp keledi. Biraq osy iske jeke kásipkerler shynymen de múddeli me?
Jaqynda irgetasy qalanǵan L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti jataqhanasynyń qurylysyn qolǵa alǵan «MegaStroıServıs» JShS ınnovasııalyq damý jónindegi dırektory Balsheker Muhamedqyzy:
– Alǵa basýǵa nıettengen kez kelgen qoǵamnyń, adamzat tarıhyndaǵy kez kelgen órkenıettiń irgetasy bilim men ǵylymnan turatyny belgili. Biz de jataqhananyń ǵana emes, bilim men ǵylymnyń irgetasyn qaladyq. Abaı atamyz «Adam balasy adam balasynan aqyl, ǵylym, ar, minez degen nárselermen ozady» deıdi. Stýdentterge salǵaly jatqan jataqhanamyzdan hakim Abaı aıtqan aqyl, ǵylym, ar, minezben ozatyn jastar ósip shyǵatynyna senemiz. 5 qabatty ǵımarattyń jobalyq quny 7 mlrd teńgeni quraıdy. «MegaStroıServıs» JShS 2005 jyly Mańǵystaý oblysy Aqtaý qalasynda tirkelgen. Bul kompanııanyń ınfraqurylym jáne turǵyn úı salýdaǵy tájirıbesi mol. Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń jataqhana qurylysy boıynsha jarııalaǵan konkýrsqa qatysyp, jeńip aldy. Qurylys jumysy negizi 2020 jyly kóktem aıynda bastalýy kerek edi, biraq álemdi jaılaǵan indettiń saldarynan jumysymyz jarty jylǵa keshikti. Sátin salsa, Stýdenttik turǵyn úı keshenin 2022 jyly 30 tamyzǵa deıin tolyqtaı bitirip, Konstıtýsııa kúni paıdalanýǵa beremiz, – deıdi.
Iá, joǵaryda aıtylǵandaı, elimizde atalǵan bastama boıynsha paıdalanýǵa berilgen jataqhanalar da bar. Sebebi bul josparly jumys 2019 jyldan bastaldy. Byltyr 5 myńnan asa tósektik orny bar jataqhana salynýy kerek-tin, jospar joǵary nátıjede oryndalyp, 9 166 oryndyq 34 obekti paıdalanýǵa berildi. Al bıyl qyrkúıekte 2020 jylǵa arnalǵan jospar 55 paıyzǵa oryndalyp, 11 035 orynǵa arnalǵan 42 nysannyń qurylysy aıaqtaldy. Álemdik ahýalǵa, Qazaqstanda órshigen pandemııaǵa baılanysty kóptegen nysannyń qurylysy báseńdedi. Sonyń saldarynan III toqsanǵa josparlanǵan biraz nysannyń kiltin tapsyrý jumysy jyl aıaǵyna, ıaǵnı sońǵy toqsanǵa shegerildi.
Taǵy bir eskere ketetin jaıt, «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasymen» kolledjderge de jataqhanalar salynǵan, áli de qurylys júrip jatyr, kelesi jylǵa josparlanǵany da bar. Mınıstrliktiń málimdeýinshe, búginde elimizde 700-den asa kásiptik-tehnıkalyq oqý orny bar. Ondaǵy 77 kolledjge 17 873 oryndyq jataqhana qajet. Osy máseleni sheshý maqsatynda 5 931 tósektik oryn 21 joba boıynsha jumys júrgizilip jatyr. Sonyń ishinde kolledj stýdentterine arnalǵan 2153 oryndyq 10 jataqhana paıdalanýǵa berildi. Osy jyldyń sońyna deıin taǵy 2387 tósektik 5 nysandy paıdalanýǵa berý josparlanǵan.
Qyzylorda medısınalyq joǵary kolledjiniń stýdentter úıi 5 áleýmettik bastama boıynsha byltyr paıdalanýǵa berilgen. Búginde stýdentter jataqhananyń ıgiligin kórip otyr. Atalǵan oqý ornynyń 3-kýrs stýdenti, bolashaq meıirger Kelbet Jeńisbekqyzy:
– Jańadan salynǵan 5 qabatty jataqhanada 2-kýrstan beri turamyn. Oǵan deıin eski jataqhanada jattym. Burynǵy turǵynjaıymyzben salystyrǵanda jańa jataqhana áldeqaıda jaqsy. Máselen, buryn ár qabatta 1 as bólme, 1-2 ájethana, 1 jýynatyn bólme bolatyn. Qazir ár bólmede óziniń as bólmesi, ájethana men jýynatyn jeri, tipti ár bólmege 1 tońazytqysh bar. Sonymen qatar burynǵy jataqhanada 4 adamnan tursaq, qazir 3 adamǵa laıyqtalǵan. Bul da óz kezeginde oqýdyń sapasyna septigin tıgizedi. Búginde sabaq qashyqtan oqytý formatyna kóshirildi. Meniń aýylymda baılanys joq. Sondyqtan jataqhanada oqýymdy jalǵastyryp jatyrmyn. Munda ınternet jaqsy ustaıdy, – deıdi.
Stýdenttiń aıtýynsha, kolledjdegi jataqhanada stýdentterdiń salamatty ómir saltyn ustanyp, sportpen shuǵyldanýyna da jaǵdaı jasalǵan. Stýdentter úıiniń turǵyndary sabaqtan bos ýaqytynda fýtbol, basketbol alańdarynda oınap, jattyǵý jasaýǵa arnalǵan aýladaǵy sporttyq qurylǵylar arqyly denesin shynyqtyra alady.
Qyzylorda medısınalyq joǵary kolledjiniń dırektory Saltanat Seıitqalıqyzy jalpy aýdany 3382 sharshy metrdi quraıtyn jataqhanada 94 turǵyn bólme bar ekenin aıtady.
– Nysandy «DılMASh» JShS saldy. Stýdentterdiń jaıly jaǵdaıda bilim alýyna barlyq múmkindikter qarastyrylǵan. Joǵarydaǵy stýdentimizdiń sózin tolyqtyra ketsem, jataqhanada oqý zaly, demalys bólmesi, býfet, kir jýatyn bólme jáne ashyq aspan astyndaǵy sport alańy bar. Sondaı-aq nysan órtke qarsy dabylmen, beınebaqylaý, ótkizý júıesimen jabdyqtalǵan. Stýdentter úıiniń turǵyndary orkestrlik úıirmege qatysady, ústel tennısi, basketbol, voleıbol, shahmat, toǵyzqumalaq oınaı alady. Jeke sektorlar memlekettiń damýyna eleýli úles qosyp otyr. Pandemııa barlyq salaǵa óziniń zııanyn tıgizdi. Sonyń ishinde biz de stýdentterimizdi qashyqtan oqytyp jatqandyqtan, jataqhanamyzda burynǵydaı turǵyndar kóp emes. Sonyń saldarynan ınvestorymyzǵa qıyn tıip tur. О́ıtkeni stýdentterdiń jataqhanaǵa tóleıtin qarajaty sol ınvestorlarǵa beriledi. Osyndaı qıyndyqtarǵa qaramastan, qoldaý kórsetip otyrǵanyna rızamyz. Bárinen buryn adamnyń amandyǵyn oılap osyndaı sheshimniń shyǵarylǵanyn túsinedi, – deıdi S.Seıitqalıqyzy.
Endigi 2021-2022 jyldarǵa arnalǵan jospar men joba boıynsha barlyǵy 12 myń orynǵa arnalǵan 12 nysan paıdalanýǵa berilmek. Keler jyly 7 927 stýdent jataqhanamen qamtylsa, 2022 jyly 3921 oryndyq 7 nysan salynyp bitýi tıis. Jospardaǵy nysandardyń ishinde eń irisi Túrkistan oblysynda 2021 jyly salynatyn 2460 oryndyq stýdentter úıi bolmaq.
