Alǵashqy sózdi aqyn zamanyna qysqasha taldaý jasaı otyryp, «Uly aqyn, dana oıshyl Abaı HIH jáne HH ǵasyrlar toǵysyndaǵy Aǵartýshylyq nemese Oıaný dáýiriniń kóshbasshysyna, eldiń bolashaq baǵdaryn aıqyndap bergen rýhanı temirqazyǵyna aınaldy», degen tujyrymdy oıdan bastaıdy. Jáne sol oıyn álemdik tulǵalarmen salystyra otyryp, tarata dáleldeıdi. «Orystar úshin Aleksandr Pýshkın, aǵylshyndar úshin Ýılıam Shekspır, nemister úshin Iogann Gete, amerıkalyqtar úshin Ýolt Ýıtmen qandaı bolsa, qazaqstandyqtar úshin Abaı da – sondaı rýhanı tulǵa» dep óz oıyn jańasha shalqaryn keńeıte tııanaqtaıdy.
«Baıqaýymsha, ulylyqty uǵyný bir bólek te, onymen tabysý jáne toǵysý, ıaǵnı túpsiz tereńine boılap, jeke bolmysyńa jaratý – óz aldyna qyryq qatpar qubylys», deı otyryp, ájesi Myrzabala men anasy Áljannyń besik jyry arqyly qulaǵyna sińgen rýhanı nárdi Abaı murasymen qalaı ushtastyrǵanyn rızashylyqpen esine alady. Keıin Qaskeleńdegi Abaı mektebinde oqyǵanyn, ondaǵy qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi Ǵabbas Beısenbetovtiń tálim-tárbıesine de iltıpat bildiredi. Keıingi eńbek joldarynda da sol aqyn ulaǵatyn máńgilik jadynda tutqanyn aıta otyryp, ondaı áserdiń búkil sol zamandaǵy adamdarǵa tán bolǵandyǵyn meńzeıdi. «...Bizdiń býyn ómir boıyna uly Abaı mektebinen, ıaǵnı ǵulamanyń muhıttaı shalqar oı qazynasynan tolassyz bilim alyp kele jatqandaı kórinedi», degen sózi – sonyń dáleli. Odan ári Abaı amanattary jóninde tebirenip, bodandyq qamytyn kıgen eliniń erteńi úshin shermende bolǵan uly aqynnyń arqasúıer tulǵasy da, mańdaıyn tirer astanasynyń da bolmaǵanyn qasiretke balap, sol amanattardyń oryndalýyna óziniń kóshbasshy bolǵanyna shúkirshilik etedi. Sondaı oryndalǵan amanattyń biri Abaı esimin álemge áıgilep, IýNESKO kóleminde tuńǵysh ret atap ótý edi. Ol úlken abyroımen atqarylǵan shara boldy.
Danyshpan armandaǵan táýelsiz memleketti quryp, álemmen terezesin teń etý Abaı amanatynyń eń úlken óteýi boldy. Árıne, ony júzege asyrý ońaı bolǵan joq, bul oraıda da temirqazyq bolǵan aqyn shyǵarmalary. Sonyń eń basty qıynshylyǵy ulttyń ishki birligin nyǵaıtyp, memlekettik múddege uıyta bilý bolǵany sózsiz. Bul jolda da uly sýretkerdiń «Birińdi, qazaq, biriń dos, kórmeseń istiń bári bos» degen ósıetin uran etip ustanyp, onymen toqtamaı, respýblıkadaǵy barsha ulystardy baýyrǵa tartyp, «Adamzattyń bárin súı, baýyrym dep» degen kemeńger oıshyldyń amanatyn abyroımen oryndaǵanyn maqtanyshpen aıtady.
Árıne, aqynnan qalǵan amanat sheksiz, onyń árbir sózi búginge ǵana emes, erteńge de taýsylmas taǵylym ekeni aqıqat. Bıylǵy Abaı jylynda atqarylyp jatqan ister de qomaqty ekendigin aıta kelip, aqyn murasynyń biz úshin máńgilik rýhanı azyq ekendigine, keler urpaqty amanatqa adal bolýǵa shaqyrady.
Oıy oramdy, tili kórkem, tartymdy maqala tushyna oqıtyn, taǵylymy mol, shalqary keń tolǵamdarǵa toly.
Elbasynyń bul eńbegin ulylyqpen úndesý, kemeńger tulǵamen syrlasa otyryp, el taǵdyry jóninde tebirene tolǵaný dep túıindeýge bolady.
Kenjehan MATYJANOV,
M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń dırektory
