Arqalyq qus fabrıkasyndaǵy jaǵdaı Úkimet pen aımaq basshylyǵynyń erekshe nazarynda ekenin aıtqan oblys ákimi óndiristi qalpyna qaıta keltirý maqsatynda kásiporynǵa qoldaý kórsetiletinin jetkizip, fabrıka basshylyǵyna jumysshylardy qysqartýǵa jol bermeýdi tapsyrdy.
– Dál qazirgi jaǵdaıdaǵy mańyzdy másele – jumysshylardyń qysqaryp qalýyna jol bermeý, adamdar qalaı bolǵanda da óz jumystaryn jalǵastyrýy kerek, – degen Arhımed Muhambetov qus tumaýyn ári óristetpeý máselesine toqtaldy. Odan soń buǵan deıin jylyna 120 mln jumyrtqa shyǵaryp kelgen fabrıka óndirisin 2022 jylǵa deıin jylyna 100 mln jumyrtqa óndire alatyn deńgeıge jetkizip, burynǵy qaýqaryn qaıta qalpyna keltirý jospary talqylandy.
Búginge deıin fabrıkada 502 myń 611 qus óleksesi men 1 mln 452 193 jumyrtqa joıylyp, kásiporyn aýmaǵyn dezınfeksııalaý jumystary atqarylyp jatyr. Indetke qarsy sanıtarlyq óńdeý, zararsyzdandyryp, tazartý sharalary qarashanyń basyna deıin jalǵasatyn bolady. 9 qarashadan bastap fabrıka ǵımarattaryna zerthanalyq tekserý sharalaryn júrgizip, veterınarlyq baqylaýdan ótkizý josparlanyp otyr. Odan keıin, ıaǵnı qarasha jáne aqpan aralyǵynda qarjylandyrý kózderi qarastyrylyp, fabrıka esepshotyna aqsha túsýi tıis. Aqpan aıynda shıkizat, jem, veterınarlyq dári-dármek satyp alý kózdelgen.
2021 jyldyń aqpanynda fabrıkaǵa 220 myń bas balapan ákelinedi. Kásiporyn mamyrdan bastap mekıenderdi uıashyqtarǵa ornalastyryp, shildede qosymsha taǵy bir lek balapan satyp ákelýdi josparlap qoıǵan. Odan keıin fabrıka óndirisi aqyryndap jandanyp, taýyqtar tamyz aıynan bastap satýǵa keletin daıyn taýar kúıindegi jumyrtqa taba bastaıdy. Osylaısha, kelesi jyly Arqalyq qus fabrıkasy óziniń óndiristik qýatyna tolyq kóshýi tıis.
Kásiporyn basshylarynyń aıtýynsha, óndiristi birtindep ońaltýǵa arnalǵan birjyldyq jospardy júzege asyrý úshin 1,5 mlrd teńgeden astam qarjy kerek. «Agroınterptısa» indet bastalǵaly 356 mln teńgeniń tabysynan qaǵylǵan. Fabrıkaǵa qus tumaýynan kelgen jalpy shyǵyn kólemi 554 mln 677 myń teńgege jetip otyr. Qazirdiń ózinde kásiporynnyń 206 mln 620 myń teńge nesıe qaryzy bar. О́ndiris aqpanǵa deıin jumys istemegen jaǵdaıda jumysshylarǵa berilýi tıis jalaqy qory – 84 mln 800 myń teńge. Onyń ústinde osy kezeń aralyǵynda 65 mln 790 myń teńge nesıe qaryzy ótelýi kerek. Mindetti salyq tóleminiń mólsheri – 24 mln teńge.
О́ndiristi qaıta qalpyna keltirý josparyn taǵy bir qarap shyǵyp, pysyqtap alý qajettigin eskertken ákim 250 adamdy jumyspen qamtyp otyrǵan Arqalyq qus fabrıkasyn memleket qoldaýsyz qaldyrmaıtynyn aıtty.
Aımaq basshysy odan keıin Aıdar aýylyna at basyn buryp, byltyrdan beri salynyp jatqan mal sharýashylyǵy kesheniniń qurylysymen tanysty. Quny 3,5 mlrd teńge bolatyn aýqymdy joba boıynsha 76,5 gektar aýmaqqa 7 500 bas asyl tuqymdy iri qaraǵa arnalǵan bordaqylaý alańy men asyl tuqymdy mal basyn kóbeıtetin ortalyǵy bar alyp keshen salynýy tıis.
2019 jyly qazan aıynda bastalǵan qurylys nysanynyń bir bóligi, ıaǵnı bordaqylaý alańy 2021 jyldyń aqpan aıynda paıdalanýǵa berilmek. Al asyl tuqymdy mal basyn kóbeıtetin reprodýktor sol jyldyń qyrkúıek aıynan jumys isteı bastaıdy.
Oblys ákimi at basyn tiregen kelesi nysan Arqalyq jylý-energııa kompanııasy boldy. Ákim kommýnaldyq kásiporyndaǵy jylý maýsymyna daıyndyq barysymen tanysty. Qazir munda jyl sońyna deıin jetetin 6440 tonna mazýt otyny bar.
– Bıýdjetten 1,39 mlrd teńge qarastyrylyp otyr. Aldaǵy ýaqytta Arqalyqqa taǵy 18 500 tonna mazýt ákelinedi. Bul otyn kólemi 2020-2021 jylǵy jylý maýsymyna jetýi tıis. Jalpy, qaladaǵy nysandardyń bári qysqy maýsymǵa tolyq daıyn ekenine kóz jetkizdim, – dedi A.Muhambetov.
Oblys ákimi odan keıin Arqalyq qalasyn jylýmen qamtý júıesin jańǵyrtý jobasynyń júzege asyrylý barysyn tekserip, jańa jylý kózderiniń qurylysymen tanysty. Jobanyń basty maqsaty – buǵan deıin qystan baǵasy ýdaı mazýtpen shyǵyp kelgen Arqalyqty 2030 jylǵa deıin birtindep kómirmen jylytýǵa kóshirý. Bul maqsatqa 7,4 mln teńge bólingen. Bıyl jyl basynda josparlanǵan jumystyń 43%-y eńserilip, 3 mlrd 200 mln teńge ıgerildi. Qalanyń jańa jylý ortalyǵy 2021 jyldyń qyrkúıek aıynda paıdalanýǵa beriledi. Bıylǵa Arqalyq jylýmen jáne elektr qýatymen qamtamasyz etetin ortalyq mazýt otynyn paıdalanady. Biraq qazirdiń ózinde qaladaǵy birqatar nysan kómirmen jylytylady.
Arqalyq jylý-energııa kompanııasynda qazir jańa jylý júıesin qamtamasyz etetin bas ǵımarattyń qurylysy júrip jatyr. Ǵımaratqa eki sıklon, eki sý jylytqysh pesh ornatyldy. Nysanda barlyǵy 130 adam jumys istep jatyr.
Bas ǵımarattyń astyńǵy qabaty tóselip, tabanyna betondy-eritindi torap salyndy. Endi 3 bý qazandyǵy jáne sýmen jylytatyn 2 qazandyq ornatylady. Nysandy aralap kórgen oblys ákimi merdigerge qurylys-montaj jumystaryn ýaqtyly aıaqtaýdy qadap tapsyrdy.
Odan keıin A.Muhambetov «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha qolǵa alynyp jatqan jobalardyń jaıymen tanysty. Atalǵan baǵdarlama boıynsha bıyl Arqalyq óńirinde jalpy quny 1,1 mlrd teńge bolatyn 10 joba júzege asyrylyp, nátıjesinde 250 jańa jumys orny ashylǵan. Oblys ákimi aldymen «Jiger» stadıonyna bardy. Stadıonǵa «Alıýmınıı qurylys» JShS kúrdeli jóndeý júrgizip, sport zalyn qaıta jańartyp jatyr. Jobanyń quny – 58,1 mln teńge. Qurylys jumystary aıaqtalyp qalǵan, qazir 1600 kórermenge arnalǵan oryndyqtar qoıylyp jatyr.
Sonymen qatar atalǵan baǵdarlama aıasynda bıyl jazda Arqalyqtaǵy №2 orta mektepke kúrdeli jóndeý aıaqtaldy. Mektep ǵımaratynyń shatyry, terezeleri men kommýnıkasııa júıesi aýystyrylyp, ishi-syrty árlengen. Munyń syrtynda, bıyl bilim oshaǵynyń janynan mektep jasyna deıingi balǵyndarǵa arnalǵan shaǵyn ortalyq ashylyp otyr. Arqalyq aımaqtyq aýrýhanasynyń ǵımaraty da kúrdeli jóndeýden ótýde. Bul aýrýhanada búginde 360 adam, onyń ishinde 10 joǵary biliktiligi bar dáriger eńbek etedi.
Aýrýhana ujymymen kezdesken aımaq basshysy emdeý mekemesiniń bas dárigeri Nurlan Erjanovtyń esebin tyńdady. Bas dárigerdiń sózinshe, aýrýhanadaǵy dári-dármek qory 3 aıǵa jetedi.
Qostanaı oblysy
