Árbir bala baqytty bolýǵa laıyqty

Eýropalyq odaq jáne BUU Balalar qory (IýNISEF) Qazaqstandaǵy Adam quqyqtary jónindegi ýákilmen birlesip «Kóshi-qon úderisterindegi balalardy qorǵaý» baǵdarlamasy aıa­synda memlekettik organ­dardyń, Ortalyq Azııa elde­ri elshilikteriniń, BUU BJKB, HMU, akademııalyq uıym­dar men ÚEU ókilderimen onlaın-kez­desý ótkizdi. Baǵ­dar­lama serik­testeri kóshi-qon úderis­te­rin­degi balalardyń quqyq­taryn qorǵaýdyń nátıjeleri men bo­lashaq áreketterin talqy­lady.

Jaqynda Coram International halyqaralyq ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń qatysýymen baǵdarlama aıasynda júrgizilgen Nur-Sultan, Almaty jáne Shym­kent qalalaryndaǵy kóshi-qon prosesterindegi bala­larǵa qatysty ahýal men jaǵdaı­dy zertteý az qamtylǵan otba­sy­lardyń qujattary joq bala­larynyń qıyndyqqa tap bolatynyn anyqtady.

Ata-analarynyń shetelge qonys aýdarýy kezinde otba­synyń týystarymen nemese dostarymen qalǵan qazaqstandyq balalar keıinnen týystarymen nemese otbasylyq dosymen qamqorshylyq shartyn re­simdeıtin senimhattyń bolmaýy­na baılanysty mekemelerge ornalastyrylady. Ata-anasyz jáne qaraýsyz qalǵan balalar qanaý, satý jáne zorlyq-zombylyqqa ushyraý qaýpine ushyraıdy.

«Kóshi-qon prosesterindegi balalar ózderiniń quqyqtary men múddelerin erekshe qor­ǵaý­dy qajet etedi. Olar qaı jerde bolsyn jáne olardyń tarıhy qandaı bolsyn, mıgrant balalar, eń aldymen, basqalarmen teń quqyly bolýy tıis. Osy zertteý kórsetkendeı, Qazaqstandaǵy kóshi-qon prosesterine qaty­sa­tyn ár balanyń ózin qorǵal­ǵan jáne qaýipsiz sezinýi úshin áli de kóp nárse jasaý kerek. Biz baǵdarlamaǵa qatys­qan já­ne ony tıimdi júzege asy­rýǵa kómektesetin Qazaqstan Úki­­metine, Adam quqyqta­ry jó­nindegi ýákilge, Eýropa­lyq odaq­qa jáne barlyq seriktes­teri­­mizge alǵys aıtamyz», dedi IýNISEF-tiń Qazaqstandaǵy ókili Artýr van Dızen.

2020 jyldyń sáýirinde Qazaq­standa kóshi-qon boıynsha bir­lesken baǵdarlama sheńbe­r­inde tańdalǵan úsh aımaq­taǵy balalarǵa kóshi-qon pro­ses­terinde qyzmet kórsetetin jobalar iske qosyldy: Nur-Sul­tan, Almaty jáne Shymkent/Túrkistan oblysy. Bul joba­lar­dyń jalpy maqsaty – kóshi-qon prosesterinde balalarǵa jan-jaqty áleýmettik, psıho­lo­gııalyq jáne quqyqtyq kómek kórsetý.

«Bizdiń seriktestikterimiz – «Rodnık», «Sana Sezim», «Adam quqyqtary jáne zańdylyqtyń ústemdigi jónindegi qazaq­stan­dyq halyqaralyq bıýro» úkimettik emes uıymdary bizge qazir osy qyzmetterdi tańdalǵan aımaqtarda engizýge kómektesedi, osylaısha Qazaqstan mıgrant balalar men olardyń otbasylaryna tıimdi qoldaý júıesin damytady. Kóshi-qon prosesterindegi balalar, olardyń mártebelerine qaramastan, ózderiniń barlyq quqyqtaryn qoldaýǵa jáne paıdalanýǵa quqyly», dedi Qazaqstandaǵy Adam quqyqtary jónindegi ýákil Elvıra Azı­mova.

Kezdesý barysynda qa­ty­­sý­shylar, sonymen birge zert­teý nátıjeleri men usy­nys­­taryn, atalǵan sanattaǵy bala­lardyń jaǵ­daıyn, kóshi-qon máselelerimen aınalysatyn mamandardy daıarlaýdy tal­qy­lady. Sonymen qatar kóshi-qon máselelerin ulttyq jáne aı­maqtyq damý strategııa­lary­na ıntegrasııalaý sala­syn­daǵy halyqaralyq ozyq táji­rı­belerdi qarastyrdy.

«Eýropalyq odaq Qazaq­stannyń kóshi-qon proses­terin­degi balalardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi sharalaryn qol­daıdy. IýNISEF-pen birles­ken baǵdarlamamyzdyń sheńberinde biz ózimizge de, jer­gilikti jáne bılik organdaryna da Qazaqstandaǵy kóshi-qon prosesterin jaqsy túsi­nýge kómektesetin zertteý­ler júrgizdik. Sonymen qatar biz kóshi-qon mamandaryn ba­la­larǵa tıimdi qyzmet kórsetý boıynsha oqyttyq. Baǵdar­lama Qazaqstanda áli de óz jal­ǵasyn tabýda jáne bul kóshi-qon prosesterine qatysatyn balalardyń ómirin jaqsartýǵa kómektesedi dep oılaımyz. О́ıtkeni, kez kelgen bala baqyt­ty jáne alańsyz balalyq shaq­qa laıyq», dedi elimizdegi Eýro­palyq odaq ókildiginiń ynty­maqtastyq bóliminiń basshysy Iohannes Stenbek Madsen.

Aıta keteıik, kóshi-qon úderis­­terindegi balalardy qor­ǵaý­­ǵa baǵyttalǵan kóp­jaq­ty baǵ­dar­­la­many IýNISEF Eýro­pa­lyq odaqtyń qarjylaı qol­daýy­men Bangladesh, Malaızııa, Mıanma, Qazaqstan, Qyrǵyz­stan, Tájikstan, О́zbekstan já­ne Taıland sııaqty birneshe memleketpen birlesip júzege asyrady. Negizgi maqsat – kóshi-qon úderisterindegi balalardyń quqyqtaryn tıimdi qoldaý men qorǵaýdy qamtamasyz etý. Iske asyrý merzimi – 2017-2021 jyldar aralyǵy.