Dál osy kúnderi talaı qudalyq, úılený toılary tap ortasynan toqtatylyp, taratylsa da talaılarǵa sabaq bolar emes. Almaty bıligi de jıyn-toılaryn tyıa almaı otyrǵan jaýapsyz adamdarmen alysýdaı alysyp-aq jatyr. Qysqasy, qalanyń koronavırýs ınfeksııasyna baılanysty epıdemııalyq jaǵdaıy turaqsyz. Aýrýdyń birtindep ósýi tirkelýde – aıdyń basynda kúnine 3-5 jaǵdaı tirkelse, búginde KVI juqtyrǵany anyqtalǵandar sany kúnine 15-20-ǵa deıin ósip otyr. Táýliktik ósim 0,1%-dy qurady, reprodýktıvtik sany R, ıaǵnı ınfeksııanyń taralý ındeksi – 1,88 (R mánin túsindirý: R>1– indet ósýde, R=1 – indet burynǵy deńgeıde qalyp otyr, R<1 – indet tómendeýde).
Almatyda epıdemııalyq ahýal shıelenise túskendikten qalanyń Bas memlekettik sanıtarlyq dárigeri Jandarbek Bekshın qala turǵyndaryna úndeý joldaýǵa májbúr boldy. Mysaly, 23 qazanda ótken kezekti brıfıngte J.Bekshın: «Sońǵy táýlikte COVID-19-dyń 44 jaǵdaıy jáne anyqtalmaǵan pnevmonııanyń 5 jaǵdaıy tirkeldi. Táýliktik ósim 0,3%, juqtyrý koeffısıenti – 1,37 qurady. Osy aptada KVI aýrýynyń deńgeıi birinshi aptanyń deńgeıinen 9 ese asyp tústi. Qaladaǵy jaǵdaı shıelenise túsýde jáne indet juqtyrý ósip kele jatqany baıqalýda», degen bolatyn. Bas sanıtar atap ótkendeı, qalada indetke shaldyǵýdyń kóbeıýine kópshilik sharalar – birinshi kezekte úılený toılary septesip otyr. Iаǵnı naýqastardy 38%-y indetti jıyn-toılardan juqtyryp otyr. Sondyqtan qomaqty aıyppul tólese de aıylyn jımaǵan nysandarda tártip buzýshylyqtar qaıtalanǵan jaǵdaıda, olar sot tártibimen jabylady.
«Almatyda indet juqtyrý oqıǵalary ósýiniń ekinshi sebebi – qoǵamdyq kólik, onda betperde rejimi jıi buzylady, qolǵap paıdalanylmaıdy. Sondyqtan betperde men qolǵap kııý rejimin qatań saqtaýdy talap etemiz», dedi qalanyń Bas sanıtar dárigeri.
Úshinshi sebep – uıymdarda koronavırýs ınfeksııasynyń kóp tirkelýi. Qyzmetkerlerdiń kóp jınalýyn tómendetý jáne jumysta da, jumysqa barar jolda da baılanysty shekteý úshin Taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdigin baqylaý departamenti tirshilik áreketin qamtamasyz etý obektilerin qospaǵanda, qyzmetkerlerdiń keminde 30%-yn qashyqtan jumys rejimine kóshirýdi talap etedi.
Tórtinshiden, aýrýdyń ósýiniń sebebi – otbasynda qaıta juqtyrý. Eresekter, ásirese jastar, túngi klýbtar men tamaqtaný oryndaryna barǵanda, ınfeksııany qart otbasy músheleri, ata-analary, aǵa-inileri bar otbasylarǵa ákeledi.
Máselen, Almaty qalasynyń Bas memlekettik sanıtarlyq dárigeri 8 qazannan beri áýe bortynan indet ákelgen 33 jolaýshy túsirilgenin málimdedi. Kóbinese Sharm-el-Sheıh kýrortynan kelgender aýrý tasyp otyr. Iаǵnı, Mysyrdan kelgen 14 adamnan, Túrkııadan kelgen 8 adamnan, Birikken Arab Ámirliginen ushyp kelgen 6 adamnan koronavırýs ınfeksııasy anyqtalǵan. Olardyń barlyǵy ınfeksııalyq stasıonarlarǵa jatqyzyldy. Sondyqtan Almatynyń Bas sanıtarlyq dárigeri qala turǵyndaryn saparlaryn toqtatyp, shetelge barmaı tura turýdy ótine kele: «О́zderińiz kórip otyrǵandaı, álemdegi ahýal kúrdelenip keledi. Osyǵan baılanysty shet memleketterge saıahattaýdy ýaqytsha doǵara turýdy usynamyz. Elimizde de keremet demalys oryndary bar. Bizdegi kórsetkish tómen bolǵandyqtan aýrý juqtyrý qaýpi de tómen bolady», dedi.
Bul oqıǵalardyń barlyǵy da arqany keńge salyp, beıǵam bolmaýǵa shaqyratyny belgili. Sondyqtan da Almaty qalasynyń Bas memlekettik sanıtarlyq dárigeriniń sońǵy 26 qazanda №64 qaýlysy shyqty. Munda barlyq tıisti mekemelerdiń mindeti anyq kórsetilip otyr.
Aýdan ákimdikteriniń janynda 26 monıtorıngtik top jumys isteıdi, olar kún saıyn uıymdarǵa, nysandarǵa epıdemııaǵa qarsy is-sharalardy oryndaý úshin reıdter júrgizedi. Sodan beri monıtorıngtik toptardyń jumysy 1 860 nysandy qamtydy, onyń ishinde 439 nysanda karantındik, onyń ishinde maskalyq rejimdi buzýshylyqtar anyqtaldy.
Jeke tulǵalarǵa qatysty betperde rejimin buzǵany úshin QR ÁQBtK-niń 425-babynyń 1-bóligi boıynsha somasy 4 708 710 teńge bolatyn ákimshilik quqyqbuzýshylyq týraly 113 hattama toltyryldy. Biraq osyǵan qaramastan, qyzmetine ýaqytsha tyıym salynǵan nysandarda (túngi klýbtar, karaoke, býkmekerlik keńseler, kompıýterlik klýbtar, bılıard klýbtary) saltanatty otbasylyq is-sharalar anyqtalyp jatyr. Tártipke baǵynbaǵan dámhana, meıramhana ıeleri az aıyppul tólemese de, aıylyn jımaı otyrǵany ókintedi. Máselen, Medeý aýdanynda monıtorıngtik top túngi saǵat 23.00-de reıd júrgizgende 200-250 adam jınalǵan «Nebo bar gallery & terrace» paby jumys istep turǵan, «Black hall Bar» pabynda 400 adam, «Bla Bla Bar» barynda 100 adam, Túrksib aýdanyndaǵy «Ermıtaj» dámhanasynda 100 adamǵa arnalǵan úılený toıy, «Zolotoı Kývshın» dámhanasynda 20 adam jınalǵan otbasylyq is-shara, Naýryzbaı aýdanyndaǵy «Altyn» meıramhanasynda 100 adam jınalǵan qyz uzatý, «Tengri» dámhanasynda 100 adam jınalǵan mereıtoı ótkizilgen. Barlyq nysandarda túsindirý jumystary júrgizilip, qonaqtardy taratyp, nysandy japty. Osy kúnderi Almaty qalalyq Polısııa departamentiniń aýdandyq polısııa basqarmasy shekteý sharalaryn buzý faktisi boıynsha aýmaqtyq densaýlyq saqtaý nysandaryna 117 materıal jiberdi. О́z kezeginde qaladaǵy Turǵyn úı saıasaty basqarmasy kóppáterli úılerdiń kireberisteri men balalar alańdaryna aptasyna 1 ret profılaktıkalyq dezınfeksııa júrgizedi.
Qysqasy, bul – qydyratyn kezeń emes.
ALMATY
