Qazaq mektepterine suranys artyp keledi

Qostanaı oblysy sııaqty shekaralyq aımaqtarda qazaq mektepterin kóbeıtýdiń asa mańyzdy ekeni belgili jaıt. Sońǵy jyldary bul máselege oblys basshylyǵy da myqtap nazar aýdaryp, memlekettik tilde oqytatyn bilim oshaqtaryn kóbeıtýge kúsh sala bastady. Oblystyq bilim basqarmasy naqty qaı aýdandarda qazaq mektebin ashýǵa suranys joǵary, qaı aýdandarda turǵyndar buǵan beıjaı qaraıdy, onyń sebebi nede degen máselelerge kóz jetkizý maqsatynda el ishinde túrli saýaldamalar men áleýmettik zertteýler júrgize bastady. Basqarma basshysynyń aıtýynsha, respýblıka boıynsha qazaq mektepteriniń úlesi 65% bolsa, oblysta 25%-aq eken.

Qostanaı oblysynda qazaq mektepteriniń azdyǵyn aımaq halqynyń etnostyq quramynyń áralýandyǵymen túsindirýge bolatyn shyǵar. Biraq qazir oblys qazaq­tary­nyń úles salmaǵy 40%-ǵa jýyqtap qaldy. Demek, qazaq balasyn óz tilinde oqytsa, mektep te 40 paıyzǵa jetip qalady.Alaıda aýyzdy qur shóppen súrtýge bolmaıdy, óńir mektepterindegi qazaq synyptarynda az da bolsa ósim bar. Bilim basqarmasy júrgizgen monıtorıng qory­tyn­dysy sońǵy 5 jyl ishinde qazaq mektepterindegi oqý­shylar sany 595 balaǵa, al aralas mektepterdegi qazaq synyp­taryndaǵy oqýshy sany 1 695 balaǵa kóbeıgenin kórsetip otyr.

Qazaq mektepterindegi bala ósimi

– Shyndyǵynda, qazaq mektepteriniń kóbeıýi eń aldymen bıliktiń emes, buqaranyń nıetine, áleýmettik sanaǵa táýeldi. Qazirgi jaǵdaıda oblysymyzda balasyn memlekettik tilde oqytqysy keletin ata-ana kóbeımeı, qazaq mektebi kóbeımeıdi. О́zge ult ókilderin aıtpaǵanda, ókinishke qaraı, balasyn qazaq mektebine bergisi kelmeıtin óz qandastarymyzdy jıi ushyratamyz. Sondyqtan ár eldi mekende turatyn aýzy dýaly, sózi ýáli azamattar osy baǵytta baıypty nasıhat júrgizbeı bolmaıdy. Kezinde táýelsizdigimizdiń alǵashqy jyldary ár aýylda úı-úıdi aralap, balalaryńyzdy qazaq mektebine berińizder dep úgit-nasıhat júrgizgen aqsaqaldar, qoǵamdyq uıymdar boldy. Mysaly, toqsanynshy jyldary Rýdnyıda jumys istedim. Ol kezde kenshiler qalasynda jalǵyz qazaq mektebi bar edi – №15-mektep. Keıin Rýdnyıda birtindep qazaq mektepteri kóbeıe bastady. Búginde bul qalada memlekettik tilde bilim beretin 4 mektep bar, – dedi Záýre Ánýarbekqyzy.

Basqarma basshysy BAQ ókilderimen ótkizgen kezdesýlerde, aýdandarǵa issapary barysynda, jergilikti teledıdar efırleri arqyly búgingi qazaq mektepterindegi bilim sapasynyń joǵary jáne bilikti ustazdardyń, joǵarǵy sanatty muǵalimderdiń jetkilikti ekeninen qulaǵdar etip, turǵyndarǵa balany múmkindiginshe qazaq synybyna berý kerektigin aıtýdaı-aq aıtyp keledi. Qazir basqarma, ásirese soltústik aýdandarda qazaq tilinde bilim alatyn balalar sanyn kóbeıtýge kúsh salyp, josparly túrde ártúrli formatta júıeli jumystar qolǵa alǵan. Osy maqsatpen taıaýda ǵana bilim basqarmasynyń basshysy bastaǵan jumys toby Sarykól jáne Qarasý aýdandaryn aralap qaıtty.

Qazaq mektepteri az aýdandar

Mysaly, Qarasý aýdanynda jalǵyz qazaq mektebi bar. Biraq bul áý basta 30 balaǵa shaqtalyp salynǵan ınternat bolǵan eken. Keıin mektep ǵımaratyna beıimdelip, qaıta jóndeýden ótken. Qazir munda 66 bala oqyp jatyr. Tar ǵımaratta bar-joǵy 10 synyp bólmesi ornalasqan. Áleýmettik pedagog, psıholog kabınetterine oryn joq. Mekteptiń aınalasy jartylaı qorshalǵanymen, aýlasy, dene shynyqtyrý sabaqtaryn ótkizýge arnalǵan alańy joq.

Bilim basqarmasynyń málimetinshe, qazir Qarasý aýdanynda 3 712 adam turady, 18 jasqa deıingi 1 208 bala bar. Bul aýdanda jyl sanap bala týý deńgeıi de ósip keledi. Mysaly, byltyr aýdanda 30 bala dúnıege kelse, bıyl 9 aıdyń ishinde bul kórsetkish 46-ǵa jetip otyr.

– Qarasý aýylynan 2 shaqyrym jerde Vostok degen eldi meken ornalasqan. Bul aýylda mektep jasyndaǵy 539 qazaq balasy bar. Munyń syrtynda, Qarasý aýylyndaǵy «Balapan» balabaqshasynda 80 bala, Vostoktaǵy «Aqerke» balabaqshasynda 25 bala qazaq tilinde tárbıe alyp jatyr. Ata-analardyń aıtýynsha, bul balalardyń bári bolashaqta qazaq mektepterinde bilim alǵysy keledi. Osy jaǵdaılardy eskere otyryp, bıyl «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamasy aıasynda Qarasý aýylynda memlekettik tilde bilim beretin 320 oryndyq úlken, zamanaýı mekteptiń qurylysy bastaldy. Jańa mektep kelesi jyly paıdalanýǵa beriledi, – dedi Záýre Ánýarbekqyzy.

QOSTANAI OBLYSYNDAǴY QAZAQ MEKTEPTERI

Qostanaı oblysynda sońǵy eki jyl ishinde eki birdeı qazaq mektebi ashyldy. Byltyr Qostanaı qalasynda №28 qazaq mektebi paıdalanýǵa berildi. Al bıyl Áýlıekól aýdanyndaǵy Amanqaraǵaı aýylynyń balalary jańa oqý jylyn jańa mektepte qarsy aldy. Qarasýdaǵy qazaq mektebi aldaǵy jyly paıdalanýǵa beriledi. Munyń syrtynda, Qostanaıdaǵy «Iýbıleınyı» shaǵyn aýdanynda 1 200 oryndyq aralas mekteptiń qurylysy aıaqtalyp qaldy. Jańa bilim oshaǵy alda kele jatqan Táýelsizdik kúni merekesi qarsańynda paıdalanýǵa berilmek. Shaǵyn aýdan turǵyndarynyń deni qazaq otbasylary. Sondyqtan jańa mektepte qazaq synyptarynyń úlesi basym bolatyny kúmánsiz.

Qostanaı oblysy