Jobanynyń avtory – belgili músinshi Jeńis Jubanqosov pen sýretshi Toqtar Ermekov. Jalpy bıiktigi 2,75 metr bolatyn eńseli eskertkish qoladan quıylyp, 1,90 metrlik granıtten jasalǵan tuǵyrǵa qondyrylǵan. Jeńis Jubanqosovtyń aıtýynsha, músin jobasyn jasaýǵa jarty jyldaı ýaqyt ketipti.
– Odan keıin eki aı ishinde úlkeıtip, jasap shyqtyq. Ybyraı atamyzdyń portretin jasaý qıyndaý boldy. О́ıtkeni sýretter de az, olardyń sapasy da óte tómen. Sodan elimizge tanymal bolyp qalǵan burynǵy portretine qarap otyryp beınesin jasap shyǵardyq. Alǵash bul jobanyń eki nusqasyn jasadyq. Birinshisinde tike turǵan Ybyraı Altynsarınniń jalǵyz ózi, ekinshisinde uly aǵartýshynyń qasynda kitap oqyp turǵan shákirtin tyńdap otyrǵan sáti beınelengen. Kóp bolyp, keńese kele osy ekinshi nusqaǵa toqtadyq, – dedi Jeńis Jubanqosov.
Músinshiler eskertkishti aldymen Aqtóbe qalasynda daıyndap alyp, keıin Reseıdiń Ekaterınbýrg qalasyndaǵy sheberhanada qoladan quıyp shyqqan.
Saltanatty sharadaǵy alǵashqy quttyqtaý sóz aımaq basshysyna berildi.
– Búgin biz uly aǵartýshy, tuńǵysh pedagog, jerlesimiz Ybyraı Altynsarınniń eskertkishin ashqaly otyrmyz. Qazaq dalasynda bilimniń shyraǵyn jaǵyp, halqymyzdyń órkenıet álemine túbegeıli betburys jasaýyna yqpal etken biregeı tulǵanyń alatyn orny erekshe. Keshe ǵana týǵan kúni atalyp ótilgen uly aǵartýshynyń kelesi jylǵy 180 jyldyq mereıtoıy búgingi eskertkishtiń ashylý rásiminen bastaý alady. Biz aldaǵy ataýly dataǵa úlken daıyndyqpen kirisemiz. О́zderińizge belgili uly aǵartýshynyń týǵan jeri Altynsarın aýdanyndaǵy Mezgil eldi mekeninde ornalasqan Omar qudyǵy men aǵartýshynyń Qostanaı aýdanynda ornalasqan memorıaldyq kesenesi Qazaqstannyń kıeli oryndarynyń kartasyna engizildi. Eki nysanda da aýqymdy jańǵyrtý jumystary júrgizildi. Ásirese, Qostanaı aýdanynda ornalasqan kesene qaıta salynyp, elimizdegi eńseli de sáýletti tarıhı eskertkishterdiń birine aınaldy. Qazir elimizdiń ár óńirinen kesenege kelýshiler qatary kóbeıip jatyr. Bıyl oblys ortalyǵynda uzyndyǵy eki shaqyrym bolatyn Ybyraı Altynsarın kóshesi jóndeldi. Oǵan 9 mln teńgeniń ústinde qarjy jumsaldy. Sonymen qatar osy kóshede ornalasqan kópqabatty turǵyn úılerdiń shatyrlary aýystyrylyp, qasbetteri jańartylyp, jyly ári zamanaýı qurylys materıaldarymen qaptalyp, qalamyzdyń ajaryn asha tústi. О́ńirdegi zııaly qaýymnyń bastamasymen kelesi jyly el astanasy Nur-Sultan men Almaty qalalarynda da uly aǵartýshyǵa eńseli eskertkish turǵyzylady. Bul sharaǵa biz de atsalysyp, óz úlesimizdi qosamyz, – dedi Arhımed Muhambetov.
Oblys ákiminiń aıtýynsha, elimizde Ybyraı Altynsarın esimimen atalatyn 50-den astam mektep bar eken. Qostanaı oblysynyń ózinde ǵana Arqalyq pedagogıka ınstıtýty, Rýdnyı áleýmettik-gýmanıtarlyq kolledji, daryndy balalarǵa arnalǵan mektep-ınternat, balalar men jasóspirimderge arnalǵan oblystyq kitaphana, memorıaldyq mýzeı, bir aýdan, 5-6 kóshe uly aǵartýshynyń esimimen atalady.
– Biz bul kósheler men nysandardy jyl boıy jóndeýden ótkizip, basqa da rýhanı, tarıhı-tanymdyq máni zor sharalardy uıymdastyrý arqyly Ybyraı atamyzdyń 180 jyldyǵyn joǵarǵy deńgeıde ótkizetin bolamyz. Búginde aımaqtyń bilim berý salasy qarqyndy damyp keledi. Bıyldyń ózinde bilim salasyna 123 mlrd teńge qarjy bólinip otyr. Áýlıekól aýdanynyń Amanqaraǵaı aýylynda bir mektep ashyldy. Qarasý aýylynda taǵy bir mektep salynyp jatyr. «Iýbıleınyı» shaǵyn aýdanynda 1200 oqýshyǵa arnalǵan bilim oshaǵynyń qurylysy aıaqtaldy. Munyń syrtynda, aldaǵy jyly «Bereke», «Qonaı» shaǵyn aýdandary men Qarabalyq aýdanynda mektep qurylysy bastalady. Bıyl 100-den astam bilim berý mekemeleri jóndeýden ótti. Eń bastysy, bizdiń ustazdarymyz uly aǵartýshy salǵan sara joldy abyroımen jalǵastyryp, jas urpaqtyń zamanǵa saı bilim alyp, bolashaqta el úshin eseli eńbek etetin sanaly azamat bolyp qalyptasýyna úles qosýlary kerek. Men buǵan senimdimin, búginde oblysymyzdyń 200-den astam muǵalimi «Ybyraı Altynsarın» tósbelgisine ıe bolyp otyr, – dedi oblys ákimi.
Saltanatty jıyn barysynda qalanyń qurmetti azamaty, Qostanaıdaǵy uly aǵartýshy salǵan mekteptiń shákirti, ardager ustaz Begen Kópesh, «Altynsarın» seriktestiginiń basshysy, Qazaqstannyń Eńbek Eri Borıs Knıazev quttyqtaý sóz sóılep, kópshilikke izgi tilekterin arnady.
– Bul kún tárbıelik máni zor, oblys tarıhynda este qalatyn erekshe kún bolyp otyr. Ybyraı atamyzdyń ashqan mektepteri kezinde qazaq dalasyn dúr silkindirip jastardy bilimge shaqyrdy. О́zim Ybyraı atam 1884 jyly salǵan mekteptiń shákirtimin, sol mektepte uzaq jyl ustaz boldym. Sol sebepten Qostanaıdaǵy Ybyraı mektebi meniń ekinshi úıim desem artyq aıtqandyq bolmaıdy. Búgin qoladan quıylǵan Ybyraı eskertkishin kórip, qýanyp jatyrmyz. Bul eskertkishtiń ashylýyn oblysymyzda buǵan deıin júzege asyrylǵan ıgi sharalardyń jalǵasy deýge bolady. 1996 jyly biz oqyǵan, keıin ótken ǵasyrdyń 60-shy jyldary súrilip ketken Ybyraı mektebiniń ornyna úlken belgitas qoıyldy. Al 2017 jyldyń 4 qazanynda atamyzdyń kesenesi jańartylyp, eńsesi bıiktedi. Búgin men baqyttymyn. Baqytty muǵalimdi kórgileriń kelse, maǵan qarańdar, – dedi ardager ustaz.
Mádenıet basqarmasynyń basshysy Erlan Qalmaqovtyń aıtýynsha, Ybyraı eskertkishiniń ashylýy uly aǵartýshynyń 180 jyldyǵyna arnalǵan is-sharalardyń basy bolyp tabylady.
Saltanatty sharaǵa qatysýshylar odan keıin Ybyraı eskertkishine gúl shoqtaryn qoıyp, uly aǵartýshynyń rýhyna taǵzym etti.
Qostanaı oblysy
