Abaı • 18 Qarasha, 2020

Gıperrealıst alǵash ret Abaı músinin jasady

182 ret kórsetildi

Keskindeme men músin óneriniń ortaq tilin taba bilgen elimizdegi tuńǵysh gıperrealıst, músinshi Aıdos Esmaǵambet Abaıdyń músinin aınytpaı jasap shyqty. Músinniń sýper realıstigi sonshalyq, sanaly ǵumyryn qalyń eli, qazaǵynyń murat-múddesine sert etken, ult bolyp uıysyp, eldikke bet burýǵa úndegen oıshyldyń beıbit bolmysy kórinis taýypty.

Gıperrealızmniń basty erek­sheligi fotosýret dáldigin qaı­ta jańǵyrtý arqyly, vızýaldy bekitýdiń avtomatızmdik qaǵı­da­syna súıenedi. Aıdostyń aıtýynsha Abaıdyń músinin jasap shyǵýǵa tolyq tórt aı ýaqyt jum­­saǵan.

– Keskindi jasaýdyń anaý aıt­qandaı qıyndyǵy bolǵan joq. Negizgi materıal retinde sılıkon men balaýyzdy qoldandym. Jyl­tyratqysh, aerografııalyq, emýlsııalyq jabyndardyń kóme­gimen túster, kólemder, tekstýralardy berdim. Abaı mu­rasyn nasıhattaýǵa qolymnan kelgenshe úles qosýdy jón kór­dim, baǵa beretin halyq, – deıdi ol.

Músin obrazyna negiz etip 1896 jyly Semeıdegi Kýz­ne­­sov­tyń fo­tosalonynda túsi­rilgen Abaı­dyń alǵashqy sýre­tin paı­da­lanǵan. Sýrette Abaı Dil­dá­dan týǵan úlken uly Aqyl­baı, Áıgerimnen týǵan uly Týraǵulmen birge túsken. Atal­ǵan sýretti 1941 jyly akademık-jazýshy Muh­tar Áýezov Se­meıdegi aqyn mý­ze­ıine ózi ákelip tapsyrǵan edi. 9h13 santımetrlik sýrettegi aqyn beınesi Abaıdyń tolyq shy­­ǵarmalar jınaǵynan bastap, aldyńǵy tolqyn, keıingi býyn sýretshilerdiń eńbeginen keń kó­rinis tapty.

– Músin jasaý ıdeıasy Madam Tıýsso mýzeıinen keıin týynda­dy. Ázirge, ondaı oryndardy aralap kórgem joq. Birde teledıdardan Obamanyń jańa sı­lıkon músinin kórip qalǵan soń, qyzyǵýshylyǵym artyp, osy ju­mysty qolǵa aldym, – deı­di Aıdos. Ol kási­bı bi­lim jolyn Y.Altynsarın atyn­­­da­ǵy Ar­qa­lyq memleket­tik pe­­­da­go­gıka­lyq ınstıtýyn­da «Beı­neleý óneri­ men syzý» ma­man­dyǵynda bastaǵan. Eń­bek­qor jastyń ónerge degen tal­py­nysy bala kezinen baı­qal­ǵan. Ákesiniń de sýretke ebi bol­sa, ana­sy mýzyka pániniń mu­­ǵa­limi. Aıdostyń alǵashqy ju­my­­sy Elbasy N.Nazarbaevtyń beı­­­nesine arnalǵan. Odan keıin Aby­­laı hannyń, general-polkovnık Saǵadat Nurmaǵambetov pen AQSh-tyń burynǵy prezıdenti Barak Obama syndy tulǵalardyń músinin jasap shyqqan. Sheber jumysyna kerekti materıaldar­dy arnaıy AQSh-tan aldyrady. Onyń quny da arzan emes kó­ri­nedi.

– Meniń jumystarym Madam Tıýssodaǵy fıgýralardan erek­she­­lenedi. Olarda tolyq bir komanda jumys isteıdi. Sosyn ja­salýy josparlanǵan músinniń ıesin arnaıy shaqyrtady. Al men jalǵyz ózim kirisemin. Sol sııaqty tek fotografııasy arqyly ǵana ázir­lep shyǵamyn. Bir músindi tolyq aıaqtaý úshin shamamen 4-5 aıdan bir jylǵa deıingi ýaqytym ketedi. Onyń ár tal shashyn jeke-jeke qoıamyn. Shydamdy talap etetin jumys, – deıdi músinshi.

Abaı beınesine qalam tartyp júrgen sýretshi, Qazaqstan­nyń eńbek sińirgen qaıratkeri, «Qazaq Eli» monýmentiniń avtory Sembiǵalı Smaǵulov jas sýretshilerdiń qazirgi qazaq beı­­neleý óneriniń órkendeý baǵy­tyndaǵy jumysy jaıyna toqtala kelip, sýretshini shyń­daıtyn izde­nisi men tabandy eń­begi ekenin aıtady.

– Abaıǵa qalam tartpaǵan, óne­rin arnamaǵan sýretshiler kem de kem. Aıdostyń Abaıǵa ar­nalǵan jumysy óte tamasha. Sýretshiler ózimiz jasaǵan obrazǵa qaıta-qaı­ta oralamyz. О́ıt­keni músin degen dúnıe qate­likti keshirmeıdi. Sondyqtan Aıdos áli de bolsa osy tarapta ju­mys isteıdi dep oılaımyn. Sýretshi jaqsy jerde júrse da­mıdy. Aıdostyń kele­shegi al­da, jańa tehnologııa sýretshige jańa múmkinshilikter týǵyzady. Balaýyzben músin jasaý boıynsha Qazaqstanda kósh bastap júrgen balamyzdyń biri. Eshkim ony baýlyǵan joq, ózi talpynyp júr. Halyq sýretshi­le­ri kúnde týa bermeı­di, óz ýaqy­ty­men oq­shaýlap shyǵa­ryp oty­rady. Pas­sıonarlyq uǵym bol­ǵan­dyq­tan, óneri bıiktegen sýretshi shy­ǵar­malaryn halyq túsinýge tyrysady. Halyqqa túsinikti bolamyn degen sýretshiniń deńgeıi túsip qalady,– deıdi ol.

Músinniń ashylý saltanatyn­da sóz alǵan «Qazaqkonsert» uıy­mynyń dırektory Jeńis Seı­dýl­lauly sońǵy jyldary beıneleý ónerindegi kreatıvti ıdeıalar men baǵyttar jóninde aıta kelip, jas sýretshilerdi qoldaý, olardyń shyǵarmashylyǵyn nasıhattaý qajettigine toqtaldy. Onyń aıtýynsha, kelesi jyly Aıdos Esma­­ǵambettiń jeke mýzeıin ashý jos­­parlanyp otyr.

Hakimniń 175 jyldyq mereıtoıy rýhanııatymyzdyń qýa­nyshyna aınalyp, aqyl-oıdyń asqar shyńyna degen ha­lyq mahabbaty men yqylasy to­lastamaı keledi. «El ishi – óner kenishi» demekshi, halyq sheberleri uly oıshyldardyń ozyq beınesin búgingi zamanaýı tehnıka tiline ıkemdep, halyq murasyn nasıhattaýǵa úles qo­syp-aq keledi.

 

Sońǵy jańalyqtar

Qanat Taımerdenov jańa qyzmetke taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 17:39

TúrkPA-nyń ataýy ózgeredi

Parlament • Keshe

Almaty joldaryn sý basty

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar