«Qarasha, jeltoqsan men sol bir eki aı...»

Qarasha, jeltoqsan men arǵy bir-eki aıda elimizdiń qoǵamdyq-saıası ómirinde oryn alatyn oqıǵalarǵa Abaısha qaraýǵa talpynyp, olar­dyń búgingi áleýmettik áleýetine basa nazar aýdarǵandy jón kórdik. О́ıtkeni qazir kóp nárseniń túp qazyǵy álemdi jaılap otyrǵan indet, sonyń taraý deńgeıi, halyqtyń ómir sú­rý, tirlik keshý, jan baǵýy – bári osyǵan ke­lip tirelýde. Demek, osyndaı syn saǵatta halyq pen qoǵam judyryqtaı jumylýy shart. Alaıda koronavırýs indetinen saqtandyrý baǵytynda qabyldanyp jatqan oryndy sheshimderdi aıaqasty etip, basqasyn aıtpaǵanda, tipti betperde kııý men áleýmettik qashyqtyqty saqtaý sııaq­ty qarapaıym sanıtarlyq talaptardyń oryn­dalmaýy jaǵdaıdy odan beter ýshyq­ty­rýda. Osyndaı jaǵdaıattardyń oryn alýynyń basty sebepteriniń biri – memlekettiń tur­ǵyn­dar­dyń turǵylyqty jerlerinde ha­lyqpen tikeleı baılanys ornatyp, olarmen jumys isteýdiń mehanızmderi men ádis-tásilderin meńgere almaı otyrǵanynda. Páter ıeleri kooperatıvterinen bastap, basqa da aýdandyq jáne qalalyq uıym­dar men mekemelerdiń habarlandyrý ilip, aq­sha­laı aıyppul salamyz dep qorqytqannan bas­qa eshteńe istemeıdi. Eshkimge eshteńe kerek emes, oǵan bastaryn aýyrtyp jatqan adam da joq. Jap­paı nem­quraı­dylyq pen jasandylyq.

Kópshilik jıi baratyn oryndardyń, ási­re­se dúken ıeleriniń indettiń taralýyna tos­qaýyl bolarlyqtaı áreketteri sezilmeıdi. Syrtqy esikke «betperdesiz kirýge bolmaıdy» dep jazylǵan bir japyraq qaǵazdy ilip qoıyp, ózderi betperde kımeı, ony taqpaı kir­genderge eskertý jasaǵansyp, saýdasyn odan ári alańsyz jalǵastyrýda. О́kinishtisi, hal­qymyzdyń «Saqtyqta qorlyq joq» degen danalyǵy múldem eskerýsiz qalyp otyr. Oǵan búgingi týyndaǵan ahýaldyń ózi dálel. Basqa da kishigirim dúkenderde sanıtarlyq-epı­de­mııa­lyq talaptardyń tolyqtaı oryndalmaýynan pan­demııanyń taralýy údep, «qyzyl-sary» aımaqtardyń sany ósip barady. Qazir barlyq kúsh indetti aýyzdyqtaýǵa jumsalýy kerek. Bul – onlaın túrinde ǵana isteletin sharýa emes, ol adamnyń tikeleı aralasýyn, shynaıy baǵalaý men júrekpen sezinýin talap etetin ortaq is. О́ıtkeni jalǵan esep pen uranshyl baıandamalar túbimizge jetetinin túsiner kez kelgen tárizdi. Masqara bolǵanda, koronavırýsty aýyzdyqtaýǵa arnaıy bólingen qarjynyń ózi jemqorlardyń qarmaǵyna iligýde. Osyny kóre otyryp, uıat týraly da, adamgershilik jaıly da áńgime qoz­ǵaý­dyń ózi qıyn.

Osy kezeńde atqarylatyn saıası-áleýmettik máni zor sharalardyń qataryna Parlament saılaýyn jatqyzýǵa bolady. Qańtar aıyna belgilenip otyrǵan Májilis pen máslıhattar depýtattary saılaýynyń ózindik ereksheligi, onyń ózektiligi birinshi kezekte Memleket basshysy Q.Toqaevtyń «Kúshti Prezıdent – yq­paldy Parlament – esep beretin Úkimet» for­mýlasy men «Halyq únine qulaq asatyn mem­leket» tujyrymdamasyn shyn máninde iske asyrýdyń alǵashqy ári jaýapty qadamy ekeninde. Osyndaı aýqymdy jumystyń nátıjeli bolýynyń basty sharttarynyń biri – pandemııa jaǵdaıyndaǵy saılaý naýqany men daýys berý kezinde barlyq deńgeıdegi saılaý komıssııalarynyń jumystarynyń talaptarǵa saı uıymdastyrylyp, barlyq qajetti sanıtarlyq normalardy saqtaý boıynsha sharalar qoldanylyp, tıisti jaǵdaılardyń ja­salýyn qamtamasyz etý. Saılaýǵa túsetin saıa­sı kúshterdiń barlyǵynyń da búgingi tań­da­ǵy basty mindeti halyqty pandemııa­dan aman saqtap, saılaý aldyndaǵy úgit júr­­gizýi qo­ǵam­dy osy iske jumyldyrýǵa da ba­ǵyt­talǵany abzal. Munda saılaýshylardyń áleý­met­tik sanalylyq tanytýynyń da mańyzy óte zor.

Qalaı bolǵanda da eń bastysy, Prezıdent aıtqandaı, Parlamenttiń yqpaldylyǵy men máslıhattardyń aımaqtardyń áleýmettik-ekonomıkalyq, qoǵamdyq-saıası damýyndaǵy rólin arttyrýǵa, olardyń halyqqa jaqyn bolýyna qol jetkizý. Eń bastysy, saılaý ba­rysy men daýys beretin kúni eshbir zań­bu­zý­­shylyqtarǵa jol berilmese bolǵany. Alda­ǵy saılaýǵa úlken jaýapkershilikpen qa­ra­ǵanymyz abzal. Sebebi onyń astarynda «halyqtyń senimi» degen qasıetti uǵym men eldiń bolashaq taǵdyry tur... О́ıtkeni, senim joq jerde yntymaq ta, qoǵamnyń bereke-birligi de bolmaıdy. Abaısha aıtsaq: «Birińdi, qazaq, biriń dos, kórmeseń istiń – bári bos».