Mańyzdy túzetýler men tolyqtyrýlar maquldandy

Sıfrlandyrý úderisine sáıkes qadam

Tarqata aıtar bolsaq, «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jol júrisi máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy birinshi oqy­lym­­da qaralyp, maquldandy. Par­­lament depýtattary ázir­legen bul zań jobasy jol júri­si salasyndaǵy zańnamany jetil­dirýge baǵyttalǵan. Zań jobasy bo­ıynsha baıandama jasaǵan Máji­lis depýtaty Qanat Mýsın: «Qujat­ta Qazaqstanda berilgen júr­gizý­shi kýáligin jáne kólik qura­lyn tirkeý týraly kýálikti júrgizý­shiniń ózimen birge alyp júrý­ge mindetteıtin normalar­dy alyp tastaý kózdelgen jáne de atalǵan normalardy saqtama­ǵany úshin ákimshilik jaýapty­lyqty alyp tastaý usynylady. Sonymen qatar zań jobasynda jol salýshylardy jolǵa baılanysty qurylystardy aldyn ala kelisýge jáne olarǵa saraptama júrgizýge mindetteıtin normalar kózdeledi. Sondaı-aq shyǵarylǵan ýaqyty 10 jyldan asqan avtobýstardy bastapqy memlekettik tirkeýge tyıym salý usynylady», dedi.

Talqylaý barysynda depýtat Fahrıddın Qarataev: «Jasy­raty­ny joq, keıbir aımaqtarda jolaýshylardy eski avtobýs­tarmen tasymaldaıdy. Tipti ót­ken ǵasyrdyń 80-jyldary shyǵarylǵan avtobýstar da kez­desedi. Osy normany qabyldaý eski avt­o­býstardy paıdalanýǵa bol­maı­tyn jaǵdaıǵa alyp kelmeı me?» degen suraq qoıdy.

Áriptesiniń saýalyna oraı Qanat Mýsın álgi ózgeris elimiz­degi jolaýshylar tasymalyna eshqandaı kedergi keltirmeıtinin aıta kelip, «Bul qazir paıdalany­lyp júrgen avtobýstarǵa qaty­sy joq. Atalǵan ózgeris Qazaqstanǵa tek birinshi ret ákelingen, al­ǵash tir­keýge qoıylatyn avtobýs­tar­ǵa baılanysty. Sebebi avtobýs­tar­dyń kóbisi eski, osynyń saldarynan apattar jıilep ketedi. Sondyqtan tıisti norma engizilip otyr», dedi.

Aıta keteıik, atalǵan zań jobasy Memleket basshysy­nyń Ult­tyq qoǵamdyq senim keńesi­niń ekinshi otyrysynda júrgizý­shi­lerdiń kólik quralyna Qazaq­stan Respýblıkasynda berilgen júr­gizýshi kýáligi men tirkeý qu­­jat­taryn ózimen birge alyp júr­­megeni úshin ákimshilik jaýap­ker­shiligin alyp tastaý týraly bergen tapsyrmasyn iske asyrýǵa baǵyttalǵan. Kórsetilgen qujattar ishki ister organdarynyń derekqorynda bar jáne qajet bolǵan jaǵdaıda polısııa qyzmet­ker­leri olardyń bar-joǵyn derek­qorǵa qosylý arqyly teksere alady. Májilis Tóraǵasy N.Nyǵ­­matýlınniń pikirinshe, qa­zir­gi aqparattyq tehnologııalar keńi­nen damyǵan sıfrly kezeń­de júrgizýshilerden tıisti qujat­tardy talap etý, ol – qajetsiz. Sebebi polısııa júrgizýshi men onyń kólik quraly týraly barlyq qajetti aqparatty jeke kýálik negizinde elektrondy málimetter qorynan taba alady. Aıta ketý kerek, túzetýler sheteldik júr­gizý­shiler men sheteldik kólik qural­daryna qoldanylmaıdy.

Ǵylymı áleýettiń básekege qabilettiligi artady

Depýtattar «Qazaqstan Res­pýb­­lı­kasynyń keıbir zańnama­lyq aktilerine ǵylym máseleleri boıynsha ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly» zań jo­ba­­syn birinshi oqylymda ma­qul­­dady. Zań jobasy týraly baıan­­dama jasaǵan depýtat Jámıla Nurmanbetova qujatta ulttyq ǵylymı keńesterge kom­­mer­sııa­landyrý jobalaryn mem­le­­kettik bıýdjetten qar­jy­lan­­­dyrý bóliginde fýnk­­sııa­lar berý kózdeletinin jet­kizdi. Son­daı-aq ol qujatta konkýrs­tyq rásim­derdiń ashyq bolýy maq­satynda Ulttyq memlekettik ǵyly­mı-tehnıkalyq saraptama ortalyǵyna ǵylymı, ǵyly­mı-tehnıkalyq jobalar men baǵdar­lamalardyń, ǵylymı, ǵylymı-tehnıkalyq qyzmet nátıjelerin kommersııalandyrý jobalarynyń saralanǵan tizimin qalyptastyrý jáne ulttyq ǵylymı keńesterge jiberý qarastyrylǵanyn, ǵy­lymı, ǵylymı-tehnıkalyq qyz­met nátıjelerin kommersııa­lan­dyrýdyń oryndalǵan joba­larynyń nátıjelerin baǵa­laý jáne nátıjeliligine monı­to­rıngti júzege asyrý jónin­degi fýnk­sııalardy berý usyny­laty­nyn aıtty. Budan basqa qujat boıynsha ǵylymı, ǵylymı-teh­nı­kalyq qyzmet nátıjelerin kom­mersııalandyrýdy granttyq qar­jylandyrýǵa arnalǵan kon­kýrsqa ǵylymı jáne ǵylymı-tehnıkalyq qyzmettiń akkredıttelgen sýbektileri ǵana qatysady dep belgilenedi. Úzdik ǵylymı qyzmetkerlerge «Úzdik ǵylymı qyzmetker» ataǵyn berý jáne 2000 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde grant berý arqyly olardy materıaldyq kóterme­leý sharalary kózdelip otyr. «Tutastaı alǵanda, zań jobasyn qabyldaý ǵylymnyń el ekonomıkasyn damytýǵa qosatyn úlesin jaqsartý, ǵylymı áleýettiń báse­kege qabilettiligin arttyrý úshin qajetti jaǵdaılar jasaıdy dep esepteımiz», dedi depýtat.

Konvensııa erejeleri zańnamalyq aktilerge engiziledi

Otyrysta «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine Kaspıı teńizinde qyz­metti júzege asyrýǵa baılanysty máseleler boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy birinshi oqylymda maq­uldandy. Zań jobasynyń ne­gizgi maqsaty – Kaspıı teńiziniń quqyq­tyq mártebesi týraly kon­vensııanyń erejelerin elimizdiń birqatar zańnamalyq aktilerine engizý.

Zań jobasyna qatysty baıandama jasaǵan Syrtqy ister mınıstri Muhtar Tileýberdi «2018 jylǵy 12 tamyzda VI Kaspıı sammıti barysynda qol qoıylǵan Kaspıı teńiziniń quqyqtyq mártebesi týraly konvensııany Qazaqstan 2019 jylǵy 8 aqpanda ratıfıkasııalady. Konvensııa quqyqtyq retteýdi qajet etetin árbir másele boıynsha tabandy ári qaǵıdatty pikir-talastarmen qosa, 20 jyldan astam ýaqyt alǵan uzaq jáne kúrdeli kelissózder úderisiniń nátıjesi boldy. Kaspıı jaǵalaýy memleketteri akvatorııany ártúr­li rejimge, aýmaqtarǵa, ishki sý­larǵa, eni 15 teńiz mıli bola­tyn aýmaqtyq sýlarǵa, 10 mıl­dik balyq aýlaý jáne ortaq teńiz ke­ńistigine bólý týraly konsensýsqa qol jetkizdi», dedi Syrtqy ister mınıstri Muhtar Tileýberdi.

Qujatta «balyq aýlaý aı­maǵy», «balyq aýlaý aımaǵynyń rejimi» degen uǵymdar engizilgen. Sondaı-aq balyq aýlaý aımaǵyn­da sý bıologııalyq resýrstary­na kásipshilik júrgizýge Qazaq­stan Res­pýblıkasynyń aıryq­sha quqyq­­tarynyń saqtalýyn baqy­laý jónindegi memlekettik organ­dardyń quzyreti jáne olardyń ózara is-qımyl jasaý tártibi bekitiledi.

Ońtaıly ózgeristerge qoldaý bildirdi

Jalpy otyrysta Májilis depýtattary birinshi oqylymda «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń kodeksine ýran óndirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn da ma­quldady. Onda ýran óndirý keze­ńin uzartý rásimin jetildirý, jer qoınaýyn paıdalanýshylarǵa ýran óndirý kezeńinde geologııa­lyq qurylymdardy jáne ýran ken orny qorlaryn naqtylaý maq­satynda óndirý ýchaskesin jete zert­teýdi júrgizý múmkindigin berý qarastyrylǵan. Sondaı-aq ýran óndirýdiń tájirıbelik-óner­kásiptik jobalaryna qoıy­latyn talaptar, ýran óndirý sala­syndaǵy jobalaý qujat­tary­na memlekettik saraptama júrgizý tetigin aıqyndaý kózdelgen. Zań jobasymen jumys isteý barysynda jumys tobynyń músheleri jobalaý qujattaryna jáne ıgerý taldaýlaryna táýelsiz sarapta­ma uıymdastyrý jáne júrgizý shy­­ǵyn­daryn óteýge, ýran ken or­ny qorlary kóleminiń ósimi bas­­­tap­­qy kólemnen 30 jáne odan da kóp paıyzǵa artqan jaǵdaıda, jer qoı­naýyn paıdalanýshynyń óńir­­diń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy­na baǵyttalǵan jobany iske asy­rý jónindegi qosymsha min­det­­te­­melerine qatysty túzetýler bar.

Odan ári palatada «Notarıat týraly» zań jobasy talqylanyp, maquldandy. Bul zań jobasyn ázirleýdiń negizgi maqsaty – notarıat týraly zańnamany, sonymen qatar jeke jáne zańdy tulǵalardyń quqyqtary men zań­dy múddelerin qorǵaýdyń qu­qyq­tyq júıesin jetildirý. Túze­týlerdiń birinshi blogy – notarıat jumysyndaǵy sıfr­ly teh­nologııalarǵa arnalǵan. «Túze­tý­lerdiń birinshi blogy notarıat jumysyndaǵy sıfr­ly teh­no­logııalarǵa arnalǵan. Not­a­­rıattyq qyzmetti odan ári sıfr­­landyrý – jasalatyn is-qı­myldardyń jedeldigin, ashyq­tyǵyn jáne zańdylyǵyn qamta­masyz etýge múmkindik beredi, no­tarıattyq qujattardy resim­deý­di jeńildetedi. Bul úshin elekt­rondy notarıattyń jekelegen erekshelikterin zańnamalyq retteý qajet», dedi depýtat Balaıym Kesebaeva. Onyń aıtýynsha, zań jobasynda «notarıattyq qupııa» uǵymy engiziledi. Notarıattyq qupııa – notarıattyq qyzmettiń negizgi prınsıpteriniń biri jáne kepili bolyp sanalady. «Tártiptik is júrgizýdi obektıvti jáne jan-jaqty qaraý maqsatynda sha­ǵymdardy respýblıkalyq deń­geıde qaraıtyn Respýblıkalyq nota­rıattyq palatanyń tártiptik komıssııasyn qurý zańnamalyq turǵyda bekitiledi. Zań jobasyn­da elektrondy qujattyń qaǵaz jet­­­kiz­gishtegi qujatpen teń mán­di­­li­­­gin kýálandyrý jáne qaǵaz tú­rin­­­­degi qujattyń elektrondy qu­­jat­­pen teń mándiligin kýálan­dy­rý sııaq­ty eki jańa nota­rıat­tyq is-áreket engiziledi», dedi depýtat.

Sonymen qatar depýtattar Qazaq­stan men Birikken Arab Ámir­­likteri elshilikteriniń qajet­tilikterine Nur-Sultan qalasynda jáne Ábý Dabı qalasynda jer ýchaskelerin óteýsiz paıdalanýǵa ózara berý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly zań jobasyn maquldady. Kelisimde Qazaqstan men Birikken Arab Ámirlikteriniń aýmaǵynda eki memlekettiń elshi­lik obektilerin salý qajettiligi úshin jer ýchaskelerin ózara almasýdy quqyqtyq qamtamasyz etý qarastyrylǵan. Osyǵan baı­la­nysty, óteýsiz jer paıda­laný shartymen 49 jylǵa, keıin­nen osyndaı merzimge uzartý múmkin­digimen, bizdiń elimizge Ábý Dabı qalasynan alańy 1,2 gektar bolatyn jer ýchaskesi beriledi.

Otyrys barysynda Májilis ekinshi oqylymda «Maqta salasyn damytý týraly» zańnyń kúshi joıyldy dep taný jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgerister engizý týraly» jáne veterınarııa máselelerine qatysty zań jobalaryn maquldady.

Jıyn barysynda Májilis depýtattary «Memleketaralyq stan­darttaý jónindegi qujat­tardy taratý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly», sondaı-aq «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sheńberinde baǵaly metaldarmen jáne asyl tastarmen operasııalardy júzege asyrý erekshelikteri týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobalaryn jumysqa aldy.

Otyrys sońynda N.Áshim­betov, Sh.Hahazov, D.Espaeva jáne A.Perýashev quzyrly oryndarǵa depýtattyq saýaldaryn joldady. Máselen, N.Áshimbetov Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Á.Smaıylovqa joldaǵan depýtattyq saýalynda halyqtyń tabysy tómen bola tura, azyq-túlik qunynyń ósýi jalǵasyp otyrǵanyn, jyl basynan bastap azyq-túlikke degen ınflıasııa 10%-dan asqanyn, bul – EAEO derekteri boıynsha osy uıymǵa kiretin elder arasyndaǵy eń joǵary kórsetkish ekenin jetkizdi.

Depýtat Danııa Espaeva Úkimet basshysy Asqar Mamınniń atyna joldaǵan saýalynda ««Aq jol» demokratııalyq partııasynyń fraksııasy Úkimetke shuǵyl túrde «Dáriger men medısına qyzmet­keri­niń mártebesi týraly» zań jobasyn ázirlep, engizýdi usynady», dedi.