О́tken aptanyń sońynda Almaty qalasy Sıfrlandyrý basqarmasynyń basshysy Baıan Qońyrbaev qala turǵyndaryna taǵy qandaı tehnologııalyq jańalyqtar kómekke keletinin habarlady. «Elektrondyq úkimettiń» servıstik ıntegratory «Zerde» holdıngimen birlesip Almaty ákimdigi IT-arhıtektýrasyn ázirlep jatqany týraly aıtty. Basqarma basshysy jetkizgendeı, ózge damyǵan elder sııaqty, bizdiń eldegi «Aqyldy qalalar» tujyrymdamasy tehnologııalar men ınfraqurylymdy damytýǵa baǵyttalǵan. Kóptegen zertteýler men ınvestısııalar birqatar jańa sheshimderge, ártúrli aqyldy datchıkterge, aqparattardy óńdeýdiń iri ortalyqtaryna jáne osy tehnologııalardy ómirde qoldanýdyń eń ozyq tásilderiniń halyqtyń kúndelikti ómirine áser etetindigin túsinýge múmkindik berdi.
Almaty sıfrlandyrý boıynsha Qazaqstandaǵy jetekshi qalalardyń biri ekenine eshkim kúmán keltire almaıdy. Halyqtyń sıfrlyq saýaty aıtarlyqtaı joǵary deńgeıde. Kez kelgen sheshim adamdar tez qabyldaıtyndaı etip usynylýy kerek. Basqarma basshysy aıtyp ótkendeı, qalanyń ınfraqurylymynda «aqyldy qalanyń» belgileri kóp bolsa, bıznesin osy qalada damytqysy keletinderdiń de qatary kóp bolady. Bul – bul jańa jumys oryndary men jergilikti ákimdiktiń bıýdjetine túsetin salyq kóbeıedi degen sóz.
– 2020 jyldyń I jartyjyldyǵynyń qorytyndysy boıynsha Almaty qalasy elimizdiń barlyq óńirleri arasynda «aqyldy qalalar» reıtınginde birinshi orynǵa ıe boldy. 2019 jyly biz ekinshi oryndy ıelengen edik. Bul reıtıngti aqparattandyrý salasyndaǵy ýákiletti organ «aqyldy» qalalardyń etalondyq standarty negizinde júrgizedi. Atalǵan standart qala tirshiliginiń 11 baǵyty boıynsha 100-den astam jobany qamtıdy, deıdi Baıan Qońyrbaev. Búginde Almaty qalasy ákimdigi memlekettik qyzmetter túrleriniń 90%-yn elektrondy formatqa kóshirip úlgiripti.
«Smart Almaty» tujyrymdamasyna sáıkes, qalany damytýǵa arnalǵan birqatar jumystar jasalǵan jáne bul prosess jalǵasyp jatyr. Almaty parkıng, Jol qozǵalysynyń qaýipsizdigi baǵdarlamalary júzege asyrylǵan. Odan bólek, qalanyń tynys-tirshiligin kúndelikti baqylap, analız jasaıtyn «Sıtýasııalyq ortalyq», «Turǵyndarǵa arnalǵan qoljetimdi qyzmet» atty elektrondy páter ıeleri kooperatıvi, «Jaıly qala», «Ashyq derekter» syndy jobalar iske qosyldy. «DamýMed», «InfoLab», «Emdeýge jatqyzý bıýrosy» portaly syndy aqparattyq júıeleri, IT qoǵamdastyqpen ýaqtyly aqparattandyrý jáne ózara belsendi is-qımyl jasaý úshin digital-almaty.kz. portaly ázirlendi. Sıfrlandyrý basqarmasy basshysynyń habarlaýynsha, digital-almaty.kz platformasynda ázirleýshiler qalany sıfrlandyrýǵa qatysty ıdeıalaryn usyna alady.
– Eger sizde qyzyqty qosymsha nemese jańa aqparattyq júıeni qurý ıdeıalary bolsa, ony portalǵa ornalastyra alasyz. Usynystaryńyz qyzyqty bolsa, biz júzege asyrýǵa kómektesemiz. IT mamandardy, kreatıvti sıfrlyq uıymdastyrýshylardy óz ıdeıalaryn ornalastyrý úshin bizdiń portaldy paıdalanýǵa shaqyramyz, – dep atap ótti B.Qońyrbaev.
Sondaı-aq ol jıyn barysynda Almatynyń avtomattandyrý deńgeıi anyqtalǵanyn, bul baǵytta kórsetkish ár túrli ekenin aıtyp ótti. Almaty qalasy ákimdigi boıynsha sıfrlandyrýdyń ortasha deńgeıi 33,67%-dy quraıdy. Sıfrlandyrýdyń eń joǵary deńgeıi qarjylyq basqarý (71,5%), ınvestısııalar (50,6%), ekologııa (48,8%) sııaqty salalarda baıqalady. Al sıfrlandyrýdyń eń tómen deńgeıi tabıǵı resýrstardy basqarý (9,9%) jáne energetıka (1,4%) sııaqty baǵyttarda.
Sondaı-aq tender, satyp alý, satý júıesinde blokcheın tehnologııasyn qoldaný tájirıbege engizilgen. Basqarma basshysy aıtyp ótkendeı, blokcheın tehnologııasy qazir qarjy sektorynda, farmasevtıkada, taýarlardy tasymaldaýda kóbirek qoldanylady eken.
Resmı statıstıka álem halqynyń 7,6 mlrd-qa jetkenin, sonyń 55 paıyzy qalalarda turatynyn aıtady. Al BUU-nyń boljamy 2050 jyly jer betindegi qala halqynyń úlesi 68 paıyzǵa deıin kóteriletinin aıtyp otyr. Ekonomıster bolsa, qalalarda álemdik ekonomıkanyń 70 paıyzy shoǵyrlanǵanyn, kórsetkish neǵurlym artatyn bolsa, iri salalardy basqarý soǵurlym qıyndaı túsetini týraly másele kóterýde. Al «Aqyldy qalalar» paıdaly resýrstardyń jańa kózderin ashýdy ońaılanyp, IT sektorynyń damýyna baǵa jetpes tabys ákeledi.
B.Qońyrbaevtyń keshegi jıynda aıtqan sózin ary qaraı taratsaq, «aqyldy» qala damyǵan tehnologııalyq ınfraqurylymy bar mýnısıpaldy formasııa ǵana emes, sonymen qatar adam ómiri aqyldy sheshimderdiń arqasynda jańa sapaǵa ıe bolady.
Bıyldan bastap Almaty medısına ortalyqtarynda jasandy ıntellekt tehnologııasyn qoldaný tájirıbege ene bastaǵany osy jıyn barasynda belgili boldy. Jaz maýsymynda iMedHub kompanııasymen birlesip shahardaǵy serverlerde jasandy ıntellekt algorıtmderi negizinde KOVID-19 vırýsyn anyqtaý elementteri bar PACS júıesi iske qosyldy.
– Sıfrly tehnologııa qurylys, ınnovasııalyq jobalarmen de ıntegrasııalana bastady, medısınalyq uıymdar aqparattyq júıelermen 100% qamtylyp, ınternet jelisine 100% qosyldy. 1 749 577 turǵynnyń elektrondyq densaýlyq tólqujaty toltyryldy. Mektepter ınternetpen 100% qamtylyp, aqparattyq júıelermen jáne gadjettermen tolyqtaı jabdyqtaldy. Kóshelerge qoıylǵan 115 myńnan astam kamera qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etýge kómkektesedi, – dedi basqarma basshysy.
Jalpy, sıfrly qyzmetterdi paıdalaný ádeti qalyptasqan qalalarda azamattar óz ýaqytyn tıimdi paıdalanýdy úırenedi, jaýapkershilikti kúsheıtip, «aqyldy qalanyń» aqyldy turǵynyna aınalady. Megapolıster deńgeıinde sıfrlyq sheshimderdi engizý úshin strategııalyq kózqaras pen júıelilik qajet. Alaıda prosestiń sátti ótýine ákimderden, sarapshylardan jáne IT-ázirleýshilerden bastap qala turǵyndaryna deıin qyzyǵýshylyq tanytqanda ǵana is alǵa júredi.
ALMATY
