Aýǵanstandyq 30 áıelden turatyn alǵashqy top Almatyǵa 2019 jyldyń qazan aıynda kelgen edi. Shákirtaqy ıegerleri tildik daıyndyqty oıdaǵydaı támamdap, Sátbaev, Qazaq ulttyq agrarlyq jáne Qazaqstan-Brıtan tehnıkalyq ýnıversıtetterine taý-ken isi, aýylsharýashylyq jáne qarjy mamandyqtary boıynsha bakalavrıat, magıstratýra jáne tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý (TVET) baǵdarlamalaryna tústi. Qazirgi ýaqytta COVID-19 shekteýlerine baılanysty stýdentter akademııalyq kýrstaryn onlaın rejıminde ótip jatyr.
Joba aýǵan áıelderiniń joǵary bilim alý jolyndaǵy qulshynystaryn qoldaý maqsatynda Eýropalyq Odaq (EO) bólgen 2 mıllıon eýro grant aıasynda júzege asyrylady. Jalpy alǵanda, 2025 jylǵa deıin 50 aýǵan áıeli Qazaqstan men О́zbekstandaǵy úzdik ýnıversıtetterdegi joǵary, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim alatyn bolady. Bilim berý arqyly áıelderdiń múmkindikterin arttyrý ár jeke áıeldiń ómir súrý sapasyna ǵana emes, sonymen qatar jalpy eldiń ekonomıkalyq damýyna oń áserin tıgizedi. Baǵdarlama aıasynda alynǵan bilim aýǵan áıelderine otanyna oralǵannan keıin óz áleýetterin júzege asyrýǵa jáne jergilikti qaýymdastyqtardyń damýyna zor úles qosýlaryna múmkindik beredi.
«Áıelder ekonomıkalyq ósý men turaqty damýdyń negizi bolyp tabylady jáne olardyń ekonomıkalyq áleýetteri kez kelgen eldiń alǵa basýyndaǵy róli óte mańyzdy. Aýǵanstandaǵy beıbitshilik pen turaqtylyqty odan ári damytý jolyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý Eýropalyq Odaq pen Ortalyq Azııa elderiniń ortaq múddesi. Basqasha aıtqanda, Aýǵanstanda beıbitshilik ornamaı, Ortalyq Azııanyń gúldenýi múmkin emes. Aýǵanstan, Qazaqstan jáne О́zbekstan arasyndaǵy «bilim berý kópiri» elderdiń áleýmettik jáne ekonomıkalyq baılanysyn odan ári kúsheıte alady. Osylaısha qaýipsizdik máselelerin sheshýge úles qosyp, aımaqtyń beıbit jáne gúldengen bolashaǵyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi», - deıdi Eýropalyq Odaqtyń Qazaqstandaǵy Elshisi Sven-Olov Karlsson.
Aýǵan áıelderi bilim alý jáne jumysqa ornalasý jolynda er azamattarmen salystyrǵanda anaǵurlym kóp kedergilerge tap bolady. Adam áleýetin damytý týraly BUUDB-nyń 2019 jyldaǵy baıandamasyna sáıkes eresek aýǵan áıelderiniń tek 13 paıyzy ǵana orta mektepti bitirgen bolsa, er adamdardyń arasynda bul kórsetkish 37 paıyzdy quraıdy. Kedeılik, qaýipsizdik máseleleri, genderlik stereotıpter men áleýmettik normalar aýǵan áıelderiniń bilim alý jolyndaǵy negizgi shekteýshi sebepteriniń biri bolyp tabylady.
Qazaqstandaǵy Birikken Ulttar Uıymy Damý Baǵdarlamasy (BUUDB) bastamany júzege asyrýshy seriktes retinde taǵaıyndalǵan bolatyn. «Qazaqstandaǵy BUUDB-sy bul mańyzdy bastamaǵa qatysýyn mártebe sanaıdy. Biz kez-kelgen qoǵamnyń damýy sol qoǵamdaǵy áıelderdiń tolyq jáne belsendi qatysýynsyz múmkin emes dep senemiz. Qalyptasqan kedergiler men teńsizdikterdi joıý arqyly áıelderdiń múmkindikterin arttyrý olardyń óz qoǵamdaryndaǵy teńdikti qalpyna keltirýge jáne óz qoǵamdastyqtary men ekonomıkalarynyń damýy úshin óte mańyzdy».
Osy jazda joba О́zbekstanda resmı túrde jalǵasty. On aýǵan áıeli Termez qalasyndaǵy Aýǵanstan azamattaryn oqytýǵa arnalǵan bilim berý ortalyǵynda (ECTAT) aýylsharýashylyq mamandyǵy boıynsha oqıtyn bolady. Osylaısha, 50 aýǵan stýdentteriniń barlyǵy iriktelip, qazirgi ýaqytta olar Qazaqstan men О́zbekstandaǵy bilim alý jolyndaǵy ártúrli kezeńderinde ornalasqan.
