Memlekettik satyp alýdyń tıimdiligi artady

Osyǵan oraı, Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın zańǵa engizilgen normalar memlekettik satyp alýdyń tıimdiligin arttyratynyn, eń bastysy – sybaılas jemqorlyqty tómendetetinin aıtty.

Sondaı-aq N.Nyǵmatýlın memlekettik satyp alý salasynda basshylardyń qyzmetin mindetti reıtıngtik baǵalaý zań deńgeıinde bekitiletinine nazar aýdardy. Ol eń aldymen, memleket múddesin saqtaı otyryp, ashyq jumys isteýge jol ashady.

Qoldanystaǵy zańda jetkizýshilermen tikeleı kelisimshart jasasyp, bir kózden satyp alý qarastyrylǵan. Bul normalardy depýtattar tapsyrys berýshige memlekettik satyp alýda básekelestik ádisteri taýsylǵan kezde ǵana qoldanýǵa bolady dep tolyqtyrdy. Muny oryndamaǵan basshylar 100 aılyq eseptik kórsetkish kóleminde jaýapkershilikke tartylady.

Sonymen qatar memlekettik organ­dardyń birinshi basshylaryn adal jáne ashyq memlekettik satyp alýlardy ótkizýge yntalandyrý úshin depýtattar olardyń qyzmeti tıimdiliginiń negizgi kórsetkishterin engizý jolyn usyndy.

Osy rette, Májilis Tóraǵasy reı­tıng­tik baǵalaýdy engizýdiń, sondaı-aq osy prosesti avtomattandyrý máselelerin pysyqtaýdyń mańyzyna nazar aýdaryp, básekelestik jetkizýshiler arasynda ǵana emes, tapsyrys berýshi memlekettik organdar arasynda da bolýy kerek ekenin atap ótti.

Zań jobasyn depýtattarǵa tanys­tyr­ǵan Qarjy mınıstri Erulan Jamaý­baevtyń aıtýynsha, qujatqa engiziletin túzetýler úsh negizgi bólikten turady. Birinshisi, memlekettik satyp alý zańna­masyn jetildirý. Ekinshisi, sybaılas jemqorlyqqa jol bermeý. Úshinshisi, bir kózden satyp alýdy azaıtý.

«Memlekettik satyp alý zańnamasyn jetildirý sheńberinde konkýrs túrindegi satyp alýdyń jańa tásili retinde aldyn ala kelisimdi qoldaný qarastyrylǵan. Bul tásil eki kezeńnen turady. Birinshi kezeńde talaptarǵa sáıkes keletin áleýetti ónim berýshiler iriktelip, olarmen aldynala kelisim jasalady.

Ekinshi kezeńde tapsyrys berýshiler aldyn ala kelisimniń qatysýshylaryna taýarlar, jumystar men qyzmetterdi satyp alýǵa tapsyrys jiberedi. Kelisimshart eń tómen baǵa usynǵan áleýetti ónim berýshimen jasalady.

Ádette, aldyn ala kelisim jasasý arqyly kanselıarlyq jáne sharýashylyq taýarlary, keńse tehnıkasy, janar-jaǵarmaı, baılanys qyzmeti men ınternet jelisine qosylý sekildi standartty taýarlar men qyzmetter satyp alynady. Bul rette, aldyn ala kelisimder ortalyqtandyrylǵan memlekettik satyp alýmen birge qoldanylady. Usynylyp otyrǵan ádis satyp alý rásimderin

5 jumys kúnine deıin azaıtýǵa múmkindik beredi», dedi E.Jamaýbaev.

Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, sybaılas jemqorlyqty tómendetý úshin Reıtıngtik-baldyq júıe arqyly konkýrs tásilin engizý usynylyp otyr. Bul tásil memlekettik satyp alý rásimine adam­nyń qatysýyn shekteýge, satyp alýdy konkýrstyq komıssııasyz júzege asyrýǵa múmkindik beredi. Quny 100 aılyq eseptik kórsetkishten aspaıtyn bir kózden satyp alýlar joıylyp, ol elektrondy dúken arqyly satyp alýmen almastyrylady.

Sonymen qatar jalpy otyrysta palata atom energııasyn paıdalaný týraly zań jobasyna engizilgen túzetýlerdi maquldady.

Qujatty talqylaý barysynda jumys toby Qazaqstan Respýblıkasynyń atom energııasyn paıdalaný salasyndaǵy zańnamasynyń talaptaryn buzýshy­lyqtardy anyqtaý jaǵdaılary, qyzmetin ıadrolyq qondyrǵylarmen jáne yqtımal radıasııalyq qaýiptiligi I jáne II sanattaǵy obektilermen júzege asyratyn sýbektilerge tekserý júrgizý, atom energııasyn paıdalaný salasyndaǵy qyzmetti lısenzııalaý tártibi jáne taǵy basqalaryna qatysty usynystar engizdi.

Energetıka mınıstri Nurlan No­ǵaevtyń aıtýynsha, zań jobasy qolda­nystaǵy zańnamanyń quqyqtyq qaıshy­lyqtaryn joıý, sondaı-aq belgili bir normalardy Atom energııasy jónindegi halyqaralyq agenttiktiń (AEHA) qa­ýipsizdik jónindegi halyqaralyq normalaryna sáıkes keltirý úshin atom energııa­syn paıdalaný salasyndaǵy zańnamalyq aktilerge ózgerister men tolyqtyrýlar engizýge baǵyttalǵan. Qujatta birqatar másele qarastyrylǵan. Máselen, «Atom energııasyn paıdalaný týraly» jáne «Halyqtyń radıasııalyq qaýipsizdigi týra­ly» zań normalaryn qoldaný kezinde túsinispeýshilikke jol bermeý úshin termınologııa men uǵymdyq apparatty naqtylaý usynylyp otyr. Ýákiletti memlekettik organdardyń ókilettikteri men fýnksııalaryn shekteý, atom energııasyn paıdalaný obektilerinde jumys isteıtin personalǵa attestattaýdan qaıta ótý quqyǵyn berý de josparǵa engen.

«Iаdrolyq materıaldardy, radıo­ak­tıvti zattardy jáne radıoaktıvti qal­dyq­tardy tasymaldaý kezinde ıadrolyq já­ne radıasııalyq avarııalarǵa apattyq ázir­likti jáne den qoıýdy reglamentteý qaras­tyrylady. Iаdrolyq qondyrǵynyń júıe­lerinde, jabdyqtarynda, jobalaý já­ne paıdalaný qujattamasynda ózgeris­ter bolǵan jaǵdaıda ǵana ıadrolyq, radıa­sııalyq, ıadrolyq fızıkalyq qaýipsizdikke qaıta saraptama júrgiziledi. Zań jobasy qabyl­danǵan jaǵdaıda, tıisti quqyqtyq jáne áleýmettik-ekonomıkalyq aspektiler júzege asyrylady. Atom ener­gııasyn paıda­laný salasyndaǵy qaýip­siz­dikti qamta­masyz etý jáne kyzmetti retteý bó­li­ginde qoldanystaǵy zańnamadaǵy quqyq­­tyq qaıshylyqtardy joıý eskeril­gen. Atom energııasy jónindegi halyq­ara­lyq agenttiktiń qaýipsizdik boıynsha talap­­taryn oryndaý qamtylǵan», dedi N.Noǵaev.

Sondaı-aq jalpy otyrysta birqatar ratıfıkasııalyq zań jobalary maqul­dandy. Solardyń qatarynda «О́lim jaza­synyń kúshin joıýǵa baǵyttalǵan Azamat­tyq jáne saıası quqyqtar týraly ha­lyqaralyq paktige ekinshi Fakýltatıvtik hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy bar.

Hattama Qazaqstan Respýblıkasynyń ólim jazasynyń kúshin joıý boıynsha halyqaralyq mindettemelerdi qabyl­daýyna baǵyttalǵan. Atalǵan qujattyń 2-babynyń 1-tarmaǵynda soǵys ýaqy­tynda áskerı sıpattaǵy asa aýyr qylmystar jasaǵany úshin kináli dep tanylǵannan keıin soǵys ýaqytynda ólim jazasyn qoldanýdy kózdeıtin, ratıfıkasııalaý nemese qosylý kezinde jasalǵan eskertpeni qospaǵanda, osy Hat­tamaǵa eshqandaı eskertpelerge jol be­rilmeıtini kózdelgen. Qazaqstan Hattamaǵa kórsetilgen eskertpemen qosylyp otyr.

Zań jobasy jóninde Syrtqy ister mınıstri Muhtar Tileýberdi baıandama jasady. Onyń aıtýynsha, Qazaqstan soǵys ýaqytynda ólim jazasyn qoldaný quqyǵyn ózine qaldyrady. «О́lim jazasyn alyp tastaý máselesi tek zańdy ǵana emes, sonymen birge moraldi-etıkalyq ólshemge ıe ekenin túsinemiz. Osy máseleniń sezimtaldyǵyn, Úkimet reglamentine saı qazaqstandyq qoǵamnyń pikirin zerdeleýdi eskerip, kelisýdiń barlyq qajetti rásimderi júzege asyryldy. 2003 jyly ólim jazasyn qoldanýǵa moratorıı engizilgennen keıin, elimizde joǵary jaza sharasyn qoldanbaýynyń turaqty quqyqtyq rejimi qalyptasqanyn atap ótkim keledi. Bul qadam elimizdiń halyqaralyq arenadaǵy bedelin arttyratynyna kámil senemiz», dedi Muhtar Tileýberdi.

Ratıfıkasııalanǵan qujattardyń qatarynda TMD qatysýshy memle­ket­terdiń ıadrolyq avarııa nemese radıa­sııalyq avarııalyq ahýaldyń týyndaý jaǵdaıyna daıyndyqty jáne olardyń zardaptaryn joıý kezindegi ózara kómekti qamtamasyz etý boıynsha ózara is-qımyly týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly zań jobasy bar.

Budan bólek, Eýrazııalyq ekono­mı­kalyq komıssııanyń básekelestiktiń biryńǵaı qaǵıdalarynyń saqtalýyn baqylaý jónindegi ókilettikterdi júzege asyrýy kezinde qupııa aqparatty qorǵaý tártibi jáne ony jarııa etkeni úshin jaýaptylyq týraly kelisimge Armenııa Respýblıkasynyń qosylýy týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly zań jobasy maquldandy.

Sondaı-aq Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń Keden kodeksi týraly shartqa ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly, sonymen qatar Qazaqstan men Halyqaralyq qarjy korporasııasy arasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynda ofıster qurý jáne olardyń qyzmeti týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly zań jobalary maquldandy. «Halyqaralyq qarjy korporasııasy Qazaqstanda óz qyzmetin 1994 jyldan bastap júzege asyrady. Osy kezeńnen bastap 1,6 mıllıard dollar kóleminde jobalar qarjylandyryldy. Bul Ortalyq Azııa elderine salynǵan ınvestısııanyń jalpy kóleminiń 70 paıyzyn quraıdy. Kelisim Halyqaralyq qarjy korporasııasynyń qazaqstandyq ofısiniń ornyqty jumys isteýine jáne jańa ınvestısııalar tartýǵa yqpal etedi», dedi qujatty tanystyrǵan Ulttyq ekonomıka mınıstri Rýslan Dálenov.

Jalpy otyrysta depýtattar «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Kodeksine ýran óndirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobany ekinshi oqylymda maquldady.

Palata asyl tuqymdy mal sharýa­shy­lyǵy máselelerine qatysty zań jobalaryna qatysty jumysty jalǵastyrý týraly usynyspen kelisti.

Jalpy otyrysta depýtattar bir­shama zań jobalaryna Senat engizgen tolyq­tyrýlarmen kelisti. Olar: Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zańnama­lyq ak­tilerine Memleket basshysynyń Jol­daýynyń jekelegen erejelerin iske asyrý máselesi boıynsha jáne ekonomıkalyq ósýdi qalpyna keltirý men ekologııa ján e aqparat máselelerine qatysty zań jobalary.

«Senat engizgen túzetýler naqtylaý sıpatyna ıe jáne Májilis maquldaǵan zań jobasynyń tujyrymdamasy men maz­munyn ózgertpeıdi. Sondyqtan Máji­lis­tiń Ekonomıkalyq reforma jáne óńir­lik damý komıteti Qazaqstan Respýblı­ka­synyń keıbir zańnamalyq aktilerine ekonomıkalyq ósýdi qalpyna keltirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly» zań jobasyna Se­nat engizgen tolyqtyrýlarǵa kelisim bil­dirýdi usynady», dedi Májilis depýtaty Sáken О́tebaev.

Jalpy otyrysta Májilis jyljymaıtyn múliktiń biryńǵaı memlekettik kadas­t­ry sheńberinde memlekettik kórsetiletin qyzmetterdi sıfrlandyrý máseleleri týraly zań jobasyn jumysqa aldy. Sondaı-aq jalpy otyrysta depýtattar Májilis reglamentine tolyqtyrýlar engizdi. Ol Parlamenttik oppozısııa týraly zańnamany iske asyrýǵa baǵyttalǵan.