Maqsat qalaı da aıyppul salý ma?

Shaǵyn kásipkerlerdiń óz sózimen aıtsaq, «pandemııanyń bel balasy» sanalatyn monı­to­­­rın­gtik toptar óńirdegi karantın talaptarynyń oryndalýyn tekserý barysynda asyra silteýge jıi barady. Tipti túımedeıdi túıedeı etip kórsetip, eskertýmen shek­telýi tıis usaq-túıek kem­shi­liktiń ózine aıyppul salyp ketedi eken. Keńes otyry­synda bir kúnniń ishinde bir bıznes nysanynyń ózine ár saladaǵy qyzmetterden bir­ne­she ret tekserýshi keletini aıtyldy. Munyń syrtynda, tekserýshiler ózderiniń ókilettigin rastaıtyn eshbir qujat kórsetpesten, kásip­ker­ge aıyppul salamyn dep qo­qań­daýdy ádet etken.

– Byltyr kásipkerler pala­tasyna baqylaýshy organ­dardyń áreketi men sheshim­de­rine narazy kásip­kerlerden 260 shaǵym kelip tústi. Onyń 20 paıyzy monıtorıngtik toptardyń áreketi men sheshim­de­rine qatysty. Biz bul jerde shekteý talaptaryna jaýap­kershilikpen qaraıtyn kásip­ker­ler týraly ǵana aıtyp otyr­myz. Sanıtarlyq talapty jıi buzatyn kásipkerler kináli ekenin ózderi de jaqsy biledi, sondyqtan olar bizge shaǵymdanbaıdy da. Bizdiń oıymyzsha, monıtorıngtik toptar bızneske shúıligýden góri, túsindirý jumystaryna kóp kóńil bólýi kerek. Alaı­da ókinishke qaraı, qa­zir­­gi monıtorıngtik toptar júr­gizip jatqan jumystyń jaza­laý­shylyq sıpaty aıqyn ańǵa­ry­lyp otyr. Olardyń basty maqsaty – qalaı da aıyppul salý sııaqty, – dedi ob­lys­tyq kásipkerler palatasy qu­qyqtyq qorǵaý bóliminiń bastyǵy Renat Davletpaev.

Onyń aıtýynsha, taıaý­da mo­nıtorıngtik top Qosta­naı­daǵy dúkenderdiń birine ju­mys kúni aıaqtalǵan soń tekserý júrgizgen. Tek­se­rýshiler dúkende birde-bir tutynýshy joq ekenin, kassa apparatynyń aǵytýly kúıde turǵanyn, al dúkenshilerdiń saýdamen emes, kúndik tabysty esepteýmen aınalysyp jatqanyn kóre tura, tyıym salynǵan ýaqytta jumys istegeni úshin dúken ıesin jazaǵa tartpaq bolǵan.

– Negizinde mundaı tártip buzýshylyqtar kásipkerler palatasy sarapshylarynyń qatysýymen anyqtalýy tıis. Muny aıtpaǵanda, bıznes ókilderi monıtorıngtik top­tar­dyń jumys isteý algo­rıt­miniń qandaı ekenin de bil­meıdi. Oblystyń bas sa­nı­­tar­lyq dárigeriniń qaý­­­­­lysy qala jáne aýdan ákim­­derin sanıtarlyq-epı­de­mııa­lyq nor­­ma­lar­­dyń saq­talýyn ba­qy­laı­tyn ınspektorlar týraly málimet­ter­di «InfoKazakhstan» por­talyna ornalastyrýǵa min­det­tegen. Alaıda bul talap saq­talmaı otyr, – dedi bólim bas­tyǵy.

Shaǵyn dúken ustap otyr­ǵan keıbir kásipkerler, tipti ózderine ne úshin aıyp­pul sa­lynǵanyn túsinbeı qa­la­tyn jaǵdaılar da az emes. Mysaly, taıaýda Meńdiqara aýdanyndaǵy monıtorıngtik top Teńiz aýylyndaǵy eki azyq-túlik dúkeniniń sanıtarlyq-epıdemııalyq talaptardy buz­ǵa­nyn anyqtap, atalǵan saý­da nysandarynyń birine 320 myń teńge, ekinshisine 42 myń teńge aıyppul salǵan. Qazir bul jaǵdaıdy prokýratýra tekserip jatyr. Keńes otyrysynda aıyppul arqalaǵan shaǵyn kásipkerlerdiń biri sóıledi. «Satýshy jumys barysynda qolǵabyn ýaqytsha sheshse, muny syrtta júrgen dúken ıesi qalaı biledi? Monı­torıng­tik top nelikten satý­shyny emes, dúken ıesin jazalaýy tıis? О́ıtkeni satýshy zań turǵysynan alǵanda jeke tulǵa bolyp esepteledi, demek oǵan salynatyn aıyp­puldyń kólemi de shama­ly. Al kásipkerdiń ózine salyn­ǵan aıyppul satýshynyń aıyp­pulyna qaraǵanda 7 ese salmaqty. Sondyqtan tek­serý­shiler qasaqana jeke kásip­ker­ge aıyppul arqalatýǵa beıim turady», dedi shyr-pyr etken dúken ıesi.

Kásipkerlerdiń quqyǵyn qorǵaý jáne sybaılas jem­qor­lyq­qa qarsy kúres jónindegi keńes tóraǵasy Vladımır Shakýnnyń aıtýynsha, keń­es otyrysynda qaralǵan kóp­te­­gen shaǵymnyń negizi bar. Qazir, ókinishke qaraı, mo­nıtorıngtik toptar týraly quqyqtyq negizdeme joq, tek olardyń jasaqtalýy jónindegi ákimderdiń ókimderi ǵana bar. Alaıda aımaqta júrip jatqan tekserýlerdiń bári epıdemııalyq ahýalǵa baılanysty qajettilikten týyndap jatqanyn qaperde ustaǵanymyz jón. Solaı bola tura, monıtorıngtik toptar sharýasy onsyz da shatqaıaqtap turǵan shaǵyn kásipkerlerdi jappaı jazalaı berýden góri, sanıtarlyq talapty saqtaý daǵdysyn qalyptastyrýǵa kóp kóńil bólýi kerek. Bul oraıda tártipti jıi buzyp, talap­ty belsheden basyp otyr­ǵan kásipkerler emes, sanı­tar­lyq-epıdemııalyq jaǵdaıǵa jaýap­ker­shilikpen qarap otyr­ǵan kásipkerlerdiń ǵana quqyǵy qorǵalýy tıis.

Qostanaı oblysy