Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstandaǵy tarıhı mańyzdy oqıǵalardy zertteýge kóp kóńil bólýdi tapsyrdy jáne olar jaıly kıno túsirý qajettigin atap ótti. Osy salaǵa memlekettik tapsyrystyń belgili bir bóligi baǵyttalatyn bolady.
Toqaevtyń pikirinshe, osyndaı mańyzdy taqyryptardyń qatarynda mıllıondaǵan qazaqtardy qazaǵa ushyratqan 1921-1922 jyldardaǵy asharshylyq bar. Memleket basshysynyń oıynsha, asharshylyq bolmaǵanda «halqymyzdyń sany qazirgiden áldeneshe ese kóp bolar edi», - dep habarlaıdy Egemen.kz. gazetindegi óz maqalasynda.
«Mıllıondaǵan adamdy qazaǵa ushyratyp, tiri qalǵanyn jan saýǵalap bosyp ketýge májbúr etken alapat asharshylyqtyń alǵashqy kezeńi – 1921-1922 jyldardaǵy náýbetten beri 100 jyl ótti. Sol zulmattyń kesirinen qyrylyp qalmaǵanda, halqymyzdyń sany qazirgiden áldeneshe ese kóp bolar edi.
Tarıhymyzdyń osy aqtańdaq betteri áli kúnge deıin jan-jaqty zerttelmeı keledi. Tipti, ǵalymdardyń arasynda asharshylyq qurbandarynyń naqty sany týraly ortaq paıym joq. Ala-qula derekter jáne onyń sebep-saldary jaıly ártúrli kózqarastar qoǵamdy adastyrady. Tıisti tarıhı qujattardy, jınalǵan málimetterdi asa muqııat zerdeleý kerek.
Bilikti mamandar júıeli zertteýmen aınalysyp, soǵan sáıkes asharshylyq máselesine memleket tarapynan baǵa berilgeni jón. Biz bul kúrdeli máselege ustamdylyqpen jáne jaýapkershilikpen qaraýymyz qajet», - dep jazdy Toqaev.
1921-1922 jyldardaǵy asharshylyqtan basqa, Toqaev ózge de tarıhı máselelerdi júıeli zerttep, olardy qalyń jurtshylyqqa túsinikti jáne qoljetimdi etý jáne olar jaıly kıno túsirý qajettigin atap ótti. Osy salaǵa memlekettik tapsyrystyń belgili bir bóligi baǵyttalatyn bolady.
«Búginde álemdik kınoındýstrııada tarıh taqyrybyndaǵy ssenarıılerge suranys joǵary. Amerıkanyń da, Eýropanyń da aıtýly oqıǵalary týraly fılmder óte kóp. Qazir Netflih, HBO jáne basqa da alpaýyt kınokompanııalar Azııaǵa bet burýda. Osy oraıda bizdiń de shejiremizde aýqymdy fılmderge arqaý bolatyn mańyzdy belester men oqıǵalar barshylyq. Mysaly, álemdegi eń qýatty ımperııalardyń biri bolǵan Altyn orda tarıhy daıyn turǵan joq pa?! Bul máselege bolashaqta kıno salasynyń mamandary basa nazar aýdarǵany jón.
Bıyl áıgili Jeltoqsan oqıǵasyna 35 jyl tolady. 1986 jyly órimdeı ul-qyzdarymyz Keńes Odaǵynyń qaharynan qaımyqpaı, ult namysy úshin alańǵa shyqty. Osy kúnnen soń týra bes jyl ótkende Táýelsizdigimizdi jarııalaýymyzdyń sımvoldyq máni zor. Bul oraıda, azattyqtyń alǵashqy qarlyǵashtary – Jeltoqsan qaharmandarynyń azamattyq erligi laıyqty baǵasyn alyp, josparly túrde nasıhattalýy kerek», - dedi ol.
Toqaev Qazaqstannyń jańa tarıhyn umytpaý qajettigin atap ótti. Mysalǵa, 2021 jyly biz Táýelsizdigimizdiń 30 jyldyq mereıtoıyn atap ótemiz. Sondaı-aq, Semeı ıadrolyq polıgonynyń jabylǵanyna da 30 jyl tolady.
«Biz tyǵyryqtan shyǵar joldyń sańylaýy da kórinbeıtin qıyn kúnderden qaqtyǵys pen qantógiske urynbaı aman shyǵyp, eshkimge esemizdi jibermeı, jańa sıpattaǵy Qazaq memleketin qurdyq. Búgingi jáne bolashaq urpaq muny árdaıym bilip otyrýy kerek. Sol úshin Qazaqstannyń jańa tarıhyn da júıeli zerttegen jón.
Shynyna kelsek, Táýelsizdik jyldarynda birneshe ret qolǵa alynǵanyna qaramastan, ulttyq múddemizge saı keletin kóp tomdyq jańa tarıhymyz áli tolyq jazylǵan joq. Onyń tujyrymdamasyn buǵan deıingi olqylyqtardy eskere otyryp qaıta qarap, jańa ǵylymı ustanymdar men jańalyqtardyń negizinde tyńnan jazatyn ýaqyt áldeqashan keldi. Barlyq oqýlyqtar osyndaı irgeli eńbekke negizdelip ázirlenedi. Bul – ult shejiresin dáripteý turǵysynan alǵanda strategııalyq mańyzy bar másele. Sondyqtan, Qazaqstannyń akademııalyq úlgidegi jańa tarıhyn jazýdy dereý bastaý kerek. Túptep kelgende, tarıhı sanany jańǵyrtý máselesiniń túıini – osy. Bul iske bedeldi tarıhshylarymyzdy tartý qajet.
Sonymen qatar, shetel aýdıtorııasyna arnalǵan Qazaqstannyń qysqasha tarıhyn jazyp, álemniń negizgi tilderine aýdarýdy usynamyn. Bul – qazaqtyń san ǵasyrlyq shynaıy tarıhyn álemge tanytýdyń birden-bir joly», - dep túıindedi Toqaev.
Sonymen qatar, Prezıdent Qazaqstannyń aýmaqtyq tutastyǵyna kúmán keltiretinderdiń arandatýshylyq is-áreketterine resmı jáne qoǵamdyq deńgeıde, ustamdylyqpen toıtarys berýge shaqyrdy.
