Sýretti túsirgen Erlan OMAR, «EQ»
Elimizde 1 mln-nan asa oqýshy dástúrli formatta oqıdy
Brıfıngte birinshi bolyp sóz alǵan Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Sholpan Karınova 11 qańtardan bastalyp, 20 naýryzǵa deıin jalǵasatyn negizgi oqý toqsanynda sanıtarlyq ahýalǵa qaraı oqý prosesi ártúrli formatta júrgiziletinin jetkizdi.
– Sabaqtardyń 70 paıyzy shtattyq rejimde, qalǵandary qashyqtan ótedi. Biraq munda eskeretin bir jaıt bar. Qandaı pánderdi shtattyq rejimde, qaısysyn qashyqtan oqytatynyn árbir bilim berý uıymy qajettiligine qaraı ózderi derbes anyqtaıdy. Budan bólek ınternattarda, arnaıy mektep-ınternattarda, jalpy úlgidegi mektep-ınternattarda, mektep janyndaǵy ınternattarda jáne daryndy balalarǵa arnalǵan mektep-ınternattarda oqýǵa jáne turýǵa ruqsat etiledi. Barlyq jaǵdaıda shtattyq oqytý boıynsha sheshim tıisti aýmaqtyń bas memlekettik sanıtarlyq dárigerlerimen birlesip qabyldanady. Qazaqstandyq mektepterde 3,4 mln bala oqıdy, onyń 41,7 paıyzy dástúrli formatta bilim alady. Ákimdikterdiń málimetinshe, 1-5 synyp oqýshylarynyń 24 paıyzy kezekshi synyptarda, 10,3 paıyzy shaǵyn jınaqtalǵan mektepterde, 260 myń 9-11 synyp oqýshylary shtattyq rejimde oqýyn jalǵastyrady, – dedi Sh.Karınova.
Karantın kezindegi qashyqtan oqytý barysynda ata-analar men qoǵam belsendileri bitirýshi synyptardy qashyqtan oqytý túlekterdiń bolashaǵyna jasalǵan qııanatpen teń ekenin aıtyp, dabyl qaqqan edi. Osy oı eskerildi me eken, mınıstrlik ókili menshik nysanyna qaramastan elimizdegi barlyq bilim berý uıymdarynda bitirýshi synyp oqýshylarynyń negizgi pánderdi dástúrli formatta oqıtynyn málimdedi.
– Pánderdiń 70 paıyzy dástúrli formatta, al 30 paıyzy qashyqtan oqytylady. Bıyl elimiz boıynsha bitirýshi synyptardaǵy oqýshylardyń sany 440 myńnan asady. Oqý prosesin aralas formatta uıymdastyrý kezinde sanıtarlyq-epıdemııalyq normalar saqtalyp, sabaqtardyń yńǵaıly kestesi qurylady. Sondaı-aq áleýmettik araqashyqtyqty saqtaý úshin aýysymdar men kishi aýysymdar sany ulǵaıtylyp, árbir synyp úshin sabaq arasyndaǵy úzilister ártúrli ýaqytta bolady. Sanıtarlyq talaptarǵa sáıkes mektepke kirý kezinde bilim alýshylar men pedagogterdiń dene qyzýyn kúndelikti ólsheý qajet. Qajet bolǵan jaǵdaıda pedagogterdiń, oqýshylardyń jáne ata-analardyń qalaýy boıynsha shtattyq formatta bilim alyp jatqan oqýshylar úshin mektepte jeke konsýltasııalar ótkizýge ruqsat beriledi. Biraq bir topta 5 adamnan artyq bolmaýy tıis, – dedi vıse-mınıstr.
97 kolledj oflaın bilim beredi
Elimizde 796 kolledj jumys isteıdi. Jalpy kolledjderde jańa semestr 18 qańtarda bastalady. Ekinshi semestrden bastap qazaqstandyq kolledjderde oqý prosesi dástúrli, qashyqtan jáne aralas formatta jalǵasady.
– Kolledjderdiń birinshi kýrs stýdentteri oqýyn shtattyq rejimde oqıdy. Olardyń sany búginde 149 myńnan asady. Aýyldyq jerler men shaǵyn qalalarda ornalasqan 97 kolledj, sondaı-aq Ishki ister mınıstrliginiń jáne Qorǵanys mınıstrliginiń janyndaǵy, buǵan qosa taǵy 14 jabyq kolledj óz stýdentteri úshin oqýdy dástúrli formatta uıymdastyrady. Qazirgi tańda jergilikti atqarýshy organdar men bilim berý uıymdary mekemelerdi daıyndaıdy jáne oqytý úshin qolaıly sanıtarlyq jaǵdaı jasaıdy. Munda da 70/30 qaǵıdaty qoldanylady, sondaı-aq formatty jáne pánderdi uıymdardyń ózderi tańdaıdy. Sonymen qatar qaladan tys jerlerden kelgen stýdentter úshin jataqhanalarda barlyq jaǵdaı jasalady, – dedi Sh.Karınova.
Vıse-mınıstrdiń málimdeýinshe, oqý úderisin uıymdastyrý boıynsha ádistemelik usynymdar ázirlenip, barlyq bilim berý uıymyna jetkizildi. Sondyqtan daıyndyq tolyq júrgizilgen. Aýdıtorııadaǵy sabaqtardyń uzaqtyǵy 45 mınýttan aspaıdy, kolledj ákimshiligi soǵan laıyqty keste qurady. Aýdıtorııalardy sanıtarlyq tazartý sabaqtar arasyndaǵy úzilister kezinde jáne odan keıin de júzege asyrylady.
JOO dástúrli formatqa birtindep kóshedi
Bilim jáne ǵylym mınıstriniń joǵary bilim berý boıynsha orynbasary Mıras Dáýlenov atalǵan brıfıngte otandyq joǵary oqý oryndarynyń aldaǵy semestrde birtindep dástúrli formatta oqytýǵa kóshetinin aıtty.
– Elimizde 128 joǵary oqý orny jumys isteıdi, onda 600 myńnan asa stýdent bilim alady. 18 qańtar men 15 aqpan aralyǵynda JOO-da kóktemgi semestr bastalady. Dástúrli oqytýǵa birtindep kóshý máselesi pysyqtalyp jatyr. El aýmaǵynda koronavırýs ınfeksııasynyń paıda bolýy men taralýyna jol bermeý jónindegi vedomstvoaralyq komıssııanyń sheshimi boıynsha 1-kýrs stýdentteri, ıaǵnı 150 myń adam úshin oqý prosesi aralas formatta uıymdastyrylady. Demek, dárister onlaın rejimde, semınarlar, qoldanbaly sıpattaǵy zerthanalyq jáne praktıkalyq sabaqtar kúndizgi formatta ótedi. 2-shi jáne 3-kýrstarda oqytý kúzgi semestrdegideı daıyndyq baǵyttaryna baılanysty qashyqtan nemese aralas formattarda júrgiziledi. Pedagogıkalyq, gýmanıtarlyq, áleýmettik ǵylymdar, jýrnalıstıka, bıznes, basqarý jáne quqyq, t.b. baǵyttar boıynsha qashyqtan oqytý usynylady. Al óner, jaratylystaný ǵylymdary, ınjenerlik salalar, aýyl sharýashylyǵy, densaýlyq saqtaý jáne t. b. baǵyttar boıynsha stýdentter aralas formatta bilim alady. JOO stýdentterdi osy formatta qabyldaýǵa daıyn. Qazirgi ýaqytta tıisti sanıtarlyq-epıdemııalyq talaptardy saqtaýǵa qajetti jaǵdaılar jasalǵan, – dedi M.Dáýlenov.
Mınıstrlik ókiliniń aıtýynsha, basqa qalalardan kelgen stýdentterge jataqhanalardan oryn beriledi, biraq bólmelerde adam sany 50 paıyzdan aspaýy tıis. Al joǵary bilimnen keıingi oqytý jaǵdaıynda teorııalyq dárister (qajet bolsa), ǵylymı-zertteý jumystaryn oryndaý, magıstranttar men doktoranttardy qorytyndy attestattaý joǵary oqý ornynyń akademııalyq saıasaty men kúntizbesine sáıkes qashyqtan jáne aralas formatta jalǵasady.
