Qazaqstan ekonomıkasy 2021 jyly 2,5% ósip, keıingi jyldary progressıvti ósý qarqynyn kórsetýi múmkin. Sonymen qatar, eleýli quldyraý táýekelderi álemdik ekonomıkanyń birkelki qalpyna kelmeýi jáne álemdik qarjy naryǵynda qaryzdyq táýekelderdiń joǵarylaýy saldarynan saqtalady. Jýyrdaǵy Dúnıejúzilik Banktiń Qazaqstandaǵy ekonomıkalyq esebiniń osy negizgi nátıjeleri, COVID-19 daǵdarysynyń baıaý qalpyna kelýi, ulttyq sarapshylardyń qatysýymen ótken onlaın-sharada talqylandy.
BUU-nyń osy másele boıynsha arnaıy baıandamashysy Olıve de Shýtter kári qurlyqta 92 mıllıon adam kedeılik qursaýynda ekenin aıtty. Halyqaralyq uıym ókiliniń aıtýynsha, pandemııa jaǵdaıdy nasharlata túsken. Saldarynan bıylǵy kúzde Eýropada qaıyrshylyq sharyqtaý shegine jetedi. Joqshylyq qazirdiń ózinde Eýroodaq halqynyń 20%-ine keri áser etken. Aımaqta jalaqynyń azaıýynan 20 mıllıondaı azamat qıyndyqqa tap bolǵan. «Eýrokomıssııa Odaq elderine áleýmettik jaǵdaıǵa kóp kóńil bólý kerektigin eskertti. Al joqshylyqpen kúresý úshin atqarylyp jatqan sharalar jetkiliksiz. Mysaly, salyq, jalaqy máselesi árdaıym jetildirilip otyrýy tıis. Aıtpaǵymyz áleýmettik máselelerge kóp kóńil bólinýi qajet» dedi ol.
Dúnıejúzilik banktiń sarapshylary 2020 jyldy Qazaqstan ekonomıkasy úshin sońǵy jıyrma jyldaǵy eń qıyn jyl dep ataıdy. COVID-19 pandemııasynyń saldary ekonomıkaǵa 2008 jáne 2015 jyldardaǵy daǵdarystarǵa qaraǵanda kóp zııan tıgizdi. Pandemııanyń taralýy 2020 jyldyń ekinshi toqsanynda dúnıejúzilik belsendilikti toqtatty jáne Qazaqstannyń negizgi eksporttyq taýarlary - álemdik suranystyń jáne munaı baǵasynyń quldyraýyna alyp keldi. Pandemııa ishki ekonomıkalyq belsendilikti de edáýir qysqartyp, 2020 jyly ekonomıka 2,5% qysqarady dep boljady.
Dúnıejúzilik banktiń Qazaqstandaǵy aǵa ekonomısi Samsý Raharja eksporttyq suranystyń artýyna, ishki ekonomıkalyq belsendiliktiń joǵarylaýyna jáne qolda bar kiristiń joǵarylaýyna baılanysty 2021 jyly qalypty ekonomıkalyq qalpyna keletinin aıtty.
Sarapshylar ekonomıkalyq quldyraý halyqtyń osal toptaryna qatty soqqy beretinin atap kórsetedi. Pandemııa bólshek saýda, qonaqjaılylyq, kóterme jáne kólik salalaryna qatty áser etti, bul qalalyq jumyspen qamtylǵandardyń shamamen 30% quraıdy. Alaıda, eń aýyr soqqyny aýyl turǵyndary bastan ótkeredi.
Qazaqstanda kedeılik deńgeıi daǵdarysqa deıingi 2016 jylǵy 6% deńgeıden 2020 jyly 12-14% deıin kóterilýi múmkin dep esepteledi.
Sarapshylar Qazaqstannyń ekonomıkalyq qalpyna kelýine áser etetin faktorlardy, Qazaqstan ekonomıkasynyń turaqtylyǵyn arttyrý jónindegi áleýetti saıasat sharalaryn, sondaı-aq týyndaıtyn táýekelder men qıyndyqtardy, mysaly, kedeıliktiń ósýi, qazba otynyna degen álemdik suranystyń tómendeýi, ınvestısııalar úshin aımaqtyq básekelestiktiń artýy jáne qarjylyq turaqsyzdyqtyń joǵarylaý táýekelderin talqylady.
Qazaqstan bıligi pandemııanyń adamdarǵa jáne ekonomıkaǵa áserin barynsha azaıtý úshin ýaqtyly jáne sheshýshi sharalar qabyldady. Sarapshylar kompanııalar men osal otbasylarǵa kórsetiletin qoldaýdy talqylady. Strategııalyq bastamalar ortalyǵynyń (CSI) quryltaıshysy jáne aǵa seriktesi Oljas Qudaıbergenov pandemııa kezinde Qazaqstan ekonomıkasyn qoldaý sharalary qysqa merzimdi bolmaýy kerek ekenin aıtty. Sarapshynyń boljamynsha, biz pandemııanyń áseri taǵy 2-3 jyl jalǵasady.
Sarapshylar ónimdiliktiń ósýin tómendetetin jáne halyqtyń áljýaz toptaryn qorǵaý jónindegi áleýmettik sharalardyń sapasyn jaqsartatyn problemalardy sheshýdiń ózektiligi týraly bir pikirge keldi.
