Medıasııa tatýlyq pen turaqtylyqty kózdeıdi

Is-sharaǵa Aqparat jáne qo­ǵam­dyq damý mınıstrligi «Qoǵamdyq kelisim» RMM-niń jobalaryn iske asyrý jáne qurylymdarymen jumys isteý basqarmasynyń basshysy Talshyn Italıeva jáne otan­dyq, halyqaralyq kásibı já­ne qoǵamdyq medıatorlar qa­tysty.

Azamattardyń kez kelgen jan­jaldy sheshý barysynda ymyraǵa kelýge daıyn bolýy – óz keze­ginde azamattyq jetilý men jaýapkershiliktiń ındıkatoryna aınalady, qoǵamnyń quqyqtyq máde­nıetiniń damý deńgeıin joǵa­rylatady, Qazaqstannyń búkil áleýmettik qurylymynyń áleý­mettik jaǵdaıy men turaqtylyǵyn qamtamasyz etedi. Sondyqtan medıasııa ınstıtýtyn damytýdyń mańyzy tómendemeıdi.

Bul jumys medıasııa ınstıtýtyn júıeli túrde nyǵaıtýǵa úles qosa otyryp, QHA respýblıkalyq jáne óńirlik qoǵamdyq qury­lym­darynyń ókilderi arasynan kásibı medıatorlar men kelissóz júrgizýshilerdi daıarlaý arqyly júzege asyrylady.

«Qoǵamdyq kelisim» RMM-niń jobalaryn iske asyrý jáne qurylymdarymen jumys isteý bas­qarmasynyń basshysy Talshyn Italıeva óz sózinde «Medıa­sııanyń áleýetin utymdy paıdalana bilsek, biz qoǵamda oryn alatyn daý-damaılardy ońtaıly retteý arqyly, ishki birlikti bekemdep, el irgesiniń aman bolýyna úles qosa alamyz.

Medıasııa termıniniń maz­mu­ny bizdiń halqymyzǵa ejelden tanys uǵym. «Aldyńa kelse, atańnyń qunyn kesh» degen us­tanymmen ómir súrgen dana hal­qymyz ataly sózge toqtaý­dy bilgen. Qara qyldy qaq ja­ryp, ádildigin aıtatyn bılerdiń kóme­gimen el birligin saqtap, daýla­sýshy taraptardy mámilege keltirý – ata-babalarymyzdyń erte­den kele jatqan dástúri, olar «ara­aǵaıyndyq», «bitimger», «mámile» jáne t.b. termınder qoldan­ǵan. «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joq» degen qaǵı­dany berik ustanǵan bılerdiń mártebesi joǵary bolyp, eldiń birligin, jerdiń tutastyǵyn saq­taýǵa yqpal etken. Búgingi tań­daǵy álemdik ahýal jedel ózgeris­terimen, turaqsyzdyǵymen erekshelenýde. Qalyptasqan jaǵdaıda qo­ǵamnyń ishki tutastyǵy myz­ǵymas berik bolǵanda ǵana bola­shaqty baǵamdap, mejelegen maq­sat­qa nyq senimmen qadam basamyz», dedi.

Nur-Sultan qalasy sotynyń sýdıasy, tatýlastyrý rásimderi  jónindegi  úılestirýshisi Gúlja­-
nat Rahmetova «Azamattyq is júrgizý kodeksinde medıa­tor­lardyń, advo­kattardyń qaty­sýymen tatýlastyrý rásimderin qol­danýdy keńeıtý – daýdy beıbit jolmen she­shetinder qatary­nyń ósýine yqpal etedi. Zańda medıator­lar­­dyń ǵana emes, sýdıalar men advo­kat­tardyń da tatýlasýyn júzege asyrý mindeti bekitilgen. Tarap­tardy tatýlastyrý úshin sharalar qoldaný jáne daýdy sot prosesiniń barlyq satylarynda retteýge járdemdesý azamattyq sot isin júrgizý mindetterinen týyndaıdy», dedi.

Al QHA respýblıkalyq Medıa­sııa keńesiniń múshesi Rýzan­na Esentemirova «Menińshe, eli­mizdiń barlyq mektebinde medıasııa qyzmetteri qurylyp, joǵa­ry oqý oryndarynda medıa­sııa pán retinde oqytylýy tıis. Jas býyn daý-janjaldardy ta­týlasý arqyly sheshýge bola­tyndyǵyn túsingen kezde, medıa­sııanyń tanymaldylyǵy artady jáne suranysqa ıe bolady», degen pikirimen bólisti.

Túrkistan oblysy ákimdigi «Qo­ǵamdyq kelisim» KMM medıa­sııa ınstıtýtynyń úılesti­rýshisi Dana Kenjequlova Qazaq­stan halqy Assambleıasy jany­nan qurylǵan medıasııa ınstı­tý­tynyń negizgi maqsatyna toq­taldy. «Bizdiń mindetimiz – medıa­sııany damytý men nasıhattaý arqyly onyń jumysyn júıelendirip, uıymdastyrý, el birligi men yntymaqtastyǵyn nyǵaıtýda medıasııa tetigin tıimdi paıdalaný. Sońǵy jyldary el aýmaǵynda medıasııaǵa erekshe mán berilýi bizdiń dástúrimizden jańylmaı, jańashyl bolýymyzdy, bolashaǵy birtutas el bolýymyz­dy meńzeıdi. О́rkenıetti qoǵamnyń berik irgesi – zań bolsa, tuǵyry – quqyq. Medıasııa degende, eń aldymen daýlasýshy taraptardy quqyqtyq jolmen ózara kelisimge keltirý, zańnyń ústemdigi arqyly birlikti saqtaý máselesi aıtylady. Daý-damaı buryn da bolǵan, qazir de bar. Qaı qoǵamda, qaı zamanda ómir súrsek te, eń aldymen yntymaqty saqtaı bilýimiz kerek», degen oıyn ortaǵa saldy.

Medıasııa boıynsha PhD doktory Gúlmıra Narbaeva «Biz bárimiz jáne balalarymyz qaýip­siz qoǵamda ómir súrgenin qalaımyz. Al medıasııa – qaýipsiz orta qurý quraly, óıtkeni medıa­sııanyń maqsattarynyń biri – tarap­tardyń janjaldyq deńgeıin tó­mendetý. Eger medıasııa rásimine ótinishter kóp bolsa, qoǵamdaǵy janjaldar azaıady, tıisinshe, adam qaýipsizdigi deńgeıi artady. Biz janjalsyz qoǵamǵa umtylamyz», dep qorytty óz oıyn.

Jıyn sońynda medıasııa ıns­tıtýtyna arnalǵan beınerolık kórsetilip, alys jáne jaqyn sheteldegi medıatorlar árip­tes­terin Qazaqstan Respýblıkasynyń «Medıasııa týraly» zańyna –
10 jyl, QHA medıasııasyna 5 jyl tolýyna oraı quttyqtaý tilek­terin jetkizdi.