Biz ótip bara jatqan jyly memlekettik qyzmetkerlerdiń jańa korpýsynyń qurylyp, onda ákimderdiń alǵashqy synaqtar tapsyrýyn osy kezeńdegi memlekettik basqarý júıesindegi eń bir este qalatyn jumys sanap otyrmyz. Osyǵan oraı, Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń tóraǵasy Álıhan Baımenovpen az-kem suhbat qurǵan edik.
Biz ótip bara jatqan jyly memlekettik qyzmetkerlerdiń jańa korpýsynyń qurylyp, onda ákimderdiń alǵashqy synaqtar tapsyrýyn osy kezeńdegi memlekettik basqarý júıesindegi eń bir este qalatyn jumys sanap otyrmyz. Osyǵan oraı, Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń tóraǵasy Álıhan Baımenovpen az-kem suhbat qurǵan edik.
– Álıhan Muhamedııauly, qazir «memlekettik qyzmettiń qazaqstandyq modeli» degen uǵym tolyq qalyptasyp boldy. Al osyǵan barar jol qalaı bastalyp edi?
– Esińizde bolsa, Elbasy Nursultan Nazarbaev óziniń «Qazaqstan-2050» Strategııasynda: «Men búgin jarııalaǵan qaǵıdalarǵa sáıkes, aldymyzda halyqqa jáne memleketke qyzmet etýdi barlyǵynan joǵary qoıatyn kásipqoı memlekettik apparat qalyptastyrý mindeti tur», degen edi ǵoı. Bul bizdiń tarapymyzdan irgeli izdenister jasalýyna jol bastap berdi. Sóıtip, álemniń kóptegen aldyńǵy qatarly elderiniń osy saladaǵy ozyq tájirıbelerimen barynsha etene tanystyq. Kóptegen saraptamashylarmen pikir almasýlar júrgizildi. Nátıjesinde memlekettik qyzmettiń qazaqstandyq jańa modeli qalyptasty. Ol Memleket basshysynyń 2011 jylǵy shildede bekitken Tujyrymdamasy negizinde paıda bolyp, 2013 jyldan jumys isteı bastady. Al 2013 jyly 26 naýryzda «Memlekettik qyzmet týraly» Zańdaǵy túbegeıli jańa ózgerister qoldanysqa engizildi.
Buǵan qosa, salada Elbasynyń 15 Jarlyǵy jarııalanyp, Úkimet pen agenttiktiń 14 normatıvtik quqyqtyq aktileri kúshine endi. Normatıvtik quqyqtyq baza jańa modeldiń negizin quraýshy qaǵıdattarǵa sáıkes quryldy. Onda qoǵam aldynda esep berý, transparenttilik, ıakı ashyqtyq jáne merıtokratııa prınsıpteri alǵa qoıyldy. Bulardyń sońǵysy qyzmetke kirý jáne joǵarylatý barysynda jeke eńbekteri men jetistikterin moıyndaý degendi bildiredi. Tutastaı alǵanda, Qazaqstanda ómirge kelgen memlekettik qyzmettiń jańa modelin qazir halyqaralyq sarapshylar joǵary baǵalap otyr. Qadap aıtatyn nárse, osynyń bári Elbasynyń saıası kúsh-jigeriniń, talapshyldyǵy men qaǵıdatshylyǵynyń arqasynda múmkin boldy.
– Bizdiń baıqaýymyzda, jańa modeldiń eń bir atap ótetin tustarynyń biri onyń kadrlardy irikteý men joǵarylatý kezinde merıtokratııa qaǵıdattaryn basshylyqqa alýy bolyp otyr ǵoı.
– Durys aıtasyz. Jańa modelge saı, memlekettik qyzmettiń «A» jáne «B» korpýstaryna bólinetinin ózińiz de jaqsy bilesiz. Osyǵan oraı, elimizde alǵash ret zańnama júzinde memlekettik organdarǵa kadrlar irikteý konkýrsyn ótkizý kezinde jumys jasaıtyn baqylaýshylar men sarapshylar ınstıtýty engizildi. Baqylaýshylar úmitkerlermen áńgimelesýge qatysyp, konkýrstyq komıssııa jumysymen tanysady jáne onyń jumysy týraly óz pikirin memlekettik organ basshylyǵyna aıta alady. Baqylaýshylar qatarynda buqaralyq aqparat quraldarynyń, qoǵamdyq birlestikter men ózge uıymdardyń ókilderi bolady. О́tkizilgen konkýrstar, olarǵa baqylaýshylar men sarapshylardyń qatysý múmkindigi týraly aqparat memlekettik organdar jarııalaıtyn habarlandyrýda kórsetiledi.
Jalpy, konkýrs ótkizý kezinde memlekettik organdar ózderiniń ınternet-resýrstarynda jáne jalpyǵa qoljetimdi jerlerde áńgimelesýge jiberilgen kandıdattardyń tizimin ornalastyrady. О́tkiziletin konkýrs týraly habarlandyrýdan ózge, memlekettik organdar úshin qolda bar barlyq bos laýazymdar týraly ózderiniń ınternet-resýrstarynda aqparat ornalastyrýǵa qoıylatyn talaptar zań júzinde belgilendi. Konkýrstar testileý arqyly júrgiziledi. Ol azamattardyń ótinishteri boıynsha kez kelgen ýaqytta, memlekettik organdardaǵy konkýrstarǵa baılanyssyz ótkiziledi. Azamattarǵa jyl ishinde konkýrstyq irikteýge qatysý quqyǵyn beretin sertıfıkat beriledi.
– Endi negizgi suraǵymyz – «A» korpýsy máselesine keleıik. Onyń aıasynda ártúrli deńgeıdegi ákimder bıyl alǵash ret synaq tapsyrdy.
– Elbasy ústimizdegi jyldyń 7 naýryzdaǵy qaýlysymen Memlekettik qyzmet jónindegi agenttikke «A» korpýsynyń ákimshilik qyzmetkerlerine qoıylatyn arnaıy talaptardy bekitýdi tapsyrǵan bolatyn. Artynsha, sáýir aıynda elimizde tuńǵysh ret «A» ákimshilik korpýsyna talapkerlerdi irikteý úshin baıqaý jarııalandy. «A» korpýsynyń ákimshilik qyzmetkerlerine qoıylatyn arnaıy talaptarǵa bilimi men tájirıbesi, kásibı deńgeıi, zańdardy bilý biliktiligi, strategııalyq baǵyttaǵy baǵdarlamalyq qujattardy meńgerý dárejesi jatqyzylady. Oǵan kandıdattardy irikteý 15-26 mamyr aralyǵynda ótti. Test tapsyrǵandardyń ár kúni úshten birinen astamy qulap jatsa, keıbir kúnderi jartysyna jýyǵy óte almady.
Testileýdiń birinshi kezeńinen Almaty oblysy men Shyǵys Qazaqstan oblystarynyń Memlekettik qyzmet jónindegi agenttikteri-tártiptik keńes tóraǵalary synaq synyna shydas bermedi. Oblystyq tekserý komıssııalarynyń birqatar basshylary da kásibı deńgeıleriniń tómendigin dáleldedi. Munda test qorytyndysy boıynsha paıyzǵa shaqqanda birde-bir ákimi qulamaǵan Almaty qalasy, 17 ákimi bar Ońtústik Qazaqstan oblysy jáne 1 ǵana ákimi súringen Qyzylorda oblysy basshylarynyń saýattylyǵy ozyq kórindi. Al 9 ákiminiń jartysynan astamy – 5 ákimi qulaǵan Jambyl oblysy, 7 ákimi qulaǵan Qostanaı oblysy, 6 ákimi synaqtan óte almaǵan Almaty oblysy, árqaısysynda 5 ákimnen qulaǵan Batys Qazaqstan oblysy men Soltústik Qazaqstan oblysy osy básekeniń júgin kótere almaǵandar qatarynan tabyldy.
Jalpy, alǵashqy synaqta laýazymdary «A» korpýsyna ótken memlekettik qyzmetshiler qatarynan 511 adam osy korpýsqa irikteýge qatysý úshin qujattaryn tapsyrdy. Olardyń ishinen 155 kandıdat, ıaǵnı 30 paıyzdyq mólsheri shekti beldeýden shyqpady. Al osylardy qyzmettik dárejeleri boıynsha bólip aıtsaq, olardyń arasynda 17 jaýapty hatshynyń bireýi, 14 oblys ákimi apparat basshylarynyń 2-ýi, 41 komıtet tóraǵalarynyń 8-i, 75 tekserý komıssııalary tóraǵalary men múshelerinen 20-sy, 191 qalalar men aýdandar ákimderinen – 54, Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń – 16, tártiptik keńesterdiń 2 memlekettik qyzmetshisi boldy.
Is munymen bitken joq. Osy aralyqta memlekettik qyzmetti reformalaýdyń teńdessiz qadamy – Elbasynyń sheshimimen saıası memlekettik laýazymdardyń sany 8 esege qysqardy. «A» korpýsynyń ákimshilik memlekettik qyzmetiniń kadr rezervi qurylyp, jumys jasaı bastady. «A» korpýsynyń memlekettik ákimshilik qyzmetshilerine qatysty kadr saıasatyn iske asyrý maqsatynda Prezıdent janynan kadr saıasaty jónindegi ulttyq komıssııa quryldy.
Al konkýrsqa qatysý úshin barlyǵy 2024 úmitker qujat tapsyrdy. Qazirge deıin olardyń 940-y kadr rezervine qabyldandy. Korpýs jalpy 539 laýazymdy qamtıtyn bolyp belgilendi. Jańa konkýrstyń qorytyndysynda kadrlar rezervine iriktelgen jáne olardan rezervshilerdi taǵaıyndalǵan soń «A» korpýsy 30 paıyzǵa deıin jańartyldy. Bul rette osy 160 adamnyń «A» korpýsy laýazymdaryna taǵaıyndalǵanǵa deıin memlekettik qyzmette bolmaǵanyn da atap ótýimiz kerek.
«Áleýmettik lıft» tetigi jumys isteı bastady dese de bolady. Kadrlardyń «jasarýy», sonymen qatar, basqarýshylyq laýazymdarda genderlik sıpattyń saqtalýy baıqalady. Eger saıası memlekettik qyzmetshilerdiń ortasha jasy – 47,7 jas bolsa, basqarýshylyq deńgeıdegi memlekettik qyzmetshilerdiń ortasha jasy «A» korpýsyna irikteýge deıin 45,7 jasty, irikteýden keıin 44,7 jasty qurady.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Serik PIRNAZAR,
«Egemen Qazaqstan».
