Jeltoqsan aıynan bastap otandyq prokatqa shyqqan «Úılesimdilik sabaǵy» (keıingi aty – «Aslannyń sabaqtary») atty avtorlyq fılm bıylǵy jyldyń eń tabysty kartınasy atanýǵa tolyq quqy bar. Atalmysh kınolenta aqpan aıynda 63-shi halyqaralyq Berlın kınofestıvaliniń júldegeri atanyp qana qoımaı, jyl boıy jeńisterin jalǵastyryp, joly bolǵan kınojobaǵa aınaldy.
Jeltoqsan aıynan bastap otandyq prokatqa shyqqan «Úılesimdilik sabaǵy» (keıingi aty – «Aslannyń sabaqtary») atty avtorlyq fılm bıylǵy jyldyń eń tabysty kartınasy atanýǵa tolyq quqy bar. Atalmysh kınolenta aqpan aıynda 63-shi halyqaralyq Berlın kınofestıvaliniń júldegeri atanyp qana qoımaı, jyl boıy jeńisterin jalǵastyryp, joly bolǵan kınojobaǵa aınaldy.
Sh.Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» kınostýdııasynda túsirilgen Emır Baıǵazınniń bul kartınasy eń úzdik operatorlyq jumys retinde moıyndalyp, festıvaldiń «Kúmis aıý» júldesin Qazaqstanǵa alyp keldi. Al Berlın kınofestıvali – «A» klasyndaǵy eń iri jáne bedeldi festıvalderdiń biri ekendigin jáne ol aty álemge máshhúr Kann jáne Venesııa kınofestıvalderimen ıyq tirestiretin baıqaýlardyń sanatyna qosylatyndyǵyn eskersek, ulttyq kınematografııanyń osynaý tabysy ulyqtaýǵa turarlyq oqıǵa boldy.
О́ndirdeı jas rejısser Emır Baıǵazınniń juldyzy 2011 jyly birinshi ret ótken «Qazaqstandyq kınojobalar naryǵynda» janǵan edi. Sol joly ádilqazylar alqasynyń qaraýyna túsken 60-tan astam ótinim arasynan iriktelip alynǵan 8 jobanyń ishinen Emırdiń «Aslannyń sabaqtary» («Ýrokı garmonıı») jobasy úzdik dep tanylyp, Bas júldege – Sh.Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» AQ qarjylaı qoldaýyna ıe boldy. Qaǵazdaǵy ssenarıı kóp uzamaı kınotýyndyǵa aınalyp, joba avtorlary halyqaralyq deńgeıdegi kınododaǵa joldama aldy.
Aıtqandaı, júldeger fılmniń túsirý jumystary 2012 jyldyń shilde aıynda aıaqtalǵan bolatyn. Birneshe kúnnen keıin fılmniń alǵashqy kadrlary Saraevo qalasynda (Bosnııa jáne Gersegovına) ótken halyqaralyq kınofestıvalde kórsetilip, Work-in-Progress konkýrstyq baǵdarlamasynda Bas júldeni jeńip alǵanyn aıtsaq, «Aslannyń sabaqtary» kartınasynyń shejiresi Berlın kınofestıvaline deıin bastalyp qoıǵan.
Sonymen kóp uzamaı kartına «Berlınale Álemdik Kıno Qory» (Berlinale World Cinema Fund) taǵaıyndaǵan júldege qol jetkizdi. Jalpy, bul fılm – atalmysh Qordyń qoldaýyna ıe bolǵan alǵashqy qazaqstandyq joba.
Qazaq kınosyn kúlli álemge pash etken Emırdiń tyrnaqaldy týyndysynyń tabystary jyl boıy tómendegideı bolyp jalǵasty. Atap aıtsaq, keıin fılm Sıetl qalasynda ótken kınofestıvalde Bas júldege, Nıý-Iork qalasynda bolǵan Traıbeka festıvalinde «Úzdik jańa rejısser» atty qazylar alqasynyń arnaıy dıplomyna, Bazel qalasyndaǵy kınofestıvalde Bas júldege, Slovakııadaǵy kınofestıvalde Bas júldege, Lozanna qalasynda (Shveısarııa) ótken festıvalde Bas júldege, Máskeýde (Reseı) ótken «2morrow/Zavtra» kınofestıvalinde Bas júldege, Fıladelfııadaǵy kınofestıvalde «Úzdik debıýt» jáne «Úzdik operatorlyq jumysy» úshin qazylar alqasynyń júldesine, Sahalındegi «Kraı sveta» kınofestıvalinde «Úzdik rejısser» júldesine, Amen qalasyndaǵy kınofestıvalde Bas júlde men «Úzdik er adam róli» júldesine, Lıssabon men Eshtorılde ótken festıvaldiń qazylar alqasynyń arnaıy júldesine ıe boldy.
Fılmge Qazaqstannyń alys túkpirindegi bir aýyldaǵy qarapaıym mekteptiń tarıhy arqaý bolady. 13 jastaǵy Aslan ómirindegi túrli keleńsizdikterge qaramastan, jaqsylyqqa, jaryqqa umtylady. Alaıda, qatarlastarynan jábir kórgen ol jat minez tanytyp, qoǵammen ózara teketireske túsedi... Avtor taza beıneleý arqyly óz oıyn, keıipkerdiń sezimin jáne ómir súrgen ýaqytyn naǵyz kıno tili arqyly tolyq aıta bilgen. Endeshe, bul jetistikterdi qazaq kınosynyń álemdik úlken básekesiniń basy dep qabyldaıyq.
Jáne bir jaıt, fılm rejısseri Emır Baıǵazın bıyl shilde aıynda Lokarno qalasynda ótken halyqaralyq kınofestıvaldiń qazylar alqasyna múshe boldy, al tamyzda jas qazaq rejısseri Saraevo qalasyndaǵy kınofestıvalde sheberlik saǵattaryn ótkizip, debıýttik jumysy jaıynda áńgimelep berdi. Sonymen qatar, Emır Almatyda qyrkúıek aıynda ótken halyqaralyq «Eýrazııa» kınofestıvaliniń negizgi baıqaýynyń qazylar alqasynyń quramyna endi. Osylaısha, az ǵana ýaqyt ishinde talantymen tanymal bolyp shyǵa kelgen ol qazirgi kınoındýstrııanyń bel ortasyna kirip, birqatar asýlardy baǵyndyrdy.
Bıylǵy aqpandaǵy Berlın kınofestıvaline 500 myńnan astam adam qatyssa, sonyń 4 myńǵa jýyǵy jýrnalıster boldy. Áý basta-aq, amerıkalyq «Film Comment» baspasy qazaqstandyq rejısser Emır Baıǵazınge «63-shi Berlın kınofestıvaliniń jańa juldyzy» jáne «avtorlyq kınonyń jańa sensasııasy» degen baǵa berse, «The Hollywood Reporter», «Variaty», «Screen Daily», «Los Angeles Times», «Le Monde», «La Croix», «Der Tagesspiegel» syndy kóptegen álemdik aqparat quraldary «Aslannyń sabaqtary» («Ýrokı garmonıı») týraly jarysa jazdy. Olar fılmniń qalyń jurtshylyqtyń kózaıymyna aınalatynyna, tipti, festıvaldiń júldeli orynnan kórinetinine senimdi boldy.
Maqalamyzdaǵy sol sheteldik aqparat quraldarynda jaryq kórgen keıbir maqalalardan úzindi keltire otyryp aıaqtaıyq.
Amerıkalyq «The Hollywood Reporter» jýrnaly: «Debıýttik jumys turǵysynda bul kemel dúnıe, álemdik kınoǵa jańa talanttyń esimi qosyldy», dep jazsa, nemistiń «Berliner Zeitung» gazeti: «Qazaqstan ǵajap kınotýyndy usyndy. Emır Baıǵazınniń «Aslannyń sabaqtary» fılmi onyń aıqyn dáleli», dep atap ótedi.
Al Úndistannyń «Bollywod Trade» basylymy: «Bıyl Berlın kınofestıvaliniń irikteý toby jaqsy jumys atqardy, olar álemge Emır Baıǵazın syndy jańa daryndy rejısserdi tanystyrdy» dep baǵa berse, AQSh-tyń Film Comment jýrnaly: «Buryn-sońdy bolmaǵan jaıttardyń kýásimiz: eshkimge de belgisiz 28 jastaǵy debıýtant-rejısserdiń jumysy – Qazaqstan atynan alǵash usynylǵan fılm festıvaldiń negizgi baıqaýyna iriktelip alyndy. «Aslannyń sabaqtary» fılmi – bul naǵyz shyǵarmashylyq ujymnyń jemisi, kartınanyń ssenarıı avtory men qoıýshy rejısseri Emır Baıǵazın avtorlyq kıno álemine jańalyq alyp keldi», dedi.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.
