Qoǵam • 04 Naýryz, 2021

Qoǵam qaıratkeri Bolathan Taıjandy eske alý is-sharasy ótti

12 ret kórsetildi

Elshi, qoǵam qaıratkeri Bolathan Taıjan  týraly  sóz bolǵanda 1963 jyly Máskeýde qurylǵan jas tulparlyqtardy eske almaı ketpeý múmkin emes.

 Jazýshy Baqytjan Álpeıisov  «Jas tulpar dúbiri» atty derekti pove­sinde «Alash ıdeıasy jastul­par­lyqtardy dúnıege ákelip, qazaq jastaryn oıatty» deıdi. Al zamandastary bolsa Bolathan Quljanuly memleketke, ultqa, halyqqa qyzmet etýde eńbegi jaǵynan HH ǵasyrdyń basyndaǵy Alashorda arystarynyń qatarynda turǵanyn, qasynda júrgen kezde bul kisini onsha baǵalap úlgermegenin aıtyp otyr. Búgin qaıratkerdiń 80 jyldyǵyna oraılastyrylǵan konferensııada bas qosqan dostary,  áriptesteri   onyń ómir-dereginde aıtylmaı kelgen jáne mindetti túrde nazarǵa alynýy tıis derekterdiń kóp ekenin sóz etti. 

Bala Bolathan altynshy synypta júrgende KSRO tarıhy jaıly «Bul Reseı ımperııasynyń tarıhy. Oqýlyqtaǵy qazaqtardyń, basqa ulttardyń tarıhy jarty betten aspaıdy. Al men óz elimniń, qazaq halqynyń tarıhyn oqyǵym keledi, orystardyń tarıhyn oqymaımyn!» degen sózi úshin mektepten qýylǵanyn bireý bilse, bireý bilmeıdi. Ultjandylyq, eline degen súıispenshilik Bolathan Taıjanmen birge ósti, júreginde jetildi. Máskeý Memlekettik Halyqaralyq qarym-qatynastar ınstıtýtyna (el ishinde «MGIMO» atalǵan) oqýǵa túsken soń, Keńester Odaǵy quramyndaǵy qazaqtyń bodan tirligin burynǵydan beter túısindi. Olaı deıtinimiz, bir esteliginde jazǵandaı, orys mektebin bitirgen bozbala «ózin jelkelep júrip», óziniń ana tilin az ýaqytta tolyq meńgerip aldy. Taza orys ortasynda júrse de  qazaqshany qajetsiný arqyly ulttyq ereksheligin túgendep alǵan-dy.

 Bolathan Taıjan 1963 jyldary Arab elderine is-saparǵa barǵan KSRO basshysy N. Hrýshevqa aýdarmashy bolǵanyn eske alǵan dosy  Taýjan Aımuhanov     qaıratker ómiriniń bizge belgisiz qyryn jaıyp saldy. Solardyń biri 1963 jyly Almatydaǵy baspalardyń birinen shyqqan  Ál-Farabı traktattarynyń arab tilinen qazaqshaǵa aýdarylǵan kitaby. 

T. Aımuhanovtyń sózine sensek, bul eńbek sol kezdegi Ál-Farabıge qatysty ǵylymı aınalymda júrgen qundy derekterdi jańa beleske kóteripti. «B. Taıjanovtyń ómir joly    táýelsiz qazaq  dıplomatııasynyń tarıhy     1991 jyldan bastalady degen derekti joqqa shyǵarady. 1960 jyldardyń basynda Máskeý memlekettik halyqaralyq qatynastar ınstıtýtynyń shyǵys taný fakýltetin bitirgen B. Taıjanov Arab elderi, Iemenge dıplomatııalyq qyzmetke jiberildi. Asa tynysh emes aımaqtarda qylyshtyń júzinde júrdi. 1960 jyldary Máskeý Ortalyq Azııa respýblıkalarynan shyqqan stýdentterge JOO-nan kvota bóldi. Aýylda tiri orysty kórmegen qazaq balalarynyń orys tildi ortaǵa sińip ketýi qıyn ekeni belgili. B. Taıjanov, M. Áýezov bastaǵan qazaq jastary KSRO Bilim mınıstrligi esigin qaǵyp júrip, alǵashqy birer jylda emtıhan tapsyra almaı kalǵan balalardyń oqýdan shyǵyp ketpeýine baryn salyp baqty. Keıin, 1990 jyldary «Narhozdan» halyqaralyq ekonomıka fakýletin ashyp, oǵan Máskeý joǵary oqý oryndary ustazdaryn shaqyrdy», deıdi   Taýjan Aımuhanov.

Osy konferensııany uıymdastyrǵan qaıratkerdiń uly Muhtar Taıjanov   qaıratkerdiń aldymen áke retinde jaqyn ekenin, ákesiniń ısin áli kúnge deıin saǵynatynyn jasyra almady. Dúısenbi, 8 naýryz kúni ákesi turǵan úıge eskertkish taqta ornatylatynyn, sol kúni B. Taıjanov atyndaǵy shahmattan jarys ótetinin habarlady.

ALMATY  

Sońǵy jańalyqtar

Elordada dámhanadan órt shyqty

Elorda • Búgin, 16:21

Aldaǵy apta kún jylynady

Aýa raıy • Búgin, 12:57

Kósh basynda – «Manchester Sıtı»

Fýtbol • Búgin, 12:21

Súıispenshilik sabaǵy

Aımaqtar • Búgin, 12:15

Almatyda aıaldamadan náreste tabyldy

Qoǵam • Búgin, 11:34

It asyraýdyń da óz erejesi bar

Qoǵam • Búgin, 11:00

Elordada kún jylyna bastaıdy

Aımaqtar • Búgin, 10:57

Túrmege kitap syılady

Aımaqtar • Búgin, 10:10

Jetisý dıqandary jer ıgerip jatyr

Aımaqtar • Búgin, 10:07

Qostanaıda aýa sapasy nasharlaıdy

Aýa raıy • Búgin, 09:05

Jaqsynyń aty ólmeıdi...

Rýhanııat • Búgin, 08:31

Otandyq vaksınany qoldaný josparda bar

Medısına • Búgin, 08:20

Teńdik túbi – birlik

Elbasy • Búgin, 08:03

Aıaq kıimdi sıfrly tańbalaý engiziledi

Tehnologııa • Búgin, 07:49

Jeke kýáliktiń qajeti bolmaıdy

Saıasat • Búgin, 07:47

Kólik quralynyń elektrondy pasporty

Tehnologııa • Búgin, 07:45

Taldynyń mańyn tazartty

Rýhanııat • Búgin, 07:38

Jol ústindegi muztaý

Oqıǵa • Búgin, 07:34

Taldyqudyq neden taryqty?

Aımaqtar • Búgin, 07:33

Qaı eldiń sardarlaryn daıarlap júrmiz?

Aımaqtar • Búgin, 07:30

Jahandaný jaıy ózekti

Qoǵam • Búgin, 07:24

Qoǵamdyq kóliktegi qordalanǵan másele

Aımaqtar • Búgin, 07:24

Uqsas jańalyqtar