Jazýshy Baqytjan Álpeıisov «Jas tulpar dúbiri» atty derekti povesinde «Alash ıdeıasy jastulparlyqtardy dúnıege ákelip, qazaq jastaryn oıatty» deıdi. Al zamandastary bolsa Bolathan Quljanuly memleketke, ultqa, halyqqa qyzmet etýde eńbegi jaǵynan HH ǵasyrdyń basyndaǵy Alashorda arystarynyń qatarynda turǵanyn, qasynda júrgen kezde bul kisini onsha baǵalap úlgermegenin aıtyp otyr. Búgin qaıratkerdiń 80 jyldyǵyna oraılastyrylǵan konferensııada bas qosqan dostary, áriptesteri onyń ómir-dereginde aıtylmaı kelgen jáne mindetti túrde nazarǵa alynýy tıis derekterdiń kóp ekenin sóz etti.
Bala Bolathan altynshy synypta júrgende KSRO tarıhy jaıly «Bul Reseı ımperııasynyń tarıhy. Oqýlyqtaǵy qazaqtardyń, basqa ulttardyń tarıhy jarty betten aspaıdy. Al men óz elimniń, qazaq halqynyń tarıhyn oqyǵym keledi, orystardyń tarıhyn oqymaımyn!» degen sózi úshin mektepten qýylǵanyn bireý bilse, bireý bilmeıdi. Ultjandylyq, eline degen súıispenshilik Bolathan Taıjanmen birge ósti, júreginde jetildi. Máskeý Memlekettik Halyqaralyq qarym-qatynastar ınstıtýtyna (el ishinde «MGIMO» atalǵan) oqýǵa túsken soń, Keńester Odaǵy quramyndaǵy qazaqtyń bodan tirligin burynǵydan beter túısindi. Olaı deıtinimiz, bir esteliginde jazǵandaı, orys mektebin bitirgen bozbala «ózin jelkelep júrip», óziniń ana tilin az ýaqytta tolyq meńgerip aldy. Taza orys ortasynda júrse de qazaqshany qajetsiný arqyly ulttyq ereksheligin túgendep alǵan-dy.
Bolathan Taıjan 1963 jyldary Arab elderine is-saparǵa barǵan KSRO basshysy N. Hrýshevqa aýdarmashy bolǵanyn eske alǵan dosy Taýjan Aımuhanov qaıratker ómiriniń bizge belgisiz qyryn jaıyp saldy. Solardyń biri 1963 jyly Almatydaǵy baspalardyń birinen shyqqan Ál-Farabı traktattarynyń arab tilinen qazaqshaǵa aýdarylǵan kitaby.
T. Aımuhanovtyń sózine sensek, bul eńbek sol kezdegi Ál-Farabıge qatysty ǵylymı aınalymda júrgen qundy derekterdi jańa beleske kóteripti. «B. Taıjanovtyń ómir joly táýelsiz qazaq dıplomatııasynyń tarıhy 1991 jyldan bastalady degen derekti joqqa shyǵarady. 1960 jyldardyń basynda Máskeý memlekettik halyqaralyq qatynastar ınstıtýtynyń shyǵys taný fakýltetin bitirgen B. Taıjanov Arab elderi, Iemenge dıplomatııalyq qyzmetke jiberildi. Asa tynysh emes aımaqtarda qylyshtyń júzinde júrdi. 1960 jyldary Máskeý Ortalyq Azııa respýblıkalarynan shyqqan stýdentterge JOO-nan kvota bóldi. Aýylda tiri orysty kórmegen qazaq balalarynyń orys tildi ortaǵa sińip ketýi qıyn ekeni belgili. B. Taıjanov, M. Áýezov bastaǵan qazaq jastary KSRO Bilim mınıstrligi esigin qaǵyp júrip, alǵashqy birer jylda emtıhan tapsyra almaı kalǵan balalardyń oqýdan shyǵyp ketpeýine baryn salyp baqty. Keıin, 1990 jyldary «Narhozdan» halyqaralyq ekonomıka fakýletin ashyp, oǵan Máskeý joǵary oqý oryndary ustazdaryn shaqyrdy», deıdi Taýjan Aımuhanov.
Osy konferensııany uıymdastyrǵan qaıratkerdiń uly Muhtar Taıjanov qaıratkerdiń aldymen áke retinde jaqyn ekenin, ákesiniń ısin áli kúnge deıin saǵynatynyn jasyra almady. Dúısenbi, 8 naýryz kúni ákesi turǵan úıge eskertkish taqta ornatylatynyn, sol kúni B. Taıjanov atyndaǵy shahmattan jarys ótetinin habarlady.
ALMATY
