Ulttyq bank ókili Aqyljan Baımaǵambetov negizgi maqsat – baǵa turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalatynyn aıtty.
Inflıasııalyq targetteý rejımine ótkennen keıin jyl saıyn aqsha-kredıt saıasatynyń negizgi baǵyttary qabyldandy, olarda júrgizilip otyrǵan saıasattyń aldaǵy jylǵa arnalǵan basymdyqtary aıqyndaldy.
«Biz halyqaralyq qarjy ınstıtýttarymen, sonyń ishinde HVQ, Dúnıejúzilik Bank, EQDB-men, sondaı-aq qazaqstandyq sarapshylarmen, Qazaqstannyń qarjygerler qaýymdastyǵymen jáne bank sektorynyń ókilderimen Strategııa jobasyn talqylaý boıynsha birneshe raýnd ótkizdik. Olardyń qorytyndysyna saı qujat tolyqtyrylyp, pysyqtaldy», deıdi Ulttyq bank ókili.
Inflıasııalyq target
2015 jyly ınflıasııalyq targetteý rejımine kóshken sátten bastap Ulttyq Bank onyń «tórt tirek» dep atalatyn negizgi elementterin engizdi. Bul ózgermeli valıýta baǵamy, paıyzdyq saıasat, ashyq baılanys, taldaý jáne boljaý júıesi. Ulttyq bank ókili aıtyp ótkendeı, engizilgen rejımdi «ótpeli» dep sıpattaýǵa bolady, óıtkeni qurylymdyq shekteýler bar, nátıjesinde aqsha-kredıt saıasatynyń eldegi ınflıasııalyq prosesterge áseri álsiredi. Bul kóbine ekonomıkanyń tómen ártaraptandyrylýymen, ımportqa táýeldiliktiń joǵary bolýymen, qarjy naryǵynyń jetkilikti damymaýymen, jeńil fıskaldyq shekteýler kezindegi memlekettik kredıtteýdiń belsendi bolýymen baılanysty. Halyqaralyq tájirıbede mundaı rejım «light IT» dep atalady.
«Atalǵan syn-qaterlerdi eńsere otyryp, biz ekonomıkanyń túrli táýekelderge ushyraýynyń tómendeýin jáne sonyń saldarynan aqsha-kredıt saıasatynyń ınflıasııaǵa áseriniń kúsheıýin kútemiz. Osylaısha, biz ınflıasııalyq targetteýdiń tolyq nemese «full-fledged» rejımine qol jetkize alamyz. Bul qabyldanatyn sheshimderdiń tıimdiligin arttyrýǵa jáne ekonomıkanyń ornyqty damýy úshin bazalyq artyqshylyqtarǵa qol jetkizýge múmkindik beredi» – deıdi A. Baımaǵambetov.
Strategııa aıasyndaǵy negizgi baǵyttar
Qazirgi bar syn-qaterlerdi eńserip, aqsha-kredıt saıasatynyń tıimdiligin arttyrý úshin biz monetarlyq negizderdi kúsheıtý, qarjy sektoryn odan ári damytý, sondaı-aq eldiń makroekonomıkalyq saıasaty salasyndaǵy is-qımyldardy úılestirý jónindegi basym mindetterdi qamtıtyn úsh basty baǵytty bólip kórsetemiz. «Birinshi baǵyt ınflıasııalyq kútýlerdi tómendetýge jáne tejeýge, halyqaralyq rezervterdiń jetkilikti deńgeıin qoldaı otyryp, qubylmaly aıyrbastaý baǵamy rejımin nyǵaıtýǵa, sondaı-aq Ulttyq Banktiń kommýnıkasııalyq saıasatyn kúsheıtýge múmkindik beredi. Tıimdi qarjy sektoryn damytý ulttyq valıýtaǵa degen senimdi arttyrady jáne eldiń qarjy júıesiniń ornyqtylyǵyn nyǵaıtady.Jaýapty makroekonomıkalyq saıasatty júrgizý syrtqy faktorlarǵa táýeldilikti tómendetedi, fıskaldyq pozısııany kúsheıtedi jáne ulttyq ekonomıkanyń ornyqtylyǵyn arttyrady. Strategııada osy baǵyttardyń árqaısysy boıynsha sharalarǵa jáne olardy tabysty iske asyrýdan kútiletin nátıjelerge egjeı-tegjeıli sıpattama berilgen», dep túsindirdi Ulttyq bank ókili.
2025 jyly ınflıasııany 3-4%-ǵa deıin tómendetý joldary
Ulttyq Bank kútilmegen ózgeristerden keıin ekonomıkany qajetti qalpyna keltirýdi eskere otyryp, koronavırýstyń taralýyna jáne teńgerimdi damýyna baılanysty ınflıasııany orta merzimdi target deńgeıine deıin birtindep tómendetýdi júzege asyrýǵa daıyn ekenin osyǵan deıin de aıtqan. Inflıasııanyń aǵymdaǵy jáne boljamdy serpinine baılanysty belgilenetin bazalyq mólsherleme aqsha-kredıt saıasatynyń ınflıasııaǵa áser etýiniń negizgi quraly bolyp qalady. «Alaıda, biz únemi atap kórsetip otyrǵanymyzdaı, ınflıasııanyń nysanaly kórsetkishine qol jetkizý Ulttyq Bank tarapynan sharalar qabyldaýdy, sondaı-aq Úkimetpen birlesip kúsh jumsaýdy da talap etedi. Bul aqsha-kredıt saıasatynyń áser etý salasynan tys kóptegen faktorlardyń bolýyna baılanysty. Osyǵan baılanysty Strategııa Ulttyq Bank pen Úkimet tarapynan sharalar keshenin kózdeıdi, ol aqsha-kredıt saıasatynyń tıimdiligin arttyrýǵa jáne bolashaqta ınflıasııaǵa baqylaýdy kúsheıtýge múmkindik beredi» deıdi Ulttyq bank.
Bizdiń ekonomıkamyzdy odan ári ártaraptandyrýǵa, tutyný naryǵyn otandyq taýarlarmen tolyqtyrýǵa, shıkizattyq emes eksportty keńeıtýge, sondaı-aq monetarlyq jáne fıskaldyq saıasatty neǵurlym jaqsy úılestirýge baılanysty birqatar máseleni sheshý qajet bolady.
Úkimet, Ulttyq Bank jáne Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi arasynda bıyl 23 aqpanda qol qoıylǵan Makroekonomıkalyq saıasat sharalaryn úılestirý týraly kelisim osy mindetterdi sheshý quraly bolyp tabylady.
Fıskaldyq turaqtylyqty jaqsartý
Bıýdjettik shekteý «jumsarǵan» saıyn tek bank júıesi arqyly ǵana suranys týdyra alatyn aqsha-kredıt saıasatyna qaraǵanda, fıskaldy saıasat úı sharýashylyǵy men tutynýdaǵy ınflıasııaǵa suranysty arttyryp jiberedi. Sáıkesinshe, ınflıasııany turaqty túrde tómendetip, ony eń tómengi mólsherde saqtap otyrý úshin makroekonomıkalyq turaqtylyqqa, bıýdjettiń munaı baǵasyna táýeldi shyǵyndaryn azaıtýǵa, fıskaldy saıasattyń turaqtylyǵy men boljamdy bolýyna, memlekettik shyǵyndardyń tıimdiligi men turaqtylyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan fıskaldy saıasattyń bir ornynda turǵany jáne boljamdy bolǵany mańyzdy.
«Osyǵan baılanysty Ulttyq Bank fıskaldy turaqtylyqty arttyrý úshin bıýdjet erejesin engizý jónindegi bastamany belsendi túrde alǵa jyljytyp otyr. Búginde memlekettik shyǵyndardyń ósimi men deńgeıin shekteý maqsatynda, memlekettik shyǵyndardy turaqtandyrýdyń tıimdiligi men munaı baǵasynyń yqpalyn tómendetý úshin Úkimetpen birge bıýdjet erejesin ázirleý turǵysynda jumys júrip jatyr. Bıýdjet erejesin ázirlep, engizýmen qatar, fıskaldy saıasatty jaqsartý kerek. Bul baǵytta Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý aıasynda bıýdjet aýqymyn keńeıtip, bıýdjetten tys shyǵyndardy shoǵyrlanǵan bıýdjettiń perımetrine kirgizý josparlanyp otyr. Bul fıskaldy tártip pen qabyldanatyn sheshimderdiń sapasyn arttyrýǵa múmkindik beredi», deıdi Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary.
Memlekettik baǵdarlamalardy qarjylandyrýdan ret-retimen bas tartý
2020 jyly pandemııa men karantın sharalaryna baılanysty, álem boıynsha ortalyq bankterdiń róli ózgerdi. Ortalyq bankterdiń kóbi ekonomıkany qalpyna keltirýge qoldaý tanytty. Osyǵan baılanysty, Ulttyq Banktiń ekonomıkany qarjylandyrý aıasyn keńeıtý sharasy búkil álemdegi tendensııaǵa saı, májbúrli shara boldy.
«Daǵdarys kezinde ekonomıkadaǵy kúrt azaıǵan suranysty yntalandyrý men qarjylyq turaqtylyqqa qoldaý tanytý aldyńǵy orynǵa shyqty. Koronavırýstyń ekonomıkaǵa tıgizgen aýqymy men zalalyn eskersek, Ulttyq Banktiń qarjylandyrý kólemi jalpy alǵanda 2,3 trln teńge boldy. Sheshýshi faktor – mundaı baǵdarlamalardan ýaqytyly shyǵý, óıtkeni ekonomıkany memlekettik qoldaý baǵdarlamalary, memlekettiń jáne kvazımemlekettik sektorlardyń shyǵystary, ekonomıkany Ulttyq Bankten qarjylandyrýmen birge, belgili bir deńgeıde ınflıasııaǵa qarsy qysym jasaıtyn ótimdiliktiń asyp ketýi.Osyndaı baǵdarlamalardan ýaqytynda ketý – negizgi faktor boldy, sebebi memlekettik jáne kvazımemlekettik sektordaǵy shyǵyndar men Ulttyq Bank tarapynan ekonomıkany qarjylandyrý kólemin qosa alǵanda, júzege asyp jatqan ekonomıkany memlekettik qoldaý baǵdarlamalary ótkizý naryǵyn birtalaı asyryp, ol óz kezeginde ınflıasııaǵa qysym jasaıdy», dep atap ótti A. Baımaǵambetov.
Ulttyq Bank aqsha naryǵyndaǵy ótimdiliktiń tıimdiligin qamtamasyz etýge májbúr, basqa jaǵdaıda, valıýta naryǵyna artyq qarajat túsip, ol aıyrbastaý baǵamyna qysym jasap ketýi múmkin ekenin sarapshylar osyǵan deıni de aıtqan. Sebebi resýrstarmen qamtamasyz etýdiń naryqtyq emes sharttary naryqty burmalaıdy jáne aqsha-kredıt saıasatynyń transmıssııasyn nasharlatady. Osyǵan baılanysty, Ulttyq Bank ekonomıkanyń ósimi qalpyna kelgende ekonomıkany nesıeleý baǵdarlamalarynan 2023 jyly shyǵa bastaıdy. Baǵdarlamalardan tolyq shyǵatyn ýaqytty jáne ekonomıkany nesıelendirýdiń naryqtyq prınsıpterine tolyq aýysý ýaqytyn 2025 jylǵa qaraı aıaqtaý josparlanyp otyr. Bul qarjy resýrstarynyń baǵasyn qalyptastyrýda burmalaýǵa jol bermeıdi, ol óz kezeginde qarjy naryǵyn damytýǵa jáne ekonomıakadaǵy básekeniń artýyna yqpal etedi.
