Qalada aýyldyń sútine degen suranys zor. Sarymaıdyń bir kılogramyn 2500 teńgeden satyp alyp júrgen biz aýyldaǵy pysyq áıelderdiń turaqty tutynýshysy ekenimizdi jasyryp qaıteıik. Ala sıyrdyń aq sútimen otbasyn asyrap otyrǵan názik jandar barshylyq. «Aqqa bereke bersin!» degen tilek osyndaıda aıtylatyn shyǵar.
Al aýylda otyryp aýzy aqqa jarymaıtyndardy qaıtersiń. Túliktiń joqtyǵynan emes, jalqaýlyǵynan ósirmeı, kórshi áıelden maı satyp alyp otyrǵandar da bar eken. Bul jaıly jıi estisem de, asa sene qoımaýshy edim. Issaparmen aýyl-aımaqta aralaǵanda kózim jetti. Ár aýdanda aýyldyq okrýgtiń ákimderi jergilikti halyqtyń ál-aýqatymen tanystyryp otyryp, sıyr ustamaıtyndardyń jáne saýmaı, buzaýyna emizetinderdiń qarasy qalyńdaǵanyn aıtyp júr. «Saýyp ishseń – myń kúndik, soıyp jeseń bir kúndik bolatyn sıyrdy nege ustamaıdy?» – dep surasam: «Erinshektiktiń saldary ǵoı. Sútti de, nandy da dúkennen satyp alady. Maldy tek etke ótkizý úshin ustaıtyndar kóbeıdi», deıdi. Bir jyldary Jambyl aýdanyndaǵy aýyldardyń biriniń jolyn qar alyp qalǵanda turǵyndar nanǵa zaryqqan eken. Sebebi kórshi aýylǵa baryp, nan satyp alyp júrgen olardyń úılerinde un da bolmaǵan.
Bastaýysh synypqa sabaq beretin ápkem: «Nandy qaıdan alamyz?» – degen suraǵyna oqýshylary: «Naýbaıhanadan satyp alamyz», dep jaýap bergennen keıin qumyraǵa bıdaı ósirip edi. Ondaǵy maqsaty – oqýshylarǵa nan pisirý úshin aldymen bıdaı egý kerek ekenin kórsetý-tuǵyn. Barlyq tamaq úıge daıyn kúıinde kelgendikten, bala sút sıyrdyń, nan bıdaıdyń ónimi ekenin qaıdan bilsin. Kórgeni – dúkenniń súti, naýbaıhana nany.
О́tken joly sol ápkem aıtady: «Qazirgi balalarǵa ara, balta, balǵa sııaqty quraldardy aıtýdyń qajeti joq sııaqty. Sabaqta ústine otyn qoıyp kesetin qurylǵyny kórsetip: «Bul ne?» desem eshkim bilmeıdi. «Otyndy osynyń ústine salyp, aramen kesedi», desem: «Onyń qajeti qansha, daıyn otyndy satyp alamyz ǵoı», dep jaýap berdi», deıdi. Oılap otyrsam, adamdy eńbekke baýlıtyn qarapaıym úıdegi jumysty da atqarmaıdy ekenbiz.
Kóktemde qusqa jumyrtqa bastyratyndar qatary da sıregen. О́ıtkeni ınkýbatordan shyqqan balapandardy satyp alatyn boldyq. Jazdyń ortasynda aqshasyn tólep, shóp, otyn túsiremiz. Pysyq áıelder maı-qaımaq, jıdek satyp tabys tapsa, jalqaýlary satyp alyp, shyǵyndanyp jatyr.
Erlan esimdi úılenbeı júrgen dosym bar. Oǵan týys-týǵany, dos-jarandary: «Nege úılenbeısiń?» dese: «Sıyr saýý biletin qyz izdep júrmin», dep ázildeıdi. Bul ázildiń de astarynda shyndyq jatyr. Búgin de ákesine qarap – ul, anasyna qarap qyz ósip keledi. Al talaı ata-ananyń balasyna kórsetip jatqan «ónegesi» – aqsaýsaqtyq.
Bazarda bir túrikten ton satyp alyp turǵanymda ol: «Kezinde teri ıleýdi qazaq baýyrlarymyzdan úırenip edik. Endi sizderge sony qaıta úıretip jatyrmyz», dep qaljyńdap edi. Qaljyń bolsa da astarynda ashy shyndyq jatyr, moıyndamasqa amal joq. Endeshe, bilgenimizdi umytqannan góri, bilmegenimizdi úırenip, yrysymyzdy eselemeımiz be?
Araılym BEISENBAEVA,
jýrnalıst
Soltústik Qazaqstan oblysy
