– Ortalyq nebári bir jyl jumys istep kele jatsa da, ǵalymdar arasynda tez tanyldy. Ortalyqtyń maqsaty qandaı?
– Ortalyǵymyz ǵylymı zertteýlerdiń sapasyn jaqsartyp, ǵylymı qoǵamdastyqty oqytý jáne memlekettik strategııany iske asyrýǵa kómektesý arqyly tıimdilikti arttyrý maqsatynda quryldy. Kompanııamyz halyqaralyq, ıaǵnı Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵalymdaryna ǵana emes, sonymen qatar búkil Ortalyq Azııa ǵylymynyń sapasyn arttyrýǵa atsalysýdy kózdeıdi.
– Ǵalymdarǵa qandaı qoldaý kórsetpeksizder?
– Negizi, Research Support Center-diń ǵalymdarǵa, avtorlarǵa, tipti ýnıversıtetter men kishigirim uıymdarǵa tıgizetin kómegi zor. Biz ǵalymdarǵa arnalǵan 2,5 aılyq aqyly oqytý vebınarlaryn júrgizemiz. Vebınarlarymyz ǵalymdar arasynda óte tanymal. Sondyqtan aıyna bir ret tegin nemese óte arzan baǵada qysqasha sabaqtardy da ótkizemiz. Sonymen qatar avtorlardyń pýblıkasııalyq ónimdiligin arttyrý maqsatynda Enago atty bedeldi halyqaralyq akademııanyń resmı ókili retinde shyǵyp, avtorlarǵa kem degende bir-eki áleýetti ǵylymı jýrnalda óz jumystaryn jarııalaýǵa kómektesemiz. Dálirek aıtqanda, olardy tehnıkalyq jaǵynan baqylaýǵa alyp, jumystaryn halyqaralyq tehnıkalyq qaǵıdalarǵa tolyqtaı beıimdeımiz. Odan basqa da kórsetetin qoldaýymyz, kómegimiz, ǵylymnyń damýyna qosar úlesimiz jeterlik. Sebebi ortalyǵymyz jalpy ǵylymı qoǵamdastyqqa tek sapaly jumys kórsetýdi maqsat etip otyr. Biz ǵylym salasynda ǵalymdarǵa mindetti túrde qajet bolatyn koǵamdastyqtar men kompanııalardyń eksklıýzıvti arnaıy dıstrıbıýtory sanalamyz: OJS platformasy, Crossref-tiń DOI ıdentıfıkatory, LMS sıstemalarymen TurnitIn, Plagiat.PL antıplagıattar júıesi. Jalǵastyra bersek, kópke sozylýy múmkin. Biraq árıne biz úshin sapa sandyq kórsetkishterden bir saty joǵary tur.
– Ǵalymdar kómek nemese qoldaý alý úshin qalaı baılanysa alady?
– Kez kelgen ǵalym ortalyǵymyzben www.research-support-center.com resmı saıty arqyly baılanys ornata alady. Resmı saıttyń sońǵy betinde óziniń derekterin qaldyrǵan jaǵdaıda, bizdiń qyzmetkerlerimiz bir kún ishinde mindetti túrde habarlasady.
– Osyǵan deıin qandaı jetistikterge jetip úlgerdińizder?
– Birneshe aı buryn Research Support Center ortalyǵy Enago akademııasymen birlesip, óte mańyzdy halyqaralyq See The Future atty onlaın-forým uıymdastyrǵan edi. Forým joǵary bilim berý sapasyn jaqsartý jáne jetekshi álemdik reıtıngterdegi joǵary oqý oryndarynyń pozısııasyn kúsheıtý, ǵalymdar men avtorlarǵa joǵary kvartıl jýrnaldarynda maqalalar jarııalaýǵa járdemdesý, halyqaralyq granttar alý jáne ǵylymı zertteýlerdi kommersııalandyrý máselelerine oqytý maqsatynda júrgizilip, júzdegen oń pikirlerge ıe boldy. See The Future onlaın-forýmynda Ortalyq Azııa elderiniń Bilim jáne ǵylym mınıstrlikteriniń qoldaýymen ulttyq ýnıversıtetterdiń rektorlary qatysyp, Nobel syılyǵynyń laýreaty Ser Rıchard Dj. Roberts, QS – Ýnıversıtetterdiń álemdik reıtınginiń basshysy Kvakvarellı Saımonds, Garvard ýnıversıtetiniń Zertteý sapasyn baqylaý boıynsha bas mamany Ara Tahmasıan jáne t.b. ǵylym salasyndaǵy álemdik eń yqpaldy jáne bedeldi spıkerlermen dıskýssııaǵa tústi. Bul – ǵalymdarǵa shekarany buzyp, otandyq ǵylymdy álemdik arenaǵa shyǵarýyna jáne óz karerasyn damytýǵa yqpal etetin múmkindik. Buǵan deıin álemdik ǵylymdaǵy bedeldi adamdardyń mundaı kólemdegi jınalystary Ortalyq Azııada, ásirese Qazaqstanda bolǵan joq. Biz osyndaı álemdik úlgidegi bolashaq forýmdarǵa jol ashtyq. Sondyqtan sońǵy jarty jyl ishinde bolǵan eń basty jetistigimiz dep osy jumysymyzdy atar edim.
– Aldaǵy josparlaryńyz qandaı?
– Shyny kerek, aldaǵy josparymyz óte kúrdeli. Birinshiden, Research Support Center ǵalymdar men ýnıversıtetterge eń kerekti álemdik kompanııalardyń resmı ókili bolǵandyqtan, sol baǵyttaǵy is-sharalardy damytý, portfolıomyzdy keńeıtýdi kózdep otyrmyz. Ekinshiden, bizben baılanys ornatýdy kózdeıtin ǵalymdardyń qatary jáne qoldaý kórsetýdi qalaıtyn ýnıversıtetterdiń sany kúnnen-kúnge kóbeıip keledi. Ortalyqpen qarym-qatynas ornatý múmkindigin ınnovasııalyq sheshimdermen almastyrý qajet. Qazirdiń ózinde bizde onnan asa adam suraqqa jaýap berip otyrsa da, bul jetkiliksiz bolyp tur. Úshinshiden, qazaq ǵalymdary úshin tegin jáne tııanaqty maǵlumat berý josparymyzda bar. О́kinishke qaraı, «jyrtqysh jýrnaldardaǵy» maqalalar jáne basqa da memleketimizdegi paıda bolǵan ǵylym salasynyń máseleleri, kóbine bilmegendikten bolady. Paıǵambarymyz aıtqandaı, aqylyńyzdy elge taratý – eń qasıetti saýap. Bilgenimizdi qazaq ǵalymdaryna jetkizip, tyń ıdeıalarǵa baı, zaman talabyna saı keletin ǵylymı izdenisterge múmkindiginshe qoldaý kórsetemiz.
Áńgimelesken
Aıdana ShOTBAIQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
