Alǵashqy etigimizdi alty aıda tozdyryp, jańasyn alýdyń ýaqyty jetken mezgilde jarııalylyqtyń jyly lebi esip, jaqsylyqtan dámeli kóńilimdi kóterip tastady. Jeltoqsanshyl stýdentterge keshirim jasalyp, olar oqýlaryn jalǵastyrý úshin joǵary bilim alyp jatqan jyly uıalaryna qaıtyp oralypty. Uzynqulaqtan estýimizshe, Sovet Odaǵynyń quramynda bolǵan Baltyq jaǵalaýy elderiniń qyzyl ımperııamen birjolata at-quıryǵyn kesispek nıeti bar eken.
Ár ulttyń ókilderi azamattyq boryshyn ótep jatqan áskerı bólimshemiz on bes odaqtas respýblıkanyń bir bas gazetin jazdyryp alatyn. Ishinde «Sosıalıstik Qazaqstan» (qazirgi «Egemen Qazaqstan») da bar. Senbi, jeksenbide qaraýyldan nemese kezekshilikten qolym bosaǵanda elden kelgen basylymnyń ár sanyn jibermeı oqyp, jaqsy jańalyqtarmen janymdy jylytamyn.
Bozbala bolyp qalyp, kóshede kóp qydyryp ketken inim men jumyspen úı tirliginen qoly bosamaıtyn anam hatty sırek jazady. Ájem men ákemnen hat jıi keledi. Tentek nemeresiniń minezin bes saýsaǵyndaı biletin ájem «Bastyqtaryńa minez kórsetýshi bolma. Ańǵalaqtap júrgende basyńa temir-tersek túsip ketpesin. Qyzyq kórip, aptomatty qolyńa beıseýbet ustama, atylyp ketip, jazym bolyp qalarsyń. Abaı bol, jaryǵym, abaı bol. О́zińdi bir Allaǵa senip tapsyrdym», degendi erinbeı-jalyqpaı qaıta-qaıta jazady. Aýyldaǵy ájemdi saǵynǵanda jazǵan hattaryn eshkimge bildirmeı oqyp, kóńilim kóterilip, raqattanyp kúlip alamyn. Hatynyń ishine keıde zeınetaqysynan jyrymdap úsh som salyp jiberetini bar.
Bárinen buryn men ákemnen keletin hatty asyǵa kútemin. О́ıtkeni ol úı-ishindegi usaq-túıek tirlikten góri, eldiń rýhanı ómirindegi oqıǵalardy túk qaldyrmaı táptishtep jazady.
Qustaı ushatyn ýaqyt áskerde júrgende kóz ilespes jyldamdyqpen qalypty ómirdegiden de qatty zymyraıdy. Tańnyń atysynan, kúnniń batysyna deıin damyl tappaı zyr qaǵyp, kún artynan kúnniń, aı artynan aıdyń qalaı zymyrap óte shyqqanyn baıqamaı qalasyń. Kózdi ashyp-jumǵansha bir jarym jyldyń qalaı zý ete túskenin múlde ańǵarmappyn.
Úıge ketýge jarty jyldaı ǵana ýaqyt qaldy. Alǵashqyda sýyqqa shydamaıtyn denemiz birte-birte shynyǵyp, Sahalınniń sarshunaq aıazyn shybyn shaqqan qurly kórmeıtin bolyp kettik, tipti, sán úshin áskerı formamyzdyń joǵarǵy túımesin salmaı, aǵytyp júretin ádet shyǵardyq. Eldi emeshegim úzile jazdap saǵynyp júrgen kúnderimniń biri 1988 jyldyń 4 jeltoqsanynda ákemnen janymdy jadyratqan erekshe hat alyp, qýanyshtan júregim jarylyp ketýge shaq qaldy.
«Qymbatty balam Aman! Qalaı, aman-saý júrip jatyrsyń ba? Densaýlyǵyń jaqsy ma? Endi «tisi sarǵaıǵan» tájirıbeli soldatsyń ǵoı, qashan qaıtamyn dep kún sanaıtyn syńaıyńdy hatyńnan baıqadym.
Maǵan jazǵan hatyńdaǵy kóp áńgimeleriń maǵan unady, kókeıime qondy. Oljastyń tvorchestvolyq jaǵdaıyn suraýyń, Aqseleýdi suraýyń – ol halqyńnyń atpal azamattaryn súıýiń, onyń mádenıetine janyń ashýyń. Bul – adamdy adam etetin, iri adam etetin qasıet.
Oljas ornynda. Jaǵdaıy jaqsy. Baıaǵy qańqý sózderdiń báriniń basyna sý quıǵan. Kemshilikteri de jetkilikti. Qazaqsha kúrese bilmeıdi: ishten shalýdy, tobyqtan qaǵýdy... Únemi qoıtaqymǵa basady... Sen «qoıtaqym» degen ádisti bile bermeıtin shyǵarsyń. «Qoıtaqym» degen aıaqty belge jaqyn jerden salyp, qarsylasyn omyryp tastaý degen sóz.
Aqseleý aǵań «Bilim jáne eńbektiń» redaktorlyǵynan túsken. Qańqý sóz kóp boldy. Qysqasy, oǵan redaktorlyqty qımady. Sonymen qazir ol Akademııada (Áýezov ınstıtýtynda) ǵylymı qyzmetker. Kandıdattyq dıssertasııasy daıyn bolyp qalyp edi. Jetekshisi Myrzabek Dúısenov bıyl kúzde qaıtys bolyp ketti. «Bilim jáne eńbekte» qazir Esenǵalı Raýshanov deıtin jas aqyn. Erteń (5.HII) sol Esenǵalı ekeýmiz issaparǵa bara jatyrmyz.
Aıtpaqshy, ákeń maı aıynyń sońǵy sheninen bastap «Mádenıet jáne turmys» jýrnalynyń ádebıet jáne óner bólimin basqarady. «Dáneker» degen aıdar ashyp, basqa respýblıkalarda turatyn myqty-myqty mádenıet qaıratkerlerimen suhbat júrgizip jatyrmyn. Qaraqalpaq Jazýshylar odaǵynyń birinshi hatshysy Tólepbergen Qaıypbergenovpen suhbat júrgizdim. Alda Mustaı Kárim, Rasýl Ǵamzatovtarǵa baramyn degen oı bar.
Ákeń Evgenıı Evtýshenkony aýdaryp bitirgen. 10 baspa tabaq boldy. 1989-da shyǵady. Alla amandyq berse, sen keletin kúzde.
Bıylǵy jazdyń eń úlken jańalyǵy – Shákárim Qudaıberdıev degen úlken aqyn aqtaldy. Abaıdyń shákirti. Abaı aýylynda týǵan. Men Semeıdegi toıyna baryp qaıttym.
Aldaǵy úlken úmit – Maǵjan Jumabaev, Ahmet Baıtursynov (torǵaılyq, «Aqkól» sovhozynan, otes mırovoı tıýrkologıı bolǵan), Júsipbek Aımaýytov – jazýshy- dramatýrg, osy úsheýi aqtala ma degen úmittemiz. Pravıtelstvennaıa komıssııa qurylyp, máseleler qaralyp jatyr.
Mine, qazaq halqynyń ómirindegi azdy-kópti jańa lep osylar.
Qyrkúıekte Ýkraınadaǵy qazaq mádenıetiniń kúnderi ótti. Ákeń qatysty. Oljastyń grýppasynda boldym. Cherkassk oblysynda, Dneprde armansyz júzdik.
Balam-aý, ómir degen sýsha zymyrap ótip jatyr ǵoı. Aıtatyn jańalyq kóp, onyń mynaý aq qaǵazǵa qaısysyn sıǵyzarsyń...».
Hatty oqyp shyǵyp myna qýanyshty habarǵa senerimdi-senbesimdi bilmeı ańtarylyp qaldym. Shynymen de Shákárim aqtalyp, jazyqsyz atylyp ketken Maǵjan, Ahmet, Júsipbekterdiń shyǵarmalaryn eshkimnen qoryqpaı oqýǵa bolatyn kúnniń týǵany ma? Bul ne degen úlken qýanysh, ne degen zor baqyt. Qazaqtyń baǵy janyp, azattyqtyń aq tańy atyp, sheksiz qýanyshqa bólenetin kúnder de alys emes eken-aý, alys emes. Orys otarshyldyǵynyń quldyq qamytynan qutylatyn ýaqyt ta keledi bir kúni. Kóńilim alyp-ushyp, janym jadyrap, júregim atqaqtap ketti. Shirkin-aı, meni sheksiz baqyttyń lázzatyna bólep turǵan qýanyshymdy bólisetin adam tabylsa ǵoı, súıinshisine suraǵanynyń bárin berer edim.
Túnde qaraýylda turǵanda ár nárseni bir oılap kózime qaıta-qaıta móltildep jas keldi. Tártip boıynsha, kúzetke shyqqanda eki saǵat sergek júresiń, eki saǵat myzǵyp alasyń, sosyn eki saǵat avtomat asynyp oq-dári qoımasynan kóz jazbaı, dirdektep tońyp, ári-beri dala kezesiń.
Uıqym qashyp, qansha jumsam da kirpikterim jelimdenbeı qoıyp, óz ornyma qaraýylǵa shyqqan basqa soldattardy demaldyryp alyp, túni boıy burqyldatyp shylym shektim. Alań kóńilimdi basqym kelip, ashy tútindi qaıta-qaıta soryp, bir qorap temekini jarty túnde taýysyp tastap, jigitterdi kazarmaǵa jiberip, taǵy bireýin alǵyzdym.
Jeltoqsan túgil, jaz kúnderinde Sahalınniń qara sýyǵy deneń túgil, súıegińdi syrqyratyp jiberedi. Alaıda jaqsy jańalyqtan jadyrap sala bergen janym búgingi kúnniń yzǵaryn múlde sezetin emes. Oq-dári qoımasyn aınalyp kele jatyp, túngi aspanǵa qaraǵanymda, dúnıe keńip sala bergendeı bolyp kórindi maǵan. Soldattyq ómirdiń qyzyǵyn qýyp júrip umytylyp, kóńilimniń alys túkpirinde sarǵaıa bastaǵan keshegi kúnniń estelikteri tóbe kórsetip, qaıta tirildi. Eki jyl burynǵy jeltoqsan oqıǵasy oıyma oralyp Brejnev alańyndaǵy ult namysy úshin orysshyl bıliktiń jaǵasyn jyrtyp tóbelesip, zorlyq-zombylyǵyna qarsy turǵan zamandastarymnyń erligi kóz aldyma elestep oıym san-saqqa júgirdi. «Beker tógilmepti bizdiń urpaqtyń qany. Beker tógilmepti. Qudaı qalasa, endi alty aıdan soń Almatyma aman-esen oralamyn. Qustaı ushyp astanama jetkenimde bári ózgerip, bári basqasha bolady. Eldiń bári kóshede qazaqsha sóıleıdi. Bala kúnimde «káne oryssha sóılesińder» dep eskertý jasaıtyn orys kempirin kóshede ketip bara jatqan jerinen toqtatyp «Ǵafý ótinemin Marııa Ivanovna! Siz qazaq jerinde turyp jatyrsyz. Sondyqtan da elimizdiń zańyn qurmettep qazaq tilinde sóılesýińizdi suraımyn» dep ol emes, endi men, qaıda júrgenin umytyp ketken beıbaqty sabasyna túsiretin bolamyn. Ýnıversıtette de áli talaı-talaı ǵylymı konferensııalar ótedi. Sonaý jyly Oljastyń «AZıIа»-syn qorǵap sóz sóılegen kezimde kókeıimde qatqan nandaı keptelip qalǵan shyndyqtardy sol kezde aıtyp, sherimdi tarqatamyn. Orys otarshyldyǵyna qarsy tóbe kórsetken Murat aqynnyń jalyndy jyrlary, tolǵaýlarynyń kitap bolyp basylyp shyǵyp, qolyma ustap oqıtyn kúnderimniń de alys emes ekenin jan-tánimmen sezemin. Basymyzdan qaýip-qaterdiń bulty seıilgen sol ádemi mezgilde shiderin úzip ketken arǵymaqtaı kósilip, jyr jampozynyń «Edildi tartyp alǵany, etekke qoldy salǵany, Jaıyqty tartyp alǵany, jaǵaǵa qoldy salǵany, Oıyldy tartyp alǵany, oıyndaǵysy bolǵany» degen óleń joldaryn mysalǵa keltirip, orystardyń túgin tartsa maıy shyǵatyn qunarly jerlerimizdiń bárin zorlyq-zombylyqpen basyp alǵandaryn betterine salyq qylyp basyp, armansyz ishimdi bir bosatarmyn. Shirkin-aı, aqyndyqtyń asyl muratyna jetýdi qııaldaǵan armandarymdy aıalaǵan myna tún qandaı jyly, ǵajaıyp, tátti edi.
Eldiń habar-osharyna eleńdegen kóńilim jaqsy jańalyqtardy asyǵa kútkenimen, 1988 jyldyń 16 jeltoqsanynan keıin ákemnen hat kelgen joq. Dıvızıonymyzdyń da beıbit aspandy bir aı kúzetetin mezgili kelip, áskerı ómirdiń tártibinen basqaǵa moıyn burýǵa murshamyz bolmaı qaldy. Áıteýir, sol aıda japondardyń eń qaýipti áskerı ushaǵy qas qaraıǵanda qaıta-qaıta shekara syzyǵyna jaqyndap, túni boıy uıyqtatqyzbaı qanymyzdy iship, ıt-silikpemizdi shyǵaryp sharshatty. Ol azdaı álsin-álsin bet qaratpaıtyn boran soǵyp, doldanyp birneshe kún qatarynan basylmaı, qarǵa adym jerge jetý muńǵa aınaldy.
Túngi kezekshilikten keıin sharshap-shaldyǵyp qannen-qapersiz kazarmada uıyqtap jatyr edim, serjanttardyń bireýi oıatyp alyp: «Seni komandır izdep jatyr. Tez kelýińdi buıyrdy. Úıińde bir jaǵdaı bolyp qalǵan sııaqty» dedi tóbemnen dúńk etkizgendeı. Apyl-ǵupyl kıinip, ústi-basymdy jyldam retke keltirip, júregim bir jamandyqty sezip, qustaı ushyp shtabqa jettim.
– Joldas maıor, qatardaǵy soldat Myrzabekov sizdiń buıryǵyńyzben kelip tur, – dedim áskerı tártip boıynsha oń qolymdy shekeme tıgizip.
– Túımeńizdi salýdy umytyp ketipsiń, – dep soldattardyń symdaı tartylyp júrgenin unatatyn komandırim maǵan eskertý jasady.
– Ǵafý ótinemin, – dedim men qapelimde umytyp ketken túımemdi salyp jatyp.
– Myrzabekov, máseleniń anyq-qanyǵyn men tolyq bilmeımin. Estýimshe, úıińde bir jaǵdaı bolyp qalǵan syńaıly. Almatyǵa emes, Qostanaı arqyly Torǵaıǵa ushasyń. Sony men de asa túsinbeı turmyn. Polkke jetken soń ákeńniń tanysy maıor Porhýnov saǵan bar jaǵdaıdy túsindiredi. Bılet taýyp berip, elge aman-esen jetýińe kómektesedi. Otbasy jaǵdaıyńa baılanysty biz saǵan eki apta demalys beremiz. Eki saǵattan keıin vertolet keledi. Jolǵa jınalýyńa bir saǵat ýaqyt beremin. Áskerı bıletińdi umytyp ketpe. Úıińnen kelgen shuǵyl telegrammany polktaǵy poshta bóliminen alasyń. Máseleniń anyq-qanyǵy sonda jazylǵan, – dep komandırim áskerı tártip boıynsha bárin qysqa da nusqa jetkizdi.
Eki saǵat ishinde myń-san oılar sanamdy shyrmap, mıymdy tesip jibere jazdady. Bárin de jaqsylyqqa joryp, jamandyq ataýlyny janyma jolatqym kelmeıdi. Ásheıinde zyryldaıtyn ýaqyttyń da osyndaıda qyrsyǵyp, tasbaqadaı ornynan áreń jyljyp, tózimi taýsylyp otyrǵan baıǵusty azapqa salyp qoıǵanyn qarasaıshy. Ákemniń, sheshemniń nemese baýyrymnyń birdeńege ushyrap qalǵanyn oılaýdan qorqamyn. Kim biledi? Bálkim Torǵaıǵa baratynyma qaraǵanda, sol jaqta turatyn týystarymyzdyń biri dúnıe salyp, ákem meni elge alǵyzyp, ulyn bir kórýdiń amalyn jasaǵan shyǵar.
Polkke jete salysymen, vertoletten atyp túsip, eki ókpemdi qolyma ustap, jelmen jarysyp, áskerı poshtaǵa qaraı aıaǵym jerge tımeı júgirdim. Entigimdi shaqqa basyp, kezekshilikte júrgen serjantqa istiń mán-jaıyn túsindirdim. Ol ishke enip ketti de kóp kútkizbeı tez shyǵyp, bir tilim telegrammany qolyma ustata saldy. «Taǵdyrǵa ne shara? Ákeń qaıtys boldy ulym. Elge tezirek jet. Anań Zınýra» degen sózderdi oqyǵanymda aýyr shoqparmen bireý basymnan perip jibergendeı mıym solqyldap, eseńgirep, ornymnan qozǵalmaı turyp qaldym. Ishimdegi óksigim syrtqa shyǵa almaı, keýde tusyma keptelip, tynysym tarylyp, aýa jetpeı tunshyǵyp baramyn. Dúnıe teńselip, kózim qaraýytyp ketti. «Múmkin emes, múmkin emes» deımin ishimnen kúbirlep. «Kúni keshe ǵana hat alyp, jaqsy jańalyǵymen meni qýantqan ákemniń áp-sátte dúnıe salýy qalaısha múmkin bolmaq. Úıden kelgen sýyq habardyń shyndyq ekenin aqylym sezip tursa da, aqymaq kóńilim ákemnen aıyrylǵanyma senbeı, ne isterin bilmeı qınalǵan janymdy aldamshy úmitpen jubatqysy keledi. Aqylym sezgen sumdyqtyń shyndyq ekenine kózim jetkende esimnen tana jazdap, áskerı poshtanyń janyndaǵy saıabaqta saptaı tizilip ósip turǵan aǵashtardyń bireýin qushaqtap, kózimniń jasyn kóldetip, toqtaı almaı, óksip-óksip jyladym. Sabyr saqtaýǵa tyrysyp, sezimimdi tejep, aınalama qarasam, ishinde soldattary da, ofıserleri de bar bir top áskerı adamdar janyma jınalyp qalypty. Ne bolǵanyn aıtpaı túsinip, bári de jarysqa túskendeı jyly sózderimen meni jubata bastady. Bir kezde áskerı kólik toqtaı qalyp, ishinen ákemniń tanysy maıor Porhýnov pen jubaıy atyp shyǵyp, maǵan qaraı júgirdi. Eseńgirep turǵan meni qoltyǵymnan demep kólikke otyrǵyzyp, shtabqa ákelip ystyq shaı berdi. Sálden soń telefon arqyly úı-ishimen sóılesip, arǵy jaqtan zar jylaǵan týǵan-týystarymnyń joqtaýlaryn qulaǵym shalǵanda ókinish ózegimdi órtep, qaıǵynyń aýyrlyǵyn shyn sezgen júregim ezilip kete jazdady. Men baıǵusty aıap ketken Porhýnovtyń áıeli «Synok, ne plach. V jıznı vsıakoe byvaet» dep analyq meıirimin tógip, jubatpaq bolady. Biraq oǵan meniń jalǵyz dosym júregimniń ońaılyqpen jubana qoıatyn túri joq.
Ákemniń súıegin elge aparyp qoıatynyn estip, sol kúni Habarovskiniń ushaǵyna otyrdym. Qudaı qalasa odan ári Novosıbırskige, sosyn Qostanaıǵa jetemin. Aman-esen Qostanaı topyraǵyna tabanym tıse, ákemniń dosy Aqylbek Shaıahmet meni Torǵaıdyń ushaǵyna otyrǵyzyp jiberedi.
Jol tym alys. Shamamen on saǵattaı ushamyn. Keshe túni boıy kezekshelikte júrip myzǵyp alýdyń esh múmkindigi týmaǵanyna qaramastan, jastyqqa basy tıse qor ete qalatyn soldattyq tátti uıqymnyń qaıda qashyp ketkenin bilmeımin. Ár nársege alańdaǵan kóńilim alǵarjaqtanyp, ókinishtiń shoǵy shydatpaı janymdy kúıdirip barady. Qaıǵymdy jeńildetýge tyrysyp, oıymdy basqa arnaǵa burýǵa tyryssam da ákemniń ár isi, ár sózi, ár qylyǵy kóńilimnen ketpeı kóz aldymda munarlanyp turyp aldy.
«Men bárin ishten bilip týǵanmyn» dep keıde balasha maqtanatyn kezderiń de bar edi maǵan. Buryn seniń bul sózińe asa mán bermeı, myrs etip, ishimnen kúlip qoıa salatynmyn. Endi oı tarazysymen ólshep qarasam, shynynda da sózińniń jany bar eken. Maǵjan, Ahmet pen Mirjaqyptardyń esimin alǵash ret aýzyńnan estip, olardyń kimder ekenin suraǵanymda «Alashtyń ardaqtylary. Túptiń-túbinde Sáken, Ilııas, Beıimbetterdeı olar da aqtalady» degen áýlıeligińdi qalaı umytamyn. «Kóresiń, olar aqtalǵan kúni men áli talaı myqty-myqty dastandar jazamyn. Sonda jasyrmaı, qazaqtardyń orys otarshyldarynan kórgen qorlyǵynyń bárin jerine jetkizip jyrlaımyn. Balam-aý, sen meniń ishimde, aıtsam myna qoǵamdy qoparyp tastaıtyn qandaı shyndyqtardyń janartaýy jatqanyn bilmeısiń ǵoı. Bilmeısiń» dep jan syryńdy maǵan jumbaqtap jetkizgenińde, ne derimdi bilmeı únsiz qalatynmyn.
Qaıran ákem! Armanda ketken abyzym-aı! Shynymen de ishińde jatqan kóp dúnıeni aıta almaı, shermende kúıde máńgilik mekenińe attanyp bara jatyrsyń ba? Senimen birge júrgen baqytty kúnderimniń qarlyǵash dáýrendeı basymnan ushyp ketkenine qalaı senemin?
Orystyń quldyǵynan qutylyp, erkindiktiń aýasymen tynystap, «shyndyqtyń shylbyryna súıretilip» (Keńshilik) ólýdi armandaıtynsyń. Endi mine ańqamyz keýip ańsaǵan azattyq tańy alystan araılanyp, shyndyqty aıtýǵa jol ashyla bastaǵan mezgilde, júregińdegi shemen bolyp qatyp qalǵan sherińdi tartqatýǵa murshańdy keltirmeı Qudaıdyń seni alyp ketkeni ádiletsizdik qoı. Ádiletsizdik. Aqyn úshin shyndyqty aıta almaı ketkennen asqan qasiret bar ma, myna jalǵanda. Rasynda da týǵan aǵańdaı jaqsy kórgen Muqaǵalı aıtpaqshy, júreginiń túbine kir jasyrmaı, aıtaryn aıtyp ketken aqynnyń armany joq shyǵar. Biraq amal neshik, sen de kóp shyndyqty ashyq aıta almaı armanda ketip barasyń.
Kimde joq deısiń bul arman,
Mende de boldy bir arman,
Sende de boldy bir arman,
Ashy ishek bolyp shubalǵan
Ashy kólimiz sýalǵan.
Ańqamyz kepken kúnderde,
Ashyǵan kóje sekildi
Aryltyp edi qumardan.
Arqamyz qozyp júrgende
Alqamyz sózin bergende,
Tabysyp edik dýannan.
Aqsorpa bolyp alshy attaı
Taıpalyp kelip tamsatpaı,
Býyny ketken saýsaqtaı,
Súırikteı sózdiń salasyn
Salalap turyp samsatpaı,
Aıtylmaı qalǵan keýdemde
Mende bar edi bir arman,
Sende bar edi bir arman.
Meselimizdi qaıtarmaı,
Aıtatyn kezde aıta almaı,
О́rmektiń qury sekildi
Sezimderimiz shaıqaldy-aı…
Keýlegen arman keýdemdi,
Tula boıymnyń turǵynyn –
Tolǵaıyn desem endi-endi,
Sende de bar ǵoı bir arman,
Mende de bar ǵoı bir arman.
Janyǵyp ketip bir-birin
Jandyryp jiberedi de,
Qanamyz-daǵy qumardan...
Qalamyz biraq aıta almaı.
Janarymnan qaıta-qaıta jas monshaqtap tógilip, kózim bulaýdaı bolyp isip ketti. Alǵashqydaı emes, aqymaq kóńilim de aqylǵa kónip, birte-birte aıtyp kelmegen ajaldyń aqıqat ekenin moıyndaǵandaı ma, qalaı.
Bir ushaqtan soń ekinshisine, úshinshisine minip, qııan túkpirdegi Torǵaıǵa keshke ázer jettim. Úıge kelgenimde týys-týǵandardyń birinen soń biri meni qushaqtap aıtqan joqtaýlary jabyrqaǵan kóńilimdi odan beter kúızeltip jiberdi. Ásirese, úı jaqtan shyqqan ájemniń qulynyn izdep zarlaǵan ashy daýysyn estigenimde, quıqa tamyrym shymyrlap, saı-súıegim syrqyrap ketti. Ákemniń nemere aǵasy Tóleý kókem ǵana júregimdi jaralaǵan daladaǵy jurttyń jylap-syqtaýynan meni arashalap «Alys joldan kelgen balany sharshatyp alasyńdar», dep qolyma sý quıǵyzyp, beti-qolymdy jýǵyzyp, úıge kirgizip jiberdi.
Ekinshi kúni búkil Torǵaı jurty taıly-tuıaǵy qalmaı jınalyp, ákemdi aqtyq saparǵa shyǵaryp saldy. Sonda sońǵy ret ákemniń aq dıdarly júzin kórip, qatty tańǵaldym. Bet-álpetinde qandaı da bir qaıǵynyń, renishtiń, áldekimderge degen ókpe-nazdyń taby joq, ádemi tús kórgen perishtedeı júzi bal-bul jaınap kúlimsirep jatyr.
Quran oqylyp, janazasy shyǵarylyp bolǵan soń shydaı almaı ákem jaqqa sońǵy ret kóz qyrymdy salsam, onyń jany jerdegilermen qoshtasyp bolyp jyldar boıy aqtalýyn asyǵa kútken Alash arystary Maǵjan, Ahmet, Mirjaqyptardyń arýaqtary saltanat qurǵan Rýh aspanyna qaraı bıiktep barady eken...
P.S. Bıyl elordada birneshe kósheniń atyn ózgertýge baılanysty onomastıkalyq komıssııa sheshim qabyldady. Komıssııa sheshimine sáıkes Nur-Sultan qalasy Almaty aýdanyndaǵy kóshelerdiń birine qazaqtyń asa kórnekti aqyny Keńshilik Myrzabekovtyń esimi beriletin boldy.
Amangeldi Keńshilikuly
