Biz búgin osynda aıtylǵan jergilikti deńgeıdegi mádenı nysandar, sonyń ishinde aýyldaǵy klýbtar týraly sóz qozǵaǵandy jón kórip otyrmyz. Elbasynyń rýhanı-mádenı ómirimizge sony serpin bergen baıypty maqalasynyń jarııalanǵanyna da tórt jyldan asa ýaqyt ótti. Sodan beri «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda biraz jumystar atqaryldy. Ásirese ár aımaqtaǵy birqatar eldi mekenderde jańadan mádenıet úıleri boı kóterip, soǵan aýyl adamdary máre-sáre bolyp jatty. Buǵan biz de shynymen qýanamyz. «Teatr – kıim ilgishten» bastalady demekshi, aýyl mádenıeti de klýbtan bastalady. Keshegi toqsanynshy jyldardaǵy qıynshylyq kezeńde keıbir aýyldaǵy mádenıet úıleri ıesizdikke ushyrap, jabyldy. Sonyń bir mysaly retinde, Qostanaı oblysy Amangeldi aýdany Qabyrǵa aýylyndaǵy klýbty aıtar edim. Bul – meniń týǵan jerim. Kezinde 300-den asa otbasy turǵan aýylda qazir 40-qa jeteǵabyl tútin turady. Bizdiń aýyldaǵy klýb ta sol toqsanynshy jyldardyń sońynda «ajal qushty». Qazir endi onyń orny ǵana úńireıip tur. Jyl saıyn aýylǵa barǵanda sol klýbtyń ornyn kórip, kóńilimdi názik muń terbep, kóz aldyma balalyq shaǵym keledi. Keıde biz ótkenge oralsaq, sol dáýirdi kóksegendeı bolamyz. Shyn máninde, olaı emes.
Buryn aýylǵa erekshe kórik bergen eńseli Mádenıet úıi sol ótken ǵasyrdyń alpysynshy jyldary, sovhoz qurylǵanda salynsa kerek. Dál irgesinde úlken saıabaq boldy. Jaz kezinde aýyl adamdary klýbtan shyqqannan keıin sol saıabaqta demalyp, serýendeıtin. Sonyń bári bizge qyzyq edi. Osy klýbtyń sahnasynda jetpisinshi jyldary Halyq qaharmany, kúmis kómeı ánshi Roza Baǵlanova óner kórsetken. Ony úlkender ańyz qylyp aıtady. Al sekseninshi jyldardyń sońyna tap kelgen bala kezimizde, ózimiz osy sahnadan Roza Rymbaeva, Maqpal Júnisova, Aqjol Meıirbekov, Qudaıbergen Bekish, Baqtııar Taılaqbaev sekildi teledıdardan ǵana tamsanyp kóretin ánshi aǵa-apalarymyzdyń júzin betpe-bet kórip, ónerin qyzyǵa tamashaladyq. Sol kezdegi bir oqıǵa esimnen ketpeıdi. Besinshi synypta oqımyn. Qaqap turǵan qańtar aıy edi. Apaıymyz sabaqtyń sońynda, «bizdiń aýylǵa ánshi Naǵıma Esqalıeva keldi, qazir saǵat túski 14:00-de klýbta konsert qoıady, sony kórýge kelińder» dep shaqyrdy. Synyptastardyń biri qalmaı baryp, Naǵıma apaıdyń áýezdi ánderin súısine tyńdaǵan edik.
Ol kezde klýbta kúnde kıno qoıylady. Bala bolsaq ta kınodan qalmaımyz. Al aýylǵa úndi kınosy kelse – ol endi kishigirim toı.
Qazir osy oqıǵalardyń bári tarıh, tipti ertegi sekildi kórinedi. Mine, osyndaı mazmundy keshterimen aýyldaǵy Mádenıet úıi – qanshama adamǵa izgilik dánin seýip, ónerdi súıýge tárbıeledi.
Al búginde ýaqyt, qoǵam basqa degenmen, aýyldaǵy Mádenıet úıiniń orny báribir bólek ekendigin túsiný kerek.
Osy rette biz Qostanaı oblysy Amangeldi aýdandyq Mádenıet jáne tilderdi damytý bóliminiń meńgerýshisi Saǵynǵalı Seıdınge habarlasyp, aýyl klýbtarynyń jaǵdaıyn suraǵan edik.
Jyl sanap aýyl klýbtarynyń jaǵdaıy jaqsaryp keledi. Qazir bizdegi 10 aýyldyq okrýgte klýb bar, onda 10 ádisker eńbek etedi. Máselen, Esir aýyldyq okrýgindegi burynǵy mektep ǵımaratyn tolyq jóndeýden ótkizip, ony Mádenıet úıine aınaldyrdyq. Aldaǵy jyly «Aýyl-el besigi» baǵdarlamasy aıasynda Qarasý aýyldyq okrýginiń klýby kúrdeli jóndeýden ótedi. Onyń smetalyq qujattary daıyn. Kezinde barlyq aýylda Mádenıet úıi boldy. Keıbir eldimekenderdegi turǵyndar sany az bolǵandyqtan ondaǵy klýbty qaıtadan qalpyna keltirý qıyn. Alaıda «solaı» dep mádenı jumystardy toqtatqan emespiz. Aýdan ortalyǵyndaǵy Mádenıet úıinde 30 adam qyzmet jasaıdy. Byltyr M.Qapyshev atyndaǵy halyq teatrynyń qurylǵanyna alpys jyl toldy. Sonymen birge aýdanda Ult-aspaptar orkestri bar. Jas aqyndar klýby jumys isteıdi.
Qazirgi kúrdeli jaǵdaıǵa baılanysty mádenı is-sharalar onlaın rejimde ótýde. Byltyrdan beri mádenıet salasy qyzmetkerleriniń eńbekaqysy ósip, bir qýanyp qaldyq, −deıdi ol.
Shynynda da biraz ýaqyt boıy ógeı balanyń kúıin keship kelgen mádenıet salasy qyzmetkerleriniń jalaqysy ósip, mereıleri bir kóterilip qaldy.
Arqalyq qalasyna qarasty Fýrmanov aýylyndaǵy Mádenıet úıiniń meńgerýshisi Qanat Jańabergenov osy salada jıyrma jyldan beri eńbek etip keledi. Ol kisiniń de óz aıtary bar.
− 2000 jyly osy aýylǵa kóship kelip, jabylyp qalǵan Mádenıet úıin qaıta ashý úshin demeýshi izdep, biraz sabyldym. Áıteýir «Birlik» JShS-i qol ushyn sozyp, klýbqa kúrdeli jóndeý júrgizip berdi. Qazir qaramaǵymda 7 adam bar. Avtonomdyq jylý ornattyq. Jyl saıyn aǵymdyq jóndeý júrgizemiz. Ony da alǵashqy kezde demeýshilermen iske asyrsaq, qazir qalalyq Mádenıet saraıynyń kómegimen atqaramyz. Mádenıet úıi janynan Ájeler ansambli qurylǵan, «Altynaı» bıshiler toby bar. Aýyl jastary óte ónerli, olardyń qalalyq, oblystyq baıqaýlardan qanjyǵalary bos qaıtqan emes. Byltyr eńbekaqymyz ósti. Árbir mereke saıyn konsert qoıamyz. Kórshiles eldi mekenderge baryp, óner kórsettik. Senbi-jeksenbi kúnderi jastarǵa bı keshteri uıymdastyrylady. Qazir pandemııaǵa baılanysty mádenı is-sharany doǵaryp otyrmyz, − deıdi Mádenıet úıiniń meńgerýshisi.
Sondaı-aq tájirıbeli maman aýyl klýbtaryn damytý úshin mádenıetke degen jańasha kózqaras kerek degendi aıtady. Kópshilik mádenıet degen án aıtý, kúı tartý dep oılaıdy. Bul – durys uǵym emes. Onyń maǵynasy óte keń. О́mirdegi ne nárseniń bári mádenıetten bastalady. Aldymen atqa minip júrgen azamattardyń mádenıetke degen kózqarasy durys bolýy qajet. О́ner adamdarynyń jany názik, sezimtal keledi. Olardy únemi qoldap otyrý kerek. Máselen, biz ult-aspaptar orkestrin qurǵymyz keledi, biraq mýzykalyq aspaptardyń baǵasy qymbat. Ony satyp alýǵa múmkindigimiz joq. Sosyn aýyl klýbtarynda isteıtin tehnıkalyq qyzmetkerlerdiń jalaqysyn kóterse degen usynysyn jetkizdi.
Jalpy respýblıka kólemindegi aýyl klýbtaryn damytýǵa arnalǵan qandaı da bir jobalar, baǵdarlamalar bar ma degen nıetpen Mádenıet jáne sport mınıstrligine habarlasyp edik. Olar ózderine tek respýblıkalyq mańyzy bar óner ujymdary qaraıtyndyqtaryn jetkizip, jergilikti deńgeıdegi mádenıet úılerine oblystyq, aýdandyq ákimdikter jaýapty ekenin aıtty.
Alaıda bizdi Pavlodar oblystyq Mádenıet, tilderdi damytý jáne arhıv isi basqarmasynyń byltyr aýyl klýbtarynyń jańa modelin jasaýdaǵy jobasy rıza etti. Ol «Aýyl klýby 4.0» dep atalady. Onyń maqsaty: aýyl turǵyndary ózderi bastamashyl bolyp, mádenı sharalarǵa atsalysýyna jaǵdaı jasaý, el azamattarynyń mádenıet, ónerge degen qulshynysyn arttyrý jáne olardy jasyna qaramaı eldi mekenniń mádenı ómirine jappaı jumyldyrýdy kózdeıdi. Sonymen qatar atalǵan jobany júzege asyrý úshin naqty jeti baǵyt usynylǵan.
Mine, osyndaı jańashyl jobalar ár óńirde qolǵa alynsa dep oılaımyz. Sonymen birge aýyl klýbtaryn ýaqyt talabyna saı jańa tehnologııalarmen jaraqtandyrý da qajet.
Aýyl – ulttyń qaımaǵy, uıytqysy. Elimizdiń dańqyn asyryp júrgen talanttardyń kóbi sol aýyldan shyqty. Aýyldyń óneri órken jaısa, qazaqtyń mádenıeti qanatyn keń jaıady. Endeshe, ónerdiń bir bulaǵy aýyl mádenıetiniń aýqymy tarylmasyn deıik. Al siz qalaı oılaısyz, oqyrman?!
