Adamnyń boıyndaǵy qandaı da bir qabilet balalyq shaǵynan baıqalady. Bizdiń keıipkerimiz de bı ónerine bala kúninen beıim boldy. Anasynyń jeteleýimen jeti jasynan kórkem gımnastıkamen aınalysty. Ákesi on jasynda Almatydaǵy A.V.Seleznev atyndaǵy Almaty horeografııa ýchılıshesine oqýǵa berdi. Alǵashynda úıden alysqa uzap kórmegen jas jetkinshekke jańa ortany qabyldaý ońaı bolmady, eptep tosyrqady. Bir jaǵynan, mundaǵy sabaqtyń deni oryssha ótedi. Balettegi qoldanylatyn termınder de orys tilinde aıtylady. Tálimgerler de balalarǵa bıdiń qyr-syryn oryssha úıretedi. Rıza bolsa taza qazaqy otbasynda ósken, orysshaǵa shorqaqtaý. Soǵan qaramastan alǵa umtyla berdi. Oǵan Baqyt Súleeva degen ustazynyń kómegi kóp tıdi. Ol kisiniń ózi qazaqsha jetik bilmese de oqýshysyna bilgenin úıretýge tyrysty. Keıin ózi shákirtinen qazaqsha úırenip, táp-táýir sóıleıtin dárejege jetti.
Osylaı atalǵan oqý ornyndaǵy qıyndyǵynan qyzyǵy kóp kúnder jer apshysyn qýyrǵan júırikteı zýlap jatty. On jasynda oqýǵa kelgen ónerpaz órenniń oıy ysylyp, boıy ósti. Kúrdeli balet óneriniń órnegin túsindi. Rıza osynda tabandap segiz jyl oqydy. Oqý úderisi jeńil bolmady. Sebebi mektep baǵdarlamasymen birge bı ónerin qatar alyp júrdi. Túske deıin sabaqta, tústen keıin daıyndyqta boldy. Aqyry tógilgen ter men eseli eńbek dalaǵa ketken joq. Balet bıin bir kisideı úırenip shyqty. Osynda oqyp júrip, alǵashqy baıqaýlarǵa da qatysty. Onda da aıy ońynan týyp, «О́rleý» horeografııalyq oqý oryndarynyń halyqaralyq báıgesinde júldegerler qatarynan kórindi. 2010 jyly Berlındegi «Bı olımpi» halyqaralyq baıqaýynda top jaryp, birinshi oryn aldy. Jasynan jarqyrap kózge túsken ol 2012 jyly ýchılısheni oıdaǵydaı támamdaǵan soń, sol jyly bas qalada ashylǵan «Astana Balet» teatryna qabyldandy. Sodan bastap Rıza Qanatqyzynyń balet ónerindegi dańǵyl joly bastaldy.
Jalpy balet – bekzat óner. Qazaqshalap aıtqanda, ol eki adamnyń birine jalyn ustatpaıtyn asaý jylqy sekildi, kidi minezdi. Balet – ónerdiń ishindegi eń kúrdelisi. Osy ónerdiń bıigine shyqqan ár ónerpazdyń eshkimge uqsamaıtyn qoltańbasy bar. Mysaly, bir bıshi sahnada kórermendi shynaıy qımyly men emosııasy arqyly baýrasa, ekinshisi – keıipkeriniń ásem beınesimen tartyp áketedi. Úshinshi ónerpaz tehnıkalyq sheberligimen erekshelenedi. Endi ony baletti jan-tánimen jaqsy kóretin talǵampaz jurt jiti baıqaıdy.
– Biz bı arqyly óz kórermenimizge júregimizdiń úni men syryn jetkizýge tyrysamyz. Árıne, balet ónerin túsiný, uǵý ońaı emes. Osy teatrǵa kelgennen beri sahnada ár túrli janrda qoıylǵan spektaklderdegi keıipkerlerdi somdadym. Olardyń ishki jan syry, emosııasy, tehnıkasy bir-birine uqsamaıdy. Sonda da men solardy oınaı júrip, óz sheberligimdi ushtadym. Balettegi bı túri: klassıka, neoklassıka jáne qazirgi zamanaýı bolyp úshke bólinedi. Munda eń qıyny – klassıka. Onda artyq qımyl jasaı almaısyz. Qatty aıaq kıimmen bıleısiz. Al neoklassıkada ózińizdi erkin ustap, sonshalyqty qınalmaısyz. Qalaı bolǵanda da kórermenge rýhanı lázzat syılap, sahnada ótip jatqan oqıǵaǵa sendire bilý úshin bıshige fızıkalyq kúsh pen emosııa qajet. Onyń bári sheberlikti, izdenisti talap etedi, – deıdi keıipkerimiz aǵynan jarylyp.
Elimizdiń ǵana emes elordanyń da rýhanııatyna jyly lep ákelgen «Astana Balet» teatrynyń qorjynyndaǵy repertýarlar óte baı, san túrli bolyp keledi. Ony oryndap júrgen ártisterdiń de deńgeıi joǵary. Olardyń arasynda bizge ǵana emes, birqatar shet memleketke tanylǵan talanttar da jetedi. Solardyń aldyńǵy qatarynda júrgen sańlaqtyń biri – Rıza Qanatqyzy. Búginge deıin ol oınaǵan rólderdiń ózi birazǵa jetip qaldy. Ásirese elorda turǵyndary men qonaqtary tamsanyp kórgen qoıylymdar arasynda «Álemdegi» – Sárýardy, «Jýsandaǵy» – Jýsan men Umaıdy, «Kleopatradaǵy» – Kleopatrany, «Shelkýnchıktegi» – Arab qýyrshaǵyn jáne «Jızelde» – Mırtany somdap, ǵajaıyp beıneler galereıasyn jasady. Al otandyq týyndylar ishinde «Qyz Jibek» baletinde Jibektiń beınesinde kórinip, qazaq arýynyń adal sezimi men móldir mahabbatyn saf taza kúıinde jetkizip, kórermenderdiń yqylasyna bólendi.
– Jibek beınesi men úshin ystyq. Syrly sulýlyqtyń ıesi bolǵan arýdyń esimin bala kezimnen bilemin. «Qyz Jibek» fılmin de talaı márte qyzyǵyp kórgem. Sondyqtan tabıǵatyma jaqyn bolǵandyqtan onsha qınala qoımadym. Qoıylym qysqa mınıatıýra bolsa da Jibektiń jan-dúnıesin terbegen názik syryn jetkizýge kúsh saldym. Sondaı-aq «Jýsan» baletindegi keıipkerim de kóńilimnen shyqty. Sońǵy jasaǵan obrazdarymnyń biri, «Mahabbat ańyzy» baletindegi tatar halqynyń hanshaıymy – Mehmene Baný. Shynymdy aıtsam, men osy keıipkerdi oınaýdy kópten armandadym. Bul shyǵarmany Reseıden kelgen horeograf qoıdy. Mehmene Baný – ómirde aqyly men kórki saı, myqty áıel bolǵan. Men sony ashyp kórsetýge barymdy saldym, kórermen jyly qabyldady, – dedi ol.
«Astana Balet» teatrynyń irtisteri elimizde ǵana emes, Parıj, London, Beıjiń, Seýl, Tokıo, Mılan sekildi álemniń birqatar ásem shaharlarynyń sahnalarynda óner kórsetip júr. Sonda sheteldik kórermender bizdiń ulttyq qoıylymdarymyzǵa, ásirese kóneden jalǵasyp kele jatqan qazaq bıin qyzyǵyp kóretindigin aıtady.
Rıza bir sózinde halqymyzdyń aıaýly qyzy, ataqty balerına, Reseıdiń halyq ártisi Altynaı Asylmuratovany óner jolynda úlgi tutatyndyǵyn aıtyp qaldy. «Altynaı apaıdy súıikti balerınam retinde jaqsy kóremin. Ol kisiniń bılegeni ǵajap, sahnaǵa shyqqandaǵy sulýlyǵyn sózben jetkize almaımyn. Ony tek kózben kórý kerek. Sondyqtan Altynaı Ábdýahımqyzy sekildi jer júzine tanymal bolý – ár balet ártisiniń armany. Meniń de úkili armanym sol» dep kúlimsiredi keıipkerimiz. Búginge deıin Rıza Qanatqyzynyń qol jetkizgen tabystary jeterlik. Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdenti qorynyń stıpendıanty, 2016 jyly III halyqaralyq balet ártisteri baıqaýynda «Zamanaýı horeografııany úzdik oryndaǵany úshin» arnaıy júldesimen marapattalǵan. Endeshe armanǵa qanat baılaǵan óreli ónerpazdyń alar asýy áli alda dep senemiz!
