Dárigerge «qurylysshy» kıimi satyp alynǵany ras pa?

Bul daý qalaı bastaldy? Bıýd­jettiń baqandaı 90 mln teńgesi kózdi jumyp ótip ketetin qarajat emes. Sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet janyndaǵy arnaıy monıtorıngtik top Almatynyń memlekettik bas sanıtar dárigeri Jandarbek Bekshınniń ótinishi boıynsha qoımada bir jylǵa jýyq saqtalǵan jeke qorǵanys quraldarynyń jaǵdaıyn qarap, osyndaı soraqy oqıǵanyń kýási bolǵan kórinedi.

Qoımada túsirilgen jazbany áleýmettik jelide Sybaı­las jemqorlyqqa qarsy qyzmet janyndaǵy arnaıy monı­to­rıng­tik top tóraǵasynyń oryn­basary Rafael Gasanov jarııa­laǵannan keıin, Almaty qala­sy ákimdiginiń koronavırýsqa qarsy kúres jónindegi arnaýly chatynda BAQ ókilderi osy máse­lege qatysty túsinikteme suraý­men boldy. R.Gasanov qoımadaǵy saparynan áleý­mettik jeli arqyly tikeleı efır júrgizgen edi.

Aldymen aıtylǵan málimet­te­rge súıensek, qoımadaǵy taýar­lar 2020 jyldyń maýsym aıyn­da respýblıkalyq bıýdjet qar­jy­syna satyp alynǵan. Quny 90 mln teńgege 12 myńǵa jýyq kostıým ákelin­gen. Bir jıyntyqtyń ba­ǵa­sy 7500 teńge turady. Qazir qoı­mada 7 028 dana qaldy. Taýar­dy qazirgi Almaty qalasy taýar­lar men qyzmetterdiń sapasy men qaýip­sizdigin baqylaý depar­ta­menti basshysynyń orynbasary Ásel Qalyqova qabyldap alǵan. О́z ke­zeginde Almatynyń bas sanı­tary J.Bekshın kostıýmderdi tek­se­­rip, onyń talapqa saı kelmeı­ti­nin esh­qandaı saraptamasyz kó­rý­ge bo­latynyn dáleldemek bol­­dy. Qor­ǵanys kıimderi dep alyn­ǵan qural­dar (SIZ) ońaı sý ótkizedi.

Bastapqy derekterge sáıkes qoı­mada medısınalyq emes, qu­ry­lysshylarǵa arnalǵan jeke qor­ǵanys kıimderi saqtalǵan. Olar shań men boıaýdan qorǵaıdy, alaıda sý ótkizedi, sondyqtan epı­demıologterdiń qoldanýyna jaramsyz. «Muny qarapaıym túrde eshqandaı zerthanasyz tekserýge bolady. Eger sý ótse, onda vırýs ta ótedi. Mundaı kıim­der­men epıdemıologterimdi indet oshaǵyna jibere almaımyn. Qu­jattarǵa qara­sańyz da sáıkes kelmeıdi», degen bolatyn J.Bekshın. Son­daı-aq qoımada Densaýlyq saq­taý mınıstrliginiń talaptaryna sáı­kes kelmeıtin kózil­dirikter, mas­kalar da bar ekenin de málimdegen bo­latyn. J.Bekshın bul isti sotqa da ber­ge­nin, bir ınstansııa ót­kenin, sot­tar tez qarap, negiz­siz qabyl­da­maı jat­­qanyn alǵa tart­qan edi. Onyń aı­týyn­sha, bul qalada jeke qor­ǵa­nys qural­dary jetis­peı­ti­nin bil­diredi. Qoı­madaǵy qor eki aıǵa da jet­peı­di. Qazir jeke qor­ǵanys qural­­dary­nyń bólikterin basqa aı­maq­tardan satyp alýǵa týra keledi.

Sybaılas jemqorlyqqa qar­sy qyzmet janyndaǵy arnaıy mo­nı­torıngtik top tóraǵasynyń orynbasary R.Gasanov osy jaǵdaı­ǵa qatysty: «Ásel Qalyqova (sanıtar dárigerdiń orynbasary) bul jeke qorǵanys quraldary epıdemıologter úshin jaramdy dep sanaıdy. Al basqa sanıtar­lyq dárigerler bulaı emes deıdi. Túsi­niksiz. Biz ony anyqtap «al komıtetti shaqyraıyq» dedik. Saraptama eshqandaı sertıfıkat joq ekenin kórsetti. Kózildirikke, kostıýmge jáne basqa maskalarǵa arnalǵan jeke sertıfıkattar bolýy kerek. Munyń bári joq. Sondyqtan suraqtar týyndaıdy», degen bolatyn.

Árıne, bul suraqtardyń osy máselede aty atalǵan Almaty qalasy taýarlar men qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdigin baqylaý departamenti basshysynyń orynbasary Á.Qalyqovaǵa joldanǵany belgili. О́z kezeginde Á.Qalyqova Almatynyń memlekettik bas sanıtar dárigeri J.Bekshınniń málimdemesi men paıymy esh negizsiz, jalań aıyptaýǵa quryl­ǵan dep esepteıdi. Muny birneshe sebepke jikteı otyryp, óz jaýabyn alǵa tartty.

«Buqaralyq aqparat qural­darynda jarııalanǵan «sapasyz» jeke qorǵanys quraldary týraly materıal jóninde sizderge sha­ǵyn túsindirme bere ketýdi jón kór­dim. J.Bekshın aıtyp ótken bol­jam-pikirler negizsiz, qurǵaq sóz dep aıtqym keledi. Onyń aıǵaǵy retinde tómendegideı sebepterdi atap ótpekpin. Birinshiden, bir­neshe jyldan beri Qazaqstanda mem­lekettik satyp alý elektrondy por­tal arqyly júrgizilip kel­edi. Sondyqtan da adam qoly qoıyl­ǵan, mór basylǵan qandaı da bir qu­j­attardyń bolýy shyndyqqa janaspaıdy. Ekinshiden, jeke  qorǵanys quraldary boıynsha memlekettik satyp alý Qazaqstan Res­pýblıkasynyń zańnamasy aıa­synda júrgizilip kelgen. Sony­men qatar ónim berýshiler jet­kizgen taýardy qabyldaý barysynda men qatysqan emespin. Bul boıynsha atalǵan mindetter fýnksıonaldyq mindetterine kiretin belgilengen laýazymdy tulǵalar bar. Sondaı-aq taýardy jetkizý kezinde ónim berýshiler osy salada monopolıst bolyp tabylatyn «Medısınalyq arnalymdaǵy dárilik zattar men buıymdardy saraptamadan ótkizý jónindegi ulttyq ortalyq» ShJQ RMK bergen sapasynyń sáıkestigi týraly qujat jáne tirkeý kýálikteri usynǵan. Iаǵnı «KAZEKSPOAÝDIT» JShS nemese basqa da zerthana medısına­lyq arnalymdaǵy buıymdar­ǵa qaty­sy bar jeke qorǵanys quraldary­na saraptama júrgizý­ge quqy joq ekendigin bildire­di. Sonymen qatar mamannyń qorytyndysy­na qatysty myna birneshe másele­ge asa nazar aýdarýdy suraımyn, dálirek aıtqanda: Birinshiden, J.Bekshın bul qujatty qalaı alǵany jáne qaıdan alǵany belgisiz. Departamentke bul qujat resmı túrde túspegen. Ekinshiden, J.Bekshın atalǵan qujat boıynsha tekserý júrgizdi me? Osynaý qujattarǵa silteme jasamas buryn «Kazekspoaýdıt» JShS-nyń tekserý materıal­daryn zerttedi me? Sebebi Sanıtarııa­lyq-epıdemıologııalyq baqy­laý departamentine jetkizilgen jáne «Kazekspoaýdıt» JShS-ǵa taýardy ıdentıfıkasııalaý (anyqtaý) múmkin emes pe? Úshin­shiden, J.Bekshın bul dál sol taýar ekenin qalaı anyqtaǵany belgisiz, muny qurǵaq sóz demegende qalaı ataımyz? Tórtinshiden, medısınalyq personaldyń naý­qasqa shal­dyǵýyna Sanı­ta­rııalyq-epı­demıo­logııalyq ba­qy­laý depar­tamenti satyp alǵan «jeke  qorǵanys qural­darynyń» múldem qatysy joq ekendigine nazar aýdarýdy suraı­myn. Sebebi Sanıtarııa­lyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti medısınalyq per­sonalǵa arnap eshqandaı «jeke qorǵanys quraldaryn» satyp alǵan emes. Osylaısha, qujat­tamalyq jáne zańnamalyq turǵyda rastamalary bar, kórsetilgen barlyq pikirler J.Bekshınniń sózderiniń negizsiz, qurǵaq sózder ekenin dáleldeı túsedi», dep jaýap berdi Á.Qalyqova.

Biraq J.Bekshın tikeleı efırde: «Bul jeke qorǵanys kıimderi boıaý, shań, batpaqtan qorǵaıtyn – qurylysshylardiki. Bular bárin ótkizedi. Kórip tursyzdar ma, bul qorǵanys kıimderiniń sańy­laý, tesikteri bar. Úrlep, sý quıyp kórseńiz bilesiz. Mundaı kıim­der vırýs ótkizbeýi tıis. Qury­lys­shylarǵa arnalǵan qorǵanys kıim­derin qoldaný qaýipti. Men bar­lyq materıaldardy Sybaılas jem­qorlyqqa qarsy qyzmet jónindegi departamentke berdim. Ekspertıza júrgizildi», degen bolatyn.

Sondyqtan bul «shaıqasqa» núkte qoıyldy dep aıtýǵa bolmaıdy.