Sýretti túsirgen Erlan OMAR, «EQ»
– Álııa Tileýtaıqyzy, balalarǵa da mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý jarnalaryn tóleý kerek pe?
– Joq, 18 jasqa deıingi balalar jeńildigi bar sanatqa jatady. Olarǵa MÁMS úshin aýdarymdardy memleket jasaıdy. Sondyqtan medısınalyq saqtandyrý paketindegi medısınalyq kómek balalarǵa tolyq kólemde qoljetimdi.
– MÁMS paketine balalarǵa arnalǵan stomatologııalyq qyzmetter kire me jáne qandaı qyzmetterdi tegin alýǵa bolady?
– 18 jasqa deıingi balalarǵa stomatologııalyq kómek shuǵyl jáne josparly túrde tegin kórsetiledi. Medısınalyq saqtandyrýdyń stomatologııalyq qyzmetter paketin tisti jansyzdandyrý jáne julý, plomba salý, abssessterdi ashý, pýlpıt, perıodontıtti emdeý, gıpoplazııa, flıýoroz kezinde tistiń anatomııalyq pishinin tolyq fýnksıonaldyq qalpyna keltirý, erin men til plastıkasy, rentgenografııa men ortodontııalyq qyzmetter: jaq-bet aımaǵynyń týa bitken patologııalary jáne tańdaıdyń bólinýi (qasqyr aýyz) bolǵan kezde alýǵa bolady. Stomatologııalyq kómek alý úshin emhanaǵa da, stomatologııalyq jeke klınıkaǵa da júgine alasyz. Bul rette, stomatologııalyq qyzmet kórsetetin klınıka qordyń áleýetti jetkizýshisi bolýy tıis jáne áleýetti jetkizýshisi tiziminde bolýy mańyzdy. Stomatologııalyq qyzmetterdi jetkizýshilerdiń tizimin qordyń saıtynan kórýge bolady https://fms.kz/kz/zakupki/postavshchiki-kdu-uslug/.
– Qandaı jaǵdaıda balalar qurǵaq sút qospalarymen tegin qamtamasyz etiledi?
– Bir jasqa deıingi balalar úshin beıimdelgish qurǵaq qospalar tirkelgen jerindegi emhanalarda mynadaı jaǵdaılarda beriledi: emshektegi náresteni asyrap alý, anasynda AITV ınfeksııasynyń nemese týberkýlezdiń belsendi túriniń, jiti psıhıkalyq aýrýlardyń, týa bitken jáne paıda bolǵan júrek aqaýlarynyń, júrek-qan tamyr júıesiniń de kompensasııasymen ilese júretin aýrýlardyń, endokrındik jáne allergııalyq aýrýlardyń aýyr túrleriniń bolýy, balada týa bitken laktaza jetkiliksizdiginiń, galaktozemııanyń, fenılketonýrııanyń, «úıeńki shárbaty» aýrýynyń bolýy, ananyń sıtostatıkalyq, radıoaktıvti, tıreoıdty, psıhotroptyq jáne esirtki dárilik preparattardy qabyldaýy; birneshe balanyń dúnıege kelýi jáne emshek sútiniń jetispeýshiligi, áıeldiń kúndizgi oqý nysanynda oqýy, áıeldiń stasıonarda emdelýde bolýy. Ananyń jaǵdaıyna baılanysty oǵan tek jasandy jáne aralas tamaqtandyrý taǵaıyndalýy múmkin. Dári-dármekpen qamtamasyz etý tizbesimen tolyǵyraq myna silteme boıynsha tanysýǵa bolady: Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2020 jylǵy 9 qańtardaǵy № QR DSM-1/2020 buıryǵy.
– Sozylmaly aýrýlary bar balalarǵa qandaı ońaltý sharalary qarastyrylǵan?
– Sozylmaly aýrýlary bar balalar men jasóspirimder jylyna eki-úsh ret turaqty medısınalyq ońaltýdan óte alady. Bul asqynýlardyń aldyn alý úshin emhanalarda dınamıkalyq baqylaý kezinde jasalady. Úshinshi kezeńdi ońaltýdy pasıenttiń aýrýyna baılanysty emhananyń medısına qyzmetkerleriniń joldamasy boıynsha emhanalarda, kúndizgi jáne táýlik boıy jumys isteıtin stasıonarlarda, ońaltý ortalyqtarynda jáne úıdegi stasıonarlarda ótedi.
– Sporttyq seksııalarǵa jazylmas buryn EKG, júrek ýltradybysty zertteýden tegin ótýge jáne balaǵa kardıologtiń qorytyndysyn alýǵa bola ma?
– Árıne. Ol úshin tirkelgen jeri boıynsha ýchaskelik dárigerdiń/pedıatrdyń qabyldaýyna jazylý, konsýltasııa kezinde júginý sebebin kórsetý qajet. Dáriger kardıologke joldama beredi jáne ol sportqa qarsy kórsetkishterdi boldyrmaý úshin qajetti sharalardy taǵaıyndaıdy.
– Qandaı jaǵdaılarda balalar dárigerin úıge shaqyrýǵa bolady?
– 5 jasqa deıingi balalarǵa densaýlyq jaǵdaıynyń kez kelgen nasharlaýy kezinde ýchaskelik dáriger úıde qyzmet kórsetedi. 5 jastan asqan balalarǵa úıge shaqyrǵan kezde onyń shaqyrý sebebine jáne balanyń jaǵdaıyna baılanysty alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek mamany-dáriger, orta medısına qyzmetkeri kómek kórsetedi.
– Jeke klınıkalarda josparly egýdi tegin alýǵa bola ma, ol úshin ne isteý kerek?
– El Úkimetiniń 2020 jylǵy 24 qyrkúıektegi №612 qaýlysyna sáıkes, ınfeksııalyq aýrýlarǵa (týberkýlez, gepatıt, polıomıelıt, kókjótel, dıfterııa jáne sirespe, B tıpti gemofıldi ınfeksııa, pnevmokokkty ınfeksııa, qyzylsha, qyzamyq jáne parotıt (svınka) qarsy josparly profılaktıkalyq ekpeler – balalarǵa menshik nysanyna qaramastan, tirkelgen jerindegi medısınalyq uıymda tegin júrgiziledi. Esterińizge sala keteıik, Qazaqstanda vaksınalaý júrgizý merzimi jasyna sáıkes Ulttyq egý kúntizbesimen belgilengen.
– Balaǵa týa bitken júrek anomalııasy dıagnozy qoıyldy, oǵan qandaı kómek tıesili?
– Týa bitken júrek kemistigi bar balalarǵa medısınalyq kómek dıagnostıkalaý men emdeýdiń barlyq kezeńinde tegin kórsetiledi
– Balabaqshaǵa nemese mektepke balany resimdeý kezinde medısınalyq anyqtama satyp alý kerek pe?
– Joq, satyp alýdyń qajeti joq. Balabaqshaǵa nemese mektepke qabyldaý úshin medısınalyq anyqtamany tirkelgen jeri boıynsha emhanadan suratýǵa bolady. Anyqtamaǵa balanyń fızıologııalyq parametrleri, bar allergııalyq reaksııalar, sozylmaly jáne buryn bolǵan ınfeksııalyq aýrýlar, alynǵan ekpeler, profılaktıkalyq tekserýlerdiń jáne zerthanalyq taldaýlardyń nátıjeleri jáne t.b. engiziledi.
Bala balabaqshaǵa qabyldanǵannan keıin kartany balabaqshanyń medısına qyzmetkeri toltyrýdy jalǵastyrady.
– Balalardy profılaktıkalyq tekserýlerden qanshalyqty jıi ótkizý kerek?
– Balalardy profılaktıkalyq tekserý jyl saıyn – týǵannan bastap kámeletke tolǵanǵa deıin júrgiziledi. Mektepke deıingi mekemelerdiń tárbıelenýshilerin, mektep oqýshylaryn, orta arnaýly oqý oryndarynyń oqýshylaryn jáne 18 jasqa deıingi stýdentterdi bilim berý uıymdaryndaǵy kóshpeli brıgada tekseredi. Mektepke deıingi mekemelerge barmaıtyn balalardy tekserý emhanada nemese otbasylyq densaýlyq ortalyǵynda júrgiziledi.
Profılaktıkalyq qarap-tekserýlerdiń jıiligi men kezeńdiligi Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2020 jylǵy 15 jeltoqsandaǵy № QR DSM-264/2020 «Mektepke deıingi, mektep jasyndaǵy balalardy, sondaı-aq tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi jáne joǵary bilim berý uıymdarynyń oqýshylaryn qosa alǵanda, halyqtyń nysanaly toptaryna profılaktıkalyq medısınalyq qarap-tekserýlerdi júrgizý qaǵıdalaryn, kólemi men kezeńdiligin bekitý týraly» buıryǵymen belgilengen.
