Kúnine 400 myńnan astam jańa ınfeksııa juqtyrǵandar men kúnine 4 myńnan astam adam ólimi, naýqastarǵa toly aýrýhanalar, máıitterge toly zırattar... 1,3 mlrd turǵyny bar Úndistanda qazirgi ýaqytta koronavırýstyq pandemııanyń belgileri kez kelgen ýaqytta jarylatyn bomba tárizdes. Onda turǵyndardyń eń osal toby kóp zardap shegip otyr. Kórshisine aýyrtpalyqty jeńýge medısınalyq jabdyqtar usynǵan Pákistannan bastap, halyqaralyq qoǵamdastyq tarapynan osy qıyn jaǵdaıǵa baılanysty kómek kórsetý isi uıymdastyrylýda. Basqa aımaqtardan qoldaý kórsetip jatqandardyń ishinde Qazaqstan da bar. Qazaqstan Úndistanǵa kómek retinde 6 mıllıon hırýrgııalyq maska, 400 myń respırator, obaǵa qarsy 50 myń kostıým (sterıldi qorǵanys halattary) jáne 105 ókpeni jasandy tynystandyrý apparatyn jetkizip berdi. Bul quraldardyń barlyǵy Qazaqstanda óndirilgen.
«Biz úndilik dostarymyzben pandemııaǵa qarsy kúsh-jigerimizdi biriktirýge jáne bizdiń elderimiz arasyndaǵy berik dostyq pen ózara qoldaý rýhynda barlyq kómek kórsetýge daıynbyz», dedi Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev.
Bul málimdeme Nur-Sultannyń jaqynda oryn alǵan Tájikstan – Qyrǵyzstan janjalynan keıin kórshi el – Qyrǵyzstanǵa kómek qolyn sozǵannan soń jarııalandy. 2021 jylǵy sáýirdiń aıaǵynda eki jaqtyń – Tájikstan men Qyrǵyzstannyń urys qımyldary kesirinen 30-dan astam adam qaza taýyp, 120 adam jaraqat aldy. Qaqtyǵysqa eki el arasyndaǵy shekaranyń naqtylanbaýy men sýǵa talas sebep bolǵan.
Eki el – Qazaqstan men Qyrǵyzstandy baılanystyratyn qundylyqtardy eske túsire otyryp, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Qyrǵyzstanǵa Qazaqstannan 10 myń tonna un jiberý arqyly gýmanıtarlyq kómek kórsetti. «Biz jaıbaraqat bolmaýymyz kerek», degen ol, sonymen birge, eger qajettilik bolsa, qazaqstandyq armııanyń aralasýy múmkin ekenin atap ótti.
Halyqaralyq máselelerge sergek qaraıtyn ári laıyqty ún qata biletin Qazaqstan basshysy qandaı jaǵdaıda da oılanbastan bitimgershilik baǵytyn qoldap, ózara kelisim men ózara kómek kórsetý isine júginip, oǵan muqııat bolady. Muny Prezıdent Q.Toqaevtyń saıası jáne kásibı bilimimen, mol tájirıbesimen túsindirýge bolady.
О́z elinde ár jyldarda Syrtqy ister mınıstri, Úkimet basshysy, Senat Tóraǵasy syndy joǵary laýazymdy qyzmetter atqarǵan, 2019 jyldyń maýsymynda Qazaqstannyń Prezıdenti bolyp saılanǵan ol BUU Bas hatshysynyń orynbasary, BUU-nyń Jenevadaǵy Bólimshesiniń Bas dırektory jáne BUU Bas hatshysynyń Qarýsyzdandyrý jónindegi konferensııadaǵy jeke ókili, sonymen qatar, Qarýsyzdandyrý jónindegi konferensııanyń Bas hatshysy boldy.
Nur-Sultan – dıplomatııalyq astana, Eýropalyq odaqtyń seriktesi
Qazaqstannyń aımaqtyq medıator róline degen tabıǵı beıimdiligi 1991 jyly táýelsizdik alǵannan keıin, naqtylaı aıtqanda, Taýly Qarabaq kıkiljińinde araaǵaıyndyq jasaǵannan keıin baıqaldy. Qazaqstannyń bul qadamyn Fransııa prezıdenti Fransýa Mıtteran Qazaqstanǵa 1993 jylǵy sapary kezinde oń baǵalap, qýattady.
19 mıllıon halqy bar, Qytaı, Reseı jáne Eýropalyq odaq arasynda strategııalyq mańyzy zor bul memleket 2010 jyly Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyn (EQYU) basqarýǵa kiriskennen-aq óziniń joǵary deńgeıin kórsetti. Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵynyń qorytyndysynda birlesken kelisim – Astana deklarasııasyna qol qoıyldy.
Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna (ShYU) múshe bola otyryp, Qazaqstan 2014 jyly Qyrym daǵdarysynda úlken ról atqardy, bul kezde eks-prezıdent Nursultan Nazarbaev Fransýa Ollandty Reseıdi EO-ǵa jaqyndatý úshin Vladımır Pýtınmen kezdesýge kóndirdi.
2017 jyly «Astana prosesi» barysynda Sırııada tórt atysty toqtatý aımaǵy quryldy. Muny kepilger memleketter – Reseı, Túrkııa jáne Iran moıyndady. Qazaqstan taǵy da bir jyldan keıin sırııalyq úkimettiń resmı ókilderi men úkimetke qarsy tarapty bir ústeldiń basyna otyrǵyzyp, Sırııa qaqtyǵysy boıynsha kelissózderdi qaıtadan uıymdastyrdy.
2018 jyly Qazaqstan alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek týraly dúnıejúzilik deklarasııaǵa jáne terrorızmmen kúres jónindegi konfessııaaralyq kelisimge qol qoıýymen dıplomatııalyq qatynastar salasynda taǵy da erekshe kózge tústi.
О́z táýelsizdigi jyldary ishinde Qazaqstan yqpaldy pozısııasynyń arqasynda Eýropalyq Odaqtyń artyqshylyqty seriktesine aınaldy. Qazaqstan men EO arasynda 2018 jyldyń basynda keńeıtilgen seriktestik pen yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıyldy.
Qazaqstan – Fransııa baılanystary, ásirese ekonomıkalyq yntymaqtastyq, turaqty damý, qaýipsizdik jáne terrorızmmen kúres sııaqty mańyzdy salalarda joǵary deńgeıde. Fransııa, sondaı-aq Parıjdegi CAC40 bırjasynyń Sent-Gobeın, Alstom, Danone, Total, Orano jáne basqalary sııaqty iri toptary qatysatyn Qazaqstannyń bes negizgi saýda jáne ınvestısııalyq seriktesteriniń biri bolyp tabylady. Jańa saýda-ekonomıkalyq jobalardy damytýǵa baǵyttalǵan 2030 jylǵa deıingi Jol kartasyna qol qoıý arqyly fransýz-qazaq qatynastary odan ári nyǵaıa túsýi qajet.
Fransııa prezıdenti Emmanýel Makronnyń kópten beri josparlanǵan, biraq koronavırýstyq pandemııaǵa baılanysty keıinge qaldyrylǵan Nur-Sultanǵa sapary eki el arasyndaǵy jalpy mindetterdi júzege asyrýdy jalǵastyrýǵa múmkindik berýi tıis.
Redaksııalyq maqala.
14 mamyr 2021 jyl.
