Jıyn barysynda depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine sot-saraptama qyzmeti máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn birinshi oqylymda maquldady. Atalǵan másele boıynsha baıandama jasaǵan depýtat Snejanna Imashevanyń aıtýynsha, qujat qoldanystaǵy zańnama men quqyq qoldaný praktıkasynyń monıtorıngi, sondaı-aq depýtattardyń sarapshylarmen, advokattarmen, zańgerlermen, sýdıalarmen jáne quqyq qorǵaý organdarynyń ókilderimen kezdesýleri kezinde túsken usynystary negizinde ázirlendi.
Atalǵan zań jobasy kásibı kórsetiletin sot-saraptamalyq qyzmetterdiń básekeles naryǵyn damytý úshin jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵan.
«Zań jobasy qalyptasqan problemalyq máselelerdi sheshýge, olqylyqtardy joıýǵa, sot-saraptama qyzmeti salasyndaǵy quqyqtyq retteý tártibin belgileýge baǵyttalǵan. Birinshiden, sot-saraptama qyzmetinde jańa sýbekt – «memlekettik emes sot-saraptama uıymynyń» paıda bolýy. Bul jeke sot sarapshylarynyń jumysyn odan ári damytýǵa jáne ınstıtýttyq turǵydan nyǵaıtýǵa negiz bolady. Osy jańashyldyq jeke sot sarapshylarynyń sot-saraptama qyzmeti úshin materıaldyq-tehnıkalyq, zerthanalyq jáne ǵylymı baza qurý boıynsha bar resýrstaryn shoǵyrlandyrýǵa múmkindik beredi. Bul óz kezeginde sot saraptamasy memlekettik apparatynyń júktemesin jeńildetip, saraptama júrgizý merzimin aıtarlyqtaı qysqartady», dedi Májilis depýtaty.
Ekinshiden, qujatta sot sarapshylaryn attestattaý rásimin sertıfıkattaý rásimine aýystyrý eskerilgen. Sertıfıkattaý sot sarapshylarynyń kásibı, onyń ishinde halyqaralyq standarttarǵa sáıkestigin neǵurlym tıimdi baqylaýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq sot-saraptamalyq zertteýler júrgizý sapasynyń joǵary deńgeıin qamtamasyz etedi.
«Úshinshiden, sot-saraptama qyzmetin standarttaý rásimin engizý sot sarapshysyna zertteý barysynda valıdasııadan ótken ǵylymı negizdelgen ádistemelermen qatar, ulttyq standarttardy da qoldanýǵa múmkindik beredi. Standarttardy qoldaný óz kezeginde sot saraptamalaryn júrgizýdi júzege asyrý kezinde biryńǵaı ǵylymı-ádistemelik tásildi qalyptastyrý jáne júrgiziletin saraptamalyq zertteýler qorytyndylarynyń obektıvtiligin, nátıjeliligin jáne jaramdylyǵyn arttyrý úshin negiz bolady», dedi S.Imasheva.
Zań jobasyn ázirleýshiler Ádilet mınıstrliginiń jáne Sot sarapshylary palatasynyń keıbir quzyretterin naqtylady. Bunyń nátıjesinde sot-saraptama qyzmetteri naryǵynda básekelestikti qalyptastyrý mindeti men memlekettik baqylaý arasyndaǵy teńgerimdi qamtamasyz etýge múmkindik bolady. Sonymen birge, sot-saraptama qyzmetteriniń rettelmegen naryǵyn qurý jáne bul qyzmetti baqylaýsyz kommersııalandyrý qaýpin boldyrmaıdy.
«Zań jobasy sondaı-aq prosestik negizderdi jetildirýge jáne sot saraptamasyn taǵaıyndaý, uıymdastyrý jáne júrgizý máselelerindegi quqyqtyq olqylyqtardy joıýǵa baǵyttalǵan birqatar normalardy qamtıdy. Qujattyń ózektiligi kúmán týdyrmaıdy. О́ıtkeni ol birinshi kezekte dáleldemelik bazany qamtamasyz etý máselelerin qozǵaıdy. Osyǵan baılanysty zań jobasynda usynylǵan erejeler sot tóreligi prosesine qatysatyn azamattar men zańdy tulǵalardyń quqyqtaryn qorǵaý úshin qolaıly jaǵdaılar jasaıdy dep sanaımyz», dedi depýtat.
Sonymen qatar jalpy otyrysta «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine zııatkerlik menshik calasyndaǵy zańnamany jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy.
Zań jobasy quqyqtardy ujymdyq negizde basqaratyn uıymdar men Qazaqstan Respýblıkasynyń patenttik senim bildirilgen ókilderi qyzmetiniń ashyqtyǵyn kúsheıtýge baǵyttalǵan jáne quqyqtardy ujymdyq basqarý jónindegi uıym qyzmetiniń ashyqtyǵy men tıimdiligin qamtamasyz etýge baǵyttalatyn tetikti ázirleýge múmkindik beredi. О́ıtkeni onda avtorlar men quqyq ıelenýshilerdiń qarajaty jınaqtalyp, olardyń ózderi tólem, syıaqy tóleýdi júrgizedi jáne óz quqyqtaryn paıdalanady.
Qujat 2018 jyly qabyldanǵan ulttyq zańnamalyq normalardy damytýǵa baǵyttalǵan. Sondaı-aq Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń standarttaryna kóshýdi qamtamasyz etedi.
«Májilistiń tapsyrmasy boıynsha Ádilet mınıstrligi Reed Smith kompanııasynyń zań konsýltanttaryn tarta otyryp, zańnama men quqyq qoldaný praktıkasyna taldaý júrgizdi. Taldaý qorytyndysy boıynsha Ádilet mınıstrligimen birlese otyryp, osy salany odan ári damytý boıynsha usynystar ázirlendi. Jumystyń nátıjeleri depýtattyq bastamaǵa negiz boldy», dedi zań jobasy jóninde baıandama jasaǵan Májilis depýtaty Gúlnar Bıjanova.
Zań jobasynda birqatar túzetý usynylǵan. Máselen, avtorlardyń zańdy alymdar men syıaqylar alý quqyqtaryn qorǵaý maqsatynda ujymdyq uıymdar qyzmetiniń ashyqtyǵyna qoıylatyn talaptar kúsheıtiledi. Ulttyq brendteýdi damytý jáne ótkizý naryǵyn keńeıtý maqsatynda «geografııalyq nusqaý» degen jańa obekt engiziledi.
Sonymen qatar tirkelmegen ónerkásiptik úlgilerdi qorǵaý úshin «qysqa merzimdi qorǵaý» rejimi qarastyrylǵan. Taraptardyń «oppozısııalyq» júıeni qoldaný múmkindikteri keńeıtiledi. Bul jańalyq ótinim satysynyń ózinde tirkeýge qarsylyq bildirýge ruqsat bermek. Patenttik senim bildirilgen ókilderdiń qyzmetin retteýge qoıylatyn talaptar naqtylanady. Bul quqyq ıelenýshilerdiń zańdy quqyqtary men múddelerin qorǵaýdyń sapasyn qamtamasyz etýge jaǵdaı jasaıdy.
«Birqatar túzetý ulttyq zańnamany zııatkerlik menshik salasyndaǵy halyqaralyq aktilermen úndestirý qajettiligine baılanysty. Osy zań jobasynyń mańyzdylyǵyn, onyń eldegi zııatkerlik menshik salasyn damytý, quqyq ıelenýshilerdiń zańdy quqyqtary men múddelerin qorǵaý úshin saldaryn eskere otyryp, Ulttyq zııatkerlik menshik ınstıtýtyna baryp, Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń keńeıtilgen otyrysy ótkizildi. Máselelerdiń keń aýqymyn talqylaýǵa kórnekti halyqaralyq jáne otandyq sarapshylar, Eýrazııalyq patenttik vedomstvonyń basshysy, sýdıalar, Sot tóreligi akademııasynyń basshysy, ǵylym, shyǵarmashylyq ıntellıgensııa, avtorlyq qoǵamdastyqtar men múddeli memlekettik organdardyń ókilderi tartyldy. Zań jobasyn qabyldaý zııatkerlik menshikke arnalǵan quqyqtardy qorǵaýdy odan ári kúsheıtýge jáne zııatkerlik menshik salasyndaǵy daýlardy obektıvti sheshý úshin jaǵdaılar jasaýǵa yqpal etetinine senimdimiz», dedi G.Bıjanova.
Sondaı-aq jıyn barysynda Palata komıtetteri kásipkerlik qyzmet salasynda jańa retteýshilik saıasatty engizý máseleleri týraly jáne Qazaqstan men AQSh arasyndaǵy áýe qatynasy týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly zań jobalaryn jumysqa aldy.
Jalpy otyrysta Májilis depýtattary memlekettik organdar basshylaryna depýtattyq saýaldar joldady. Olar: Fahrıddın Qarataev, Gúldara Nurymova, Vakıl Nábıev, Darıǵa Nazarbaeva, Berik Bekjanov, Aleksandr Mılıýtın, Aıqyn Qońyrov, Qazybek Isa, Azamat Ábildaev, Ǵalymjan Eleýov, Azat Perýashev, Artýr Platonov.
Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın Parlament Májilisiniń jetinshi shaqyrylymynyń alǵashqy sessııasy jumysyn qorytyndylap, osy sessııa óz jumysyn qasıetti el Táýelsizdigine 30 jyl tolǵan tarıhı kezeńde bastaǵanyna toqtaldy.
«Osy sessııadaǵy jańa jáne naqty qadamdar Májilistiń zań shyǵarý jumysyn odan ári kúsheıtýge jol ashty. Sonyń nátıjesinde, Májilis saıası, áleýmettik, ekonomıkalyq mańyzy zor kóptegen zańdardy qabyldady. Kóptegen parlamenttik sharalar uıymdastyryldy. Bul jolda biz Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń Strategııalyq bastamalaryn jáne Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń alǵa qoıǵan mindetterin basshylyqqa aldyq. Onyń barlyǵy, halqymyzdyń ómir sapasyn arttyrýǵa, elimizdiń turaqty damýyn zań deńgeıinde qamtamasyz etýge yqpal etti», dedi Májilis Tóraǵasy.
Nurlan Nyǵmatýlın atap ótkendeı, sessııa barysynda depýtattar ózderiniń zań shyǵarýshylyq bastamalaryn belsendi qoldanyp, 10 zań jobasyn ázirlegen.
Sonymen qatar osy sessııada 230-dan asa depýtattyq saýal joldandy. Olar ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý, qarjy, bilim berý, densaýlyq saqtaý, áleýmettik qorǵaý jáne aımaqtyq damý máselelerine baǵyttaldy. Palata Spıkeri sessııa aıaqtalǵanymen, depýtattar óńirlerge, shalǵaıdaǵy aýyldyq jerlerge baryp, saılaýshylarmen kezdesetinin aıtty.
