Baqytty mamandyq

Osydan dál 45 jyl buryn, 1976 jyl­dyń jazynda Máskeýde jas jýrna­lısterdiń búkilodaqtyq se­mınar-keńesi ótti. Ideologııaǵa qatty kóńil bólinetin kez. Jıyrma bes pen otyzdyń arasyndaǵy qyl­qan­daı jastar aldynda keńes jýr­nalıs­tı­kasynyń kileń bir yǵaıy men syǵaıy sóz sóıledi, baı tájirıbesin bólisti.
Solardyń biri – ataǵy jer jarǵan pýblısıst Genrıh Borovıktiń jýrnalıst jumysynyń qadiri jaıynda aıtqany esimde qalyp qoıdy. «Myna dúnıede óziniń bir ómirinde júzdegen jandardyń ómirin súrip kórgendeı kúı keshetin, ondaǵan kásip ıeleriniń tynys-tirshiligin sezinetin eki mamandyq bar. Olardyń qandaı mamandyqtar ekenin bilesizder me?» degen edi Genrıh Avıezerovıch. Qol kótergen jigit: «Bireýi – akter mamandyǵy. Akter patsha da bolady, baqtashy da bolady, soldat ta bolady...» degen turǵyda aıtty da toqtap qaldy. Basqa eshkim sýyrylyp shyǵyp, onyń sózin tolyqtyra qoımady. Kútip turmyz. «Ekinshi mamandyq – jýrnalıst», dedi metr. Bárimiz serpilip sala berdik. Sóıtti de, sózin bylaı jalǵady: «Jýrnalıst bir aptada dárigerdiń, kelesi aptada muǵalimniń, odan keıingi aptada sportshynyń ishki dúnıesine enip, solardyń keıpine kirip jatady, sol mamandyqtardyń báriniń de jaı-japsaryn jalpylama bolsa da jan-tánimen sezine alady. Sondyqtan da sizder – adamǵa bir-aq ret beriletin myna ómirde tirshiliktiń barynsha kóp qyryn kórýge múmkindik jasaıtyn eń jaqsy mamandyqty tańdaǵan baqytty adamsyzdar»... Osy sózdi umytqan emespin. Jýrnalıstik joldy tańdaǵan jastar bile júrsin dep eske salyp jatyrmyn.
Iá, jýrnalıst – baqytty bolýǵa ba­rynsha keń jol asha alatyn maman­dyq. Genrıh Borovık aıtqandaı, neshe túrli adamdardyń ómirin súrip kórýdiń, neshe túrli kásiptiń qyr-syryn sezinip qalýdyń syrtynda, bul mamandyqtyń saǵan syılaı­tyn múmkindiginiń ózi qyrýar. Osy kásip­ti ıgergeniń úshin ǵana, aqparat qura­lynda jumys isteıtiniń úshin ǵana saǵan búkil elge sóz arnaý quqy, memlekettegi qoǵamdyq qubylystarǵa baǵa berý quqy beriledi. Ondaı quq ákimge de, mınıstrge de berilmeıdi. Nege deısiz ǵoı? Negesi sol, ákim basqa oblystyń jumysyna baǵa berse-aq, mınıstr ózge salaǵa aralassa-aq basy daýǵa iligedi. El týraly sóıleý – jýrnalıstiń enshisi. Basqalar salaǵa jaýap beredi, jýrnalıst sanaǵa jaýap beredi. Sala úkimetti quraıdy, sana qoǵamdy quraıdy. Mine, osydan jýrnalıstik jumystyń bólekshe jaýapkershiligi týyndaıdy.
Ne aıtary bar, ókinishke qaraı, dál qazir jýrnalıstıkanyń jany jú­deý­­­lenip, jaly jyǵylyp turǵan kezi. Bulaı degende qarjy qyspa­ǵy­nan issaparlardyń joqqa jýyq­ta­ǵanyn, jýrnalısterdiń ómirdi bilýi kemi­genin, pandemııa qursaýynan jurt­shy­lyqpen etene aralasýdyń azaıǵanyn aıtqaly turǵan joqpyn. Jappaı kommýnıkasııanyń jahandy jaılaýy jýrnalıst qyzmetiniń qa­di­rin qashyrý qaýpin ákele jatyr. Aza­mattyq jýrnalıstıka buqara­lyq aqparat quraldarynyń kásibı­siz­denýin kúsheıte túsip otyr. «Kez kelgen kisi jaza alatyn nárseni bu­larǵa bes jyl boıy nesin oqytady?» dep tań-tamasha qalatyndar da tabylady. Osyndaı kezeńde biz namysty qamshylap, kásibı sheberlikti shyń­daýǵa kóbirek kóńil bólýge tıispiz. Eldiń ómirin ózgertý halyqtyń kóńilin ózgertýden bastalǵany jón. Syn saǵatta adamdardyń saǵyn syn­dyrýǵa, úmitin úzdirýge kóp aqyl­dyń keregi joq, osyndaı kezeńde qaıratty qamshylaýǵa, namysty osqy­laýǵa, erteńgi keler jaqsylyqqa sendirýge, soǵan umtyldyrýǵa kóp aqyl da kerek, kóp sheberlik te kerek. Túptiń túbinde dál solaı bolaryna senemiz.
О́z atymyzǵa qaıtadan tolyq tı­ge­­nine eki jyl tolǵan kásibı mere­kemiz qutty bolsyn, ardaqty árip­­tester! Ja­zar jaqsylyǵymyz, jet­kizer ja­ńa­lyǵymyz kóbeısin!

Saýytbek ABDRAHMANOV,
2003-2004 jyldardaǵy
Aqparat mınıstri, Parlament Májilisiniń depýtaty