Qazir búkil álemde, barlyq salada báseke júrip jatyr. Ǵaryshqa ushý ǵana emes, ony ıgerý joldary, ekonomıkany jasandy ıntellekt kómegimen damytý ashyq ári keńinen talqylanyp keledi. Áıtse de, adam sanasynyń ózgerýi kókeıkesti ári basymdyq beretin másele bolyp qala bermek. Sondyqtan ǵylymnyń sońǵy jetistikteri, bilimniń ozyq túrleri, jańǵyrý muratyna saı mamandyqtar men kásipter jańa kózqaras qalyptastyrýǵa, oı-óristi keńeıtýge, adam ómiriniń sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan.
Sonyń ishinde zamanaýı jýrnalıstıka ındýstrııasy ónimderi úlken mańyzǵa ıe bolyp otyr. Tipti «medıabıznes», «medıaresýrs», «baspasóz holdıngi», «medıa ortalyq», «kontent» sııaqty álemdik uǵymdar bizge etene jaqyn bolyp ketti. Onyń ústine, búginde básekeni belsendiretin otandyq, dúnıejúzilik aqparattyq keńistik bar. BAQ-tyń bárimizge úırenshikti úlgilerimen qatar túrli aqparat agenttikteri, arnalary, ǵalamdyq ınternet jelileri nasıhatpen, saıası úgitpen, aǵartýshylyq qyzmetpen shektelmeıdi, odan da aýqymdy maqsatty – adamzattyq, ulttyq, qoǵamdyq sanany ózgertýge atsalysyp, áleýmetpen shuǵyl baılanys ornatýdy kózdeıdi. Kóbinese, qalyń buqaranyń áleýmettik jaǵynan qorǵalýyn alǵa tartyp, qalqan bolýǵa tyrysady. Sonysymen qoǵamǵa paıdaly qyzmeti erekshelene túsedi.
Mundaı mindetti oryndaýdyń túrli pármendi tásilderi bar. Damyǵan elder olardy bildirtpeı alatyn kúshke («mıagkıe sıly») jatqyzady. Olardy qoldanýda aıanyp qalmaıdy, qyrýar qarjy jumsaıdy. Saıyp kelgende, bul – geosaıası jaǵdaıǵa yqpal etý degen sóz.
Bizdińshe, eldiń turaqty damýyn sıpattaıtyn odan da mańyzdy bir másele bar. Ol – qoǵamdaǵy ulttyq salt-dástúr men adamgershilik qaǵıdalaryn, ar-ojdan qundylyqtaryn saqtap qalý bolsa kerek. Onyń tıimdi tetikterin iske qosýda BAQ salasy úlken ról atqaratyny aqıqat. Munsyz sóz bostandyǵyn elestetý de qıyn. Jýrnalıstik etıkaǵa júginbeýshilik, jaýapsyzdyq, jelilerde jalǵan aqparattyń taralýyna jol berý atalǵan salanyń damýyna, básekege qabiletiniń artýyna kedergi jasaıtynyn esten shyǵarmaǵan jón.
Jalpy, medıanaryq naǵyz kásibı mamandarǵa suranystan qalyptasady. Olardyń kásibı sheberligin, shyǵarmashylyq áleýetin tolyq paıdalanýǵa jol ashady. Sonda árbir jýrnalıstiń eńbegi búgingiden áldeqaıda ádil, laıyqty baǵalanyp, BAQ-tyń sapasy jańa deńgeıge kóterilmek.
Shyny kerek, naryqtyq qatynastardy batyl engizýge quryltaıshylar da, menshik ıeleri de, kásibı qyzmetkerler de múddeli bolýǵa tıis. Sonda ǵana bul salanyń baǵy janady. Al ýaqyt talabyna saı ózgergen BAQ-ty qalyń oqyrman men kórermenniń ózderi-aq tez taýyp alady.
Darhan MYŃBAI,
2012-2013 jyldardaǵy Mádenıet jáne aqparat mınıstri, Parlament Májilisiniń depýtaty, Nur Otan partııasy fraksııasynyń múshesi
