Jańarǵan Májilistiń jumysy nátıjeli. Jetinshi shaqyrylymdaǵy Parlamenttiń birinshi sessııasy aıaqtaldy

Otyrys barysynda Májilis Spı­keri birinshi sessııada atqarylǵan jumys jóninde baıandama jasady. Nur­lan Nyǵmatýlın sessııa jumysy Qazaq­stan­ymyzǵa 30 jyl tolǵan mereıli kezeń­de bastalǵanyn atap ótip, depýtat­tyq korpýstyń zań shyǵarý jumy­syn­daǵy negizgi basymdyqtar Elbasy­nyń Strategııalyq bastamalaryn, Pre­zıdenttiń sessııanyń ashylýynda alǵa qoıǵan mindetterdi júzege asyrýǵa arnalǵanyna nazar aýdardy.
Conymen qatar Májilis Tóraǵasy qos Palataly kásibı Parlamenttiń qurylǵanyna da bıyl 25 jyl tolǵanyna toqtalyp, bıyl ótken kezekti Parlament saılaýynda Májilis quramy 70 paıyzǵa jańarǵanyn atap ótti.
Májilis jumysyndaǵy taǵy bir erek­shelik, birneshe komıtettiń tóraǵalary jáne hatshylary buryn bolmaǵan parlamenttik oppozısııadan saılandy. Májiliske ótken barlyq fraksııanyń, sonymen birge Qazaqstan halqy Assam­bleıasynyń depýtattary birinshi kúnnen bastap birlese jumys istedi.
Birinshi sessııa barysynda Parlament Palatalarynyń 3 birlesken otyrysy, Májilistiń – 23, Senattyń 21 jalpy oty­­rysy ótkizildi. Qos Palata depýtat­tary­nyń qaraýyna 104 zań jobasy kelip túsken. Búginde olardyń 63-i qabyl­danyp, 58 zań jobasyna Prezıdent qol qoıdy.
Nurlan Nyǵmatýlınniń aıtýynsha, de­pýtattyq korpýs Memleket basshy­sy usynǵan saıası reformany zańna­malyq jaǵynan qamtamasyz etti. Bul baǵytta elimizdiń «Saılaý týraly» Kons­tı­týsııalyq Zańyna túzetýler engizildi. Onda Prezıdenttiń usynysy boıynsha saıası partııalardyń Májiliske ótý shegi 7-den 5 paıyzǵa deıin tómendetildi. Saılaýda beriletin barlyq deńgeıdegi bıýlletenderge «bárine qarsymyn» degen qosymsha grafa engizildi. Taǵy bir ereksheligi, aýyl jáne aýyldyq okrýg ákimderin tikeleı saılaýdy qamtamasyz etetin normalar qosyldy.
Bul normalar memlekettik organdar men halyq arasyndaǵy baılanys­ty kúsheıtýge, ákimderdiń turǵyndar al­dyndaǵy jaýapkershiligin nyǵaıtýǵa jáne aýyl azamattarynyń saıası bel­sen­diligin odan ári arttyrýǵa yqpal etedi.
«Osy sessııada biz qabyldaǵan jáne búkil eldiń nazarynda bolǵan taǵy bir zań jobasy – «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jer qatynastary máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» qujat. Osyǵan baılanysty Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tikeleı bastamasymen zań deńgeıinde naqty sheshim qabyldandy. Endi jerimizdi sheteldikterge satýǵa da, jalǵa berýge de tolyqtaı tyıym salyndy. Osy salanyń basqa máselelerin sheshý úshin Parlament jer qatynastary týraly zań jobasyn qabyldady. Zańǵa aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdi jalǵa berý ınstıtýtyn saqtaı otyryp, jerdi jekemenshikke berýdi 5 jylǵa toqtatý týraly norma engizildi», dedi Májilis Tóraǵasy.
Sonymen qatar «2021-2023 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» zańǵa tıisti túzetýler engizip, áleýmettik qoldaý, densaýlyq saqtaý, bilim, shaǵyn jáne orta bıznes, eńbekpen qamtý salalaryna, ınfraqurylym, basqa da mańyzdy baǵyttardy damytýǵa qosymsha qarajat bólindi. Mysaly, áleýmettik salany nyǵaıtýǵa 374 mlrd teńge qaralsa, 140 mlrd teńge qarjy respýblıkalyq jáne jergilikti joldardy jóndeýge, qaıta qalpyna keltirýge baǵyttaldy. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasyna» 100 mlrd teńge, «Aýyl – El besigi» baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa 70 mlrd teńge aqsha bólindi. Koronovırýs indetine qarsy kúreske baılanysty bıýdjetten 265 mlrd teńge qarajat qarastyryldy.
«Bir másele týraly erekshe aıtý kerek. Bul – elimizde qalyptasqan koronavırýs indetine qarsy kúreske baılanysty. Bul máseleniń elimiz úshin, halqymyz úshin mańyzdylyǵyn eskere otyryp, bıýdjetten 265 mlrd teńge qarajat qaraldy. Osynyń barlyǵy, árıne, az aqsha emes. Sondyqtan Parlament barlyq qarajatty maqsatqa saı tıimdi paıdalanýǵa árqashanda qatań baqylaý jasap keledi. Sebebi bıýdjettiń árbir tıyny nátıjeli, tıimdi jumsalýy kerek. Ony árbir qazaqstandyq azamat bilýi qajet jáne sezinýi qajet», dedi Nurlan Nyǵmatýlın.
Májilis Spıkeri ótken sessııada Parlament 31 halyqaralyq jáne memleketaralyq kelisimdi ratıfı­ka­sııa­laǵanyn aıtty. Eki Palata depýtattary­nan qoldaý tapqan «Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń halyqaralyq sharttary týraly» zań basqa elder men uıymdardyń arasynda memleketimizdiń múddesin qorǵaýdy qam­ta­masyz etedi. Mysaly, olar Qazaq­stan aldynda alǵan mindetterin júzege asyr­maǵan jaǵdaıda, elimiz halyqaralyq shart­tardy oryndaýdy toqtatatyn bolady.
Nurlan Nyǵmatýlın birlesken oty­rysta atap ótkendeı, osy sessııada Par­lamenttiń eki palatasynyń jumysynda Májilis pen Senat depýtattary ózderi bastamashy bolǵan 24 zań jobasy qaraldy. Onyń 15-i qabyldandy. Zań jobalary qoǵam ómiriniń ózekti máselelerin sheshýge baǵyttalǵan.
Atap aıtqanda, olar – Sot júıesi men sýdıalarynyń mártebesi týraly Kons­tıtýsııalyq Zań, Ákimshilik quqyq bu­zýshylyq týraly kodekske ózge­rister engizýge qatysty zań jobalary. Júrgi­zilgen reformalar sot júıesine ja­ńa bilikti mamandardy jumyldyryp, ádil sot tóreligin qamtamasyz etýdi kózdeıdi. Mundaı sharalar, eń aldymen, halyqtyń sottarǵa degen senimin nyǵaıtý úshin qabyldanýda.
Sonymen qatar depýtattar bastama­symen «Áleýmettik kásipkerlik jáne mindetti áleýmettik medısınalyq saq­tan­dyrý máseleleri týraly», «Qa­shyq­tyqtan jumys isteýdi quqyqtyq ret­teýdi jetil­dirý máseleleri týraly» jáne «Inklıý­zıvti bilim berý máseleleri týraly» jáne bas­qa birqatar mańyzdy zań jobasy ázir­lendi.
О́tken sessııa barysynda Parlamentte 3 «Úkimet saǵaty», bir Parlamenttik tyńdaý, 35 dóńgelek ústel ótti. Komı­tet­terdiń 8 kóshpeli otyrysy boldy.
Birinshi sessııa jumysy barysynda Májilis depýtattary – 233, Senat depýtattary 45 depýtattyq saýal joldady. Olar ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý, qarjy, bank júıesi, bilim berý, densaýlyq saqtaý, áleýmettik qorǵaý jáne óńirlik damý, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy, qorǵanys, quqyq tártibi, aqparattyq qaýipsizdik jáne basqa da mańyzdy máselelerge arnaldy. Osy sessııa barysynda Parlament depýtattaryna azamattardan 6158 hat kelip tústi, olar qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes qaraldy.
Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵ­ma­týlın birinshi sessııa kezeńinde Par­lament Palatalary depýtattarynyń qatysýymen barlyǵy 170-ke jýyq halyqaralyq is-shara ótkizilgenin atap ótti. Senat pen Májilis Tóraǵalarynyń basqa elderdiń ókilderimen kezdesýleri halyqaralyq yntymaqtastyq úshin zor mańyzǵa ıe boldy.
Sessııa barysynda qos palatanyń depýtattary 12 halyqaralyq parlamenttik uıym sheńberinde belsendi jumys istep, josparly túrde álemniń 80-nen astam eliniń Parlament ókilderimen ynty­maq­tastyqty damytýdy jalǵastyrdy.
«Osy sessııada ýaqyt talabyna saı jasalǵan jedel jáne naqty qadamdar­dyń arqasynda biz Elbasymyz jáne Prezı­dentimiz alǵa qoıǵan mindetterdi sapaly zańdarmen qamtamasyz ettik. Ol zańdar eń aldymen, árbir azamatty áleýmettik jaǵynan qorǵaýǵa, azamattardyń ózekti problemalaryn sheshýge, ómir sapasyn arttyrýǵa yqpal etti. Sonymen birge tıimdi zańdardyń arqasynda elimizde saıası, ekonomıkalyq reformalardy odan ári jalǵastyrýǵa zańnamalyq turǵydan naqty qadamdar jasaldy. Sondyqtan jetinshi shaqyry­lym­daǵy Parlamenttiń alǵashqy sessııasynda qol jetken nátıjeler Táýel­sizdiktiń 30 jyldyǵyna qosylǵan zor úles dep bilemiz», dedi Májilis Tóraǵasy.
Aldaǵy jumys josparyna toqtalǵan Nurlan Nyǵmatýlın kelesi sessııada Májilis depýtattarynyń aldynda kóptegen mańyzdy mindetter turǵanyna toqtaldy. Qazirgi ýaqytta tómengi Palata qaraýynda 35 zań jobasy bar. Olardyń ishinde «О́nerkásiptik saıasat týraly», «О́simdikter dúnıesi», «Semeı ıadrolyq qaýipsizdigi aımaǵy týraly», «Áskerı polısııa organdary týraly» zań jobalary bar. Sonymen qatar, kelesi sessııada quqyq qorǵaý qyzmetinen ótý tártibin jetildirý, memlekettik jastar saıasaty, «Qoǵamdyq baqylaý», basqa da ózekti máselelerdi sheshýge arnalǵan zań jobalaryn qabyldaý kózdelip otyr.