Aqtóbede taǵy bir ıgilikti is-shara ótti. Qalada qazaq ádebıetiniń qos klassıgi Tahaýı Ahtanov pen Qýandyq Shańǵytbaevqa eskertkish ornatyldy. Bir aýylda týyp, birge ósken, ómir boıy birge júrip, birge turǵan eki dostyń bas qosyp, syrlasqan sáti salynypty tas músinge. Qýandyq aqyn óziniń dosyna jańa jazǵan jyryn oqyp berip, Tahaýı aǵamyz inisiniń óleńin eltı tyńdap otyrǵandaı áser qalady.
Aqtóbede taǵy bir ıgilikti is-shara ótti. Qalada qazaq ádebıetiniń qos klassıgi Tahaýı Ahtanov pen Qýandyq Shańǵytbaevqa eskertkish ornatyldy. Bir aýylda týyp, birge ósken, ómir boıy birge júrip, birge turǵan eki dostyń bas qosyp, syrlasqan sáti salynypty tas músinge. Qýandyq aqyn óziniń dosyna jańa jazǵan jyryn oqyp berip, Tahaýı aǵamyz inisiniń óleńin eltı tyńdap otyrǵandaı áser qalady. Músinshi Jeńis Jubanqosov óz týyndysynda qos qalamgerdiń kelbetin ǵana emes, olardyń dostyq sezimderin de ádemi beınelegen.
Eskertkishtiń ashylý saltanatyna zııaly qaýym ókilderi, oblys ákiminiń orynbasary Sara Nurqatova men qala ákimi Erhan Omarov, Tahaýı Ahtanov pen Qýandyq Shańǵytbaevtyń balalary, týystary, stýdent jastar qatysty. Qala ákimi Erhan Omarovtyń quttyqtaý sózinen keıin Tahaýı Ahtanovtyń uly Dýlat, Qýandyq Shańǵytbaevtyń qaryndasy Ámına apaı, uly men qyzy – Jánibek, Janna sóz sóılep, jazýshy men aqynyn ardaqtaǵan Aqtóbe jurtshylyǵyna ózderiniń shynaıy rızashylyqtaryn bildirdi. «Adamdy adam etetin – rýhanııat. Al rýhtyń, júrektiń qalaýyn eske salyp, adamdy soǵan jetelep turatyn – ádebıet. Ádebıetimizde óziniń azamattyq ta, qalamgerlik te kelbetine qylaý túsirmegen, el-jurtynyń shyn qurmetine laıyq tulǵalardyń qatarynda osy Tahaýı men Qýandyq aǵalarymyzdyń esimderin aıryqsha maqtanyshpen ataımyz. Men bul eskertkishti úlken jaqsylyqtardyń basy dep bilemin», dedi belgili aqyn, «Shamshyraq – Aqtóbe» JShS dırektory Meıirhan Aqdáýletuly.
Iá, munan biraz jyl buryn Ábdijámil Nurpeıisovtiń «Qan men teriniń» keıipkerlerine eskertkish ornatyp, sóz qadirin biler qazaqty qýantqan aqtóbelikter asyldarymyzdy ardaqtaýdyń úırenerlik úlgisin taǵy da kórsetip otyr. Eskertkish turǵyzyp, qasıet tutý úshin azamattarymyzdyń dúnıeden qaıtqanyna talaı zaman ótýi tipti de mindet emes. Ýaqyt synyna tótep bergen tulǵalardy der kezinde tanıtyn halyqtyq sergek kóńil, shúkir, qazirgi qazaq qoǵamynda bar deı alamyz.
Al keshegi ótken er Tahań men qaıran Qýan aǵań qandaı qurmetke de laıyqty edi. Oǵan Qýandyq Shańǵytbaevtyń osydan qyryq bir jyl buryn, 1973 jyly, Tahaýı dosy er jasy – elýge tolǵanda jazǵan myna jyry da aıǵaq bola alady. Bul óleńde qazaq sóziniń has zergeri Tahaýı Ahtanovtyń azamattyq qadir-qasıeti de, dostyqtyń jan tebirenter kúshin jerine jetkize jyrlaǵan Qýandyq Shańǵytbaevtyń aqyndyq alymy da aıshyqty ashylǵan.
Esińde me Qarabutaq, Tahaýı,
Eń shettegi Esmalaıǵa taqaý úı,
Bólmesine sábı arman syımaıtyn
Saban menen laıdan soqqan jataq úı?
Esińde me melde kóje, kómeshter,
Túngi túpsiz keńester men egester,
Qııandar men qııaldarǵa shaqyryp,
Atoı bergen qııal jetpes elester?
Esińde me aıly túnder aq tymyq,
Eń alǵashqy qatpar úmit, qat kúdik,
Qysylǵannan qyz aldynda, uıat-aı,
Iman sózder aıta almaǵan aptyǵyp?
Seni qaıdam, men shúkirmin hudaǵa,
Biz ósippiz bolmaı bula, qula da.
Jetimdikti eletpegen jegjattar
Ekeýmizdiń esimizden shyǵa ma?
Sodan keıin alys arý Almaty...
Tańsyq edi-aý ár adamy, ár zaty.
Aılaǵymyz boldy aqyry sol qala,
Aq telegeı bul ómirde qańbaqy.
Elemedik, mol ma dúnıe, tapshy ma,
О́zimiz ek paıǵambar da, baqsy da.
Ábý, Qasym aýyzynan bólip jep,
Úırendik qoı iltıfatty jaqsyǵa.
Kıim bolmaı leksııaǵa baratyn,
Bolatyn-dy kúnim keıde qara tún.
Esińde me, botınkaǵa men úshin,
Ketken edi-aý seniń ilki jalaqyń.
Kúnder keldi bolǵan bizge jyr azyq,
Sala berdi kórer kózge pul azyp.
Kenet biraq sen maıdanǵa attandyń,
Qala berdim men bu jaqta qulazyp.
Kúzgi kirbiń bulyńǵyrda sen kettiń,
Kókpen qosa kóz jasty men seldettim.
Oq pen ottyń ishindegi egizim,
Seni oılaýmen ótti talaı sergek kún.
Jańǵyryǵy joǵalyp sol túnder de,
Bitti soǵys, tyndy tasyr kúnder de.
Qaıttyń aman, aýyl-eldi qýantyp,
Máńgi-baqı uıyqtap qalmaı bir jerde.
Sosyn jastyq maıdanynda qyzdy oınaq,
Ahyladyq, úhiledik qyzdy oılap.
Qatyn degen bastalǵanda bir pále
Bir-aq shyqtyq Aqtóbeden biz beıbaq.
Men – qazaqqa, sen úılendiń tatarǵa,
Gúlshara ǵoı qosqan seni qatarǵa.
«Bismillá!» – de, kúpir bolmaı, baýyrym,
Ol ákelgen astyń dámin tatarda.
Sol Tahashym, keldiń sen de elýge,
Dalmyn, bilmeı senbeýge de senýge.
Keııtin eń aq kirgenge shashyńa,
Sol aq shashtyń ózi aınaldy-aý kemýge.
Qartaıdym dep qabaq túıme qapadan,
Qartaısyn dep týǵan basta ata-anań.
Shash sırese, sadaǵasy basyńnan,
Men úshin sen jassyń áli botadan.
Aq almasym somdap soqqan asyldan,
Qushtar eń ǵoı keleshekke jasyńnan.
Boldy maǵan aman júrseń, yrza ǵyp,
El-anańdy besigińe asylǵan.
Biri jasyn sózimen, biri jaýhar jyrymen qazaq ádebıetiniń abyroıyn asyrǵan qos qalamgerdiń ekeýine de besigine asylǵan el-ananyń yrzalyǵynyń belgisi bul eńseli eskertkish.
Satybaldy SÁÝIRBAI,
«Egemen Qazaqstan».
