Eýropa mindetti vaksınalaýǵa bet burdy

COVID-19 juqtyrǵandar sany qaıta kóbeıip, vaksınalaý barysy báseńdegen saıyn Eýropa elderi mindetti vaksınalaý týraly aıta bastady. Osyǵan deıin Italııa naý­ryz aıynan bastap aımaqtaǵy medısına qyzmetkerlerin ekpe alýǵa mindettegen jalǵyz el bolyp kelgen edi. Alaıda vırýstyń tez taraıtyn delta shtamy kelgeli Eýropa memleketteri óz sheshimderin qaıta qaraı bastady.

Osy aptada Fransııa men Grekııa barlyq medısına qyzmet­ke­rine ekpe alýdy mindetti etti. Eki el de kúndelikti keıbir qyz­met­­ter úshin vaksınanyń bolýyn talap etip otyr. Dese de Fran­sııada teris PTR-test nátı­je­sin ne­mese ımmýnıtettiń baryn dá­lel­­deıtin anyqtama da qa­byl­da­nady. Fransııa prezıdenti E.Makron el úkimeti tipti barlyq fran­sýz­ǵa vaksınalaýdy mindetti etý­di qarastyrǵanyn aıtqan-dy. «Jaǵ­daı­dyń qalaı ózgeretinine baılanysty, biz barlyq fransýzdy mindetti vaksınalaý kerek pe degen máseleni qarastyrýymyz kerek», dedi ol halyqqa úndeýinde.

Degenmen bul pikirdi Eýropa el­deri basshylarynyń bári bir­deı qoldamaıdy. Máselen, ke­lesi kúni Germanııa kansleri Angela Merkel halyqty ekpe alýǵa min­det­teýge qarsy ekenin jet­kiz­di. Ol óz sózimizge qarsy shyǵyp min­­­detteıtin bolsaq, tur­ǵyn­dar­dyń senimine ıe bolmaıtynymyz anyq degen pikir bildirdi. Mer­kel­diń aıtýynsha, kerisinshe vak­­sınanyń paıdasyn halyqqa tú­­sindirý arqyly senimge kirýge bo­­lady.

Joǵaryda aıtqanymyzdaı, Eýropada medısına qyzmet­ker­le­rin ekpe alýǵa mindettegen elderdiń al­ǵash­qysy Italııa boldy. Al bas tartqandar jyl sońyna deıin esh tólemsiz jumystan shyǵarylýy múmkin. Dúısenbidegi televızııa arqyly halyqqa úndeý jasaǵan Fransııa prezıdenti Emmanýel Makron barlyq fransýz medısına qyzmetkerlerine jáne halyqtyń osal toptarymen baılanysta bolatyn jumyskerlerge 15 qyrkúıekke deıin ekpe alýdy tapsyrdy. Sondaı-aq Grekııanyń premer-mı­nıstri Kırıakos Mısotakıs el­de­gi medısına qyzmetkerleri qyr­kúıekten bastap vaksına alý­dan bas tartsa, jumystan shy­ǵa­rylatynyn málimdedi. Uly­brı­tanııada Densaýlyq saqtaý mı­nıs­tri Mett Hankok ótken aıda qarttar úıiniń qyzmetkerleri qazan aıy­nan bastap vaksınalanýy kerek dedi. О́zge elder de osy sekildi shara­lardy qolǵa ala bastady. Sonyń ishinde Polsha tamyz aıy­nan bastap indet juqtyrý qaýpi jo­ǵary toptardy vaksınalaýdy min­detteýdi qarastyryp jatyr.

DDU qazirgi «mindetti vaksınalaý» tikeleı nemese janama jolmen oryndalmaǵan jaǵdaıda shek­teýler bolatynyn eskertý arqyly júrgizilip jatqanyn aıt­ty. Eýropada da týra osy jaǵ­daı. Vaksına alǵanyn nemese vırýs juqtyrmaǵanyn dáleldeıtin qu­jat­syz qoǵamdyq oryndarǵa kir­­giz­beý sekildi tásilder qol­da­ny­lady.

DDU vaksınalaýdyń bul túri biraz etıkalyq másele týdyratynyn málimdegen. Batys qoǵamy mundaı áreketterdi synǵa alatyny sózsiz. Degenmen Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy min­det­te­gen jaǵdaıdyń ózinde mundaı sheshimderdi túsindirý arqyly je­ńil jolmen engizý kerek dep esep­teıdi. О́tken aptada vaksına ere­j­e­lerine qarsy bolǵan Slo­va­kııa turǵyndary Parlament aldynda narazylyqqa shyǵyp, kireberisti jaýyp tastaǵan.

El úkimetteri vaksına alǵany týraly qujatty talap etken sa­ıyn jalǵan anyqtama satyp alǵysy ke­letinder kóbeıgen sekildi. Mun­daı másele Italııada týyndap otyr. Italııa polısııasy EO-nyń jalǵan týrısterge arnalǵan sertıfıkattaryn, sondaı-aq vaksınany onlaın satqan alaıaqtardyń ustalǵanyn málimdedi. Pandemııa ke­zinde saıahattaýǵa múmkindik be­re­­tin tólqujattar men vaksına Eý­ropada ǵana emes, Shveısarııa, Ulybrıtanııa, AQSh sııaqty basqa elderde de qoljetimdi bolǵan. Quqyq qorǵaý organdary mundaı zańsyz áreketti Jańa Zelandııa men alys elderden de anyqtaǵan. Ondaı qujattyń baǵasy usynysqa baılanysty 100-den 150 eýroǵa deıin ózgerip otyrǵan.

Telegram kanalǵa 250 myń qoldanýshy tirkelgen, solardyń ishinde júz adam satýshylarmen baılanysýǵa tyrysqan. Satyp alýshylar EO-dan tys elderden de bolǵan. Eýropoldyń aıtýynsha, qylmyskerler pandemııa kezinde jalǵan COVID-19 synaq sertıfıkattaryn da jasaǵan. EO quqyq qorǵaý agenttigi qurlyq­ta­ǵy ózge quqyq qorǵaý organdaryna indetpen baılanysty qyl­mystardy, sonyń ishinde kıber­qylmystyń jolyn kesýde qol­daý kórsetip keledi. Eýropol teh­no­logııalyq quraldar kóbeıgen saıyn prınterler men ártúrli baǵ­darlamalar arqyly alaıaqtar joǵary sapaly jalǵan qujattar jasaı alatynyn eskertti. El úki­met­teri indetpen kúresti qansha kú­sheıtip jatsa da, aldap soǵýǵa da­ıyn turatyn alaıaqtar tabylyp jatyr.