Qoǵam • 29 Shilde, 2021

Atyraýdaǵy Tý nege jıi túsiriledi?

665 ret kórsetildi

Súıinbaı Aronuly «Bórili meniń baıraǵym. Bórili baıraq kóterse, Qozyp keter qaıdaǵym» dep jyrlaǵan. Alty alashtyń Abylaıdyń aq týynyń astyna birikkenin de bilemiz. Odan beride Sultanmahmut Toraıǵyrov: «Alash týy astynda, Kún sóngenshe sónbeımiz», dep urandatqan. El táýelsizdiginiń sımvoly retinde tanylatyn Memlekettik rámizderdiń biri – Memlekettik Týymyzdy erekshe qasterleýge tıispiz.

Alaıda keıde kóńilimizge kirbiń túsiretin keleń­siz­dik­ter de kózimizge sha­ly­nyp qalyp jatady. Má­se­len, 2019 jyldyń 20 jel­toq­­sanynda Atyraý qa­la­sy­ndaǵy qurylys alań­ynda ornatylyp jat­qan 91 metrlik týtuǵyr qula­ǵan bolatyn. Osyǵan oraı, ob­lys prokýratýrasy tur­ǵyn­­dardyń ómiri men den­saý­lyǵyna tóngen qa­ýip­ti eskerip, aldaǵy ýaqyt­ta qaıǵyly jaǵdaıǵa jol ber­­meý maqsatynda atal­ǵan obektide zańdylyqtyń saq­­talýyn teksergen. Nátı­je­sinde, merdiger uıymnyń jo­balaý-smetalyq qujattama ta­lap­taryn oryndamaı, av­tor­lyq qadaǵalaýdyń keli­si­mi joqtyǵyna qara­mastan, bólingen 203 mln teńgeden quny 3 ese tómen týtuǵyr or­natqany áshkerelengen. Al oblystyq qurylys bas­qar­ma­sy óz kezeginde qol­da­nys­taǵy zańnamany buza otyryp, týtuǵyrdy aýystyrýǵa óz betinshe kelisim bergen.

Sóıtip, merdigerdiń jáne jer­­gilikti atqarýshy or­gan­dar­­dyń zańsyz áreket­te­ri­nen týyndaǵan apattyq jaǵ­­­daı adamdardyń ómiri men densaýlyqtaryna qa­ýip ákel­gen. Prokýratýra áshke­re­len­gen asa iri kólemde jym­qyrý faktisi boıynsha qujattardy sotqa deıingi tergep-tekserý júrgizý úshin Eko­nomıkalyq tergeý de­partamentine jol­da­ǵan. Tek onyń nemen aıaq­talǵany jurt­shylyqqa áli kúnge deıin bel­gisiz bolyp otyr.

Aqyry byltyrǵy jel­toq­sanda Atyraýda bıiktigi 91 metrlik týtuǵyr ornatyldy. Saltanatty rásimge oblys ákimi Mahambet Dos­mu­hambetov qatysyp: «Búgin mine, qalamyzǵa ár beretin aı­shyqty nysandar qatary aıbyndy týtuǵyr alańymen tolyqty. Kók baıraǵymyz kókpen ushtasty. О́z dáýirinde dańqty babalarymyz bórili baıraq ustap, baǵanaly orda qurǵan. Sondyqtan Tý biz úshin – qanymyzda qaınaǵan namys, rýhty kóteretin qu­diret. Atamekenimizdiń tóri­ne alyp Tý tigý – biz úshin asqan abyroı, zor mártebe. Qala­myzdyń kórkin ashqan baı­ra­ǵy­myz óńirimizdiń aıbynyn asqaqtata túserine senemin», dep jalyndy sóz sóılegen.

Degenmen týtuǵyr «mu­naı­­ly astanamyzǵa» ár be­rip turǵanymen, kók baı­ra­­ǵymyz kókpen ushtasyp, kóńilimizdi kóterip jarytpaı tur. Boı kótergenine bir jyl bolmaı jatyp, týtuǵyrdyń basynda Memlekettik Týymyzdyń qu­daıdyń qutty kúni ili­nip turǵanyn kórmeımiz. Jaýapty sheneýnikter bir ilip, bir túsirip, bilgenderin istep jatyr. Tipti arasynda teris ilip jibergen kezi de boldy. Bıylǵy mamyrdyń 30-y kúni saǵat 19.00 shamasynda Týdy kóterý kezinde qate paıda boldy. Ol 10 metr bıiktikte baıqalǵan soń Tý túsirilip, qaıtadan ornalas­tyryldy. Bul birneshe mınýtty aldy.

Qazirgi jarqyraǵan jaz aıynda da Memlekettik Týy­myz­dyń kúnde jelbirep tur­ǵanyn kóre almaı júr­miz. Aıdyń-kúnniń amanynda kók baıraǵymyz nege túsi­rile beredi degen saýal atyraý­lyq­tardyń kókeıinde júr.

Al Atyraý oblystyq qu­ry­lys basqarmasynyń habarlaýynsha, jel sekýndyna 7-8 metrge deıin kóterilgen jaǵdaıda jáne qatty jańbyr men qar jaýǵan kezde Tý min­det­ti túrde túsiriledi. Ekinshi sebebi – týtuǵyrdyń ózi qatty jel turǵanda qozǵalyp, de­for­masııaǵa ushyraıdy eken. Munyń ózi onyń paıdalaný merziminen buryn isten shyǵýyna ákelýi múmkin bolyp shyqty.

Kez kelgen nysan tur­ǵy­zylar aldyn onyń seıs­mıkalyq, geografııalyq, klımattyq erekshelikteri eskeril­ýge tıis. Biraq Aty­raý­daǵy Týdyń jıi túsirile­tin­digin eskersek, onyń tu­ǵyry tıisti talaptarǵa saı kelmeıtin sııaqty. «Jer­gi­lik­ti jemqorlar aqsha­syn jep qoıǵan soń, ol qaıdan ońsyn?», degen pikir aıtyp júrgen aǵaıyndardyń aýzyna qaqpaq qoıarlyqtaı ýáj aıtyl­maı tur.

Qazirgi syndarly shaqta Aty­raýdyń klımattyq jaǵ­da­­ıyna qaramastan, kún as­tynda qyran qalyqtaǵan kók aspan tústes baıraǵymyz árdaıym asqaqtaı jelbirep tursa deı­miz. Aıtpaqshy, Sa­ry­arqanyń salqyn jeli esý­deı-aq esip turǵan elor­da­­myzdaǵy bıik tuǵyrǵa orna­tylǵan alyp Tý kúnde kóz qýantyp turady deıdi son­da­ǵy týystar. Sonda bul qalaı bol­ǵany?

 

Rýslan HAMZA,

Memlekettik rámizderdi nasıhattaý jónindegi ulttyq ortalyqtyń atqarýshy dırektory, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi

 

ATYRAÝ

 

Sońǵy jańalyqtar

Aqtaýda er adam bıikten qulap mert boldy

Aımaqtar • Búgin, 10:53

Sport jańalyqtaryna sholý

Sport • Búgin, 09:11

Bárimiz bir aspannyń astyndamyz

О́ner • Búgin, 09:10

Sýretshiler úıi ashyldy

Aımaqtar • Búgin, 09:08

Bal bulaq bolyp aqty

Aımaqtar • Búgin, 09:07

Ońaılyqpen em qonbaıdy

Medısına • Búgin, 09:05

Bárekeldi, Vıktorııa!

Sport • Búgin, 09:02

Taı elinde qola medal buıyrdy

Sport • Búgin, 09:00

Seısenbige arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 08:57

Mazmun men sapaǵa mán berilse

Bilim • Búgin, 08:55

Atyraý oblysy «sary» aımaqqa ótti

Koronavırýs • Búgin, 08:54

Salada sheshimin tabar is kóp

Bilim • Búgin, 08:52

Bala súıý – baqyt

Qoǵam • Búgin, 08:50

Qamba toldy astyqqa...

Aımaqtar • Búgin, 08:49

Barlyq salada ósim bar

Aımaqtar • Búgin, 08:47

Erekshe balalardy elegender

Aımaqtar • Búgin, 08:43

Biligin shyńdaǵan isten jańylmas

Aımaqtar • Búgin, 08:41

Qansha qazaqstandyq vaksına saldyrdy?

Koronavırýs • Búgin, 08:40

Ornyqty damý kórinisi

Qazaqstan • Búgin, 08:33

1387 adamnan koronavırýs anyqtaldy

Koronavırýs • Búgin, 08:22

Aldyn alsa, qaterli isik emdeledi

Medısına • Búgin, 08:18

Rýhanı qazynanyń qaınary

Qazaqstan • Keshe

Antoshka men Chýnga-Changa

О́ner • Keshe

Aǵa-dosty ańsaý

О́ner • Keshe

Atyraýsha aqsha «asaý»

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar