Eńbek daýyn tıimdi sheshýdiń joly qaısy?

Bastaýysh kásipodaq uıym­dary­nyń qazirgi jaı-kúıi tal­qy­lanǵan basqosýǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń Kásipodaqtar federasııasy tóraǵasynyń oryn­basary Muhtar Tinikeev, Má­jilis depýtaty Ekaterına Smy­shlıaeva, oblystyq kásipodaq or­ta­­lyǵynyń tóraıymy Irına Aro­nova, Qostanaı oblysyn­da­ǵy kásiporyndardyń bastaýysh kásipodaq uıymdarynyń ókil­deri qatysty. Jıyn bary­synda óńirdegi eńbek ujym­da­rynyń ózekti máseleleri tal­qylanyp, agroónerkásip kesheni jumyskerleriniń eńbek jáne áleý­mettik-ekonomıkalyq qu­qyqtary men múddelerin qorǵaý júıesin jetildirý jóninde usy­nystar ­aıtyldy.

– Bıyl 22 aqpanda bastal­ǵan «Qalyń qalaı, bastaýysh uıym?» aksııasy aıasynda biz Federa­­­sııa basshylyǵymen birlese oty­ryp, ár saladaǵy bastaýysh ká­sip­­odaq uıymdarymen, eń­­bek ujy­mdarymen kezdesý ót­kiz­dik. Búgin onlaın rejimde uıym­dastyrylyp jatqan jıyn – sol sharalardyń jalǵasy. Basty maqsat – salalyq kásipodaq uıym­darynyń jumysyn jandandy­rý, sondaı-aq bastaýysh uıym­dar­men tikeleı baılanys­ta bolý, óz­de­rin tolǵandyrǵan máseleler jóninde qatardaǵy kásipodaq mú­shelerinen tikeleı habar alyp otyrý jáne Kásipodaqtar federasııasy basqarýshy jáne at­­qarýshy organdarynyń ju­mys­shylardyń áleýmettik-eko­nomıkalyq jáne eńbek qu­qyq­taryn qorǵaý jónindegi múshe­lik uıymdardyń jumysyn jan­dan­dyrýǵa baǵyttalǵan jańa jobalaryn, qabyldaǵan she­shim­de­rin, atqaryp jatqan jumys­ta­ryn bastaýysh kásipodaq uıym­da­ry­na habardar etip otyrý. Taǵy bir aıta ketetin jaıt, bıyl biz sala­lyq kásipodaq fılaldary­men bir­ge úsh birdeı jańa bas­taýysh kásipodaq uıymynyń ashy­lýy­na uıtqy boldyq, – dedi ob­lys­tyq ká­sipodaq ortalyǵynyń tór­aıy­my I.Aronova.

Jıyn barysynda Zarechnyı aýylynda ornalasqan «Terra» sharýashylyǵyndaǵy bastaýysh kásipodaq uıymy tóraǵasynyń orynbasary Tatıana Salko on­laın baılanysqa shyǵyp, jıyn­ǵa qatysýshylardy sha­rýa­shylyqtyń tynys-tirshiligin, ózi bas­shylyq etetin uıymnyń jumy­symen tanystyrdy.

Kásipodaqtar federasııasy tóraǵasynyń orynbasary Muh­­tar Tinikeevtiń aıtýynsha, bıyl federasııa basshylyǵynyń qatysýymen ártúrli saladaǵy 343 bastaýysh kásipodaq uıymy­men onlaın-kezdesýler ótken. 30 myń­ǵa jýyq kásipodaq múshesi qamtylǵan mundaı kezdesýlerde negizinen eńbekkerlerdiń ómir sapasyn jaqsartýǵa baılanysty máseleler kóterilgen. Kásipodaq múshelerin ásirese laıyqty ja­laqy, áleýmettik kepildikter, zeınetkerlik jasty tómendetý, 3 jasqa deıingi bala kútimi boıynsha járdemaqy tólemderi, shıpajaıda emdelý sııaqty máseleler tolǵandyrady.

– Onlaın kezdesýlerde kó­terilgen 228 máseleniń 48-i aımaq­tyq deńgeıde, 8-i respýblıka­lyq deńgeıde sheshildi. 170 másele ­ba­qylaýǵa alyndy, olardy she­shý jumystary jalǵasýda. Qıyn­dyǵy sol, bul tek qoldanys­ta­ǵy zań­darǵa ózgerister men to­­lyq­tyrýlar engizý arqyly ǵa­na sheshim tabady. Sońǵy kez­­deri bizdiń elimizde 40-tan asa ká­sip­orynda eńbek daýynan bas­tal­ǵan janjal týyndady. Osy kásiporyndardyń 18-in­de ǵana ­bastaýysh kásipodaq uıym­dary bar eken. Osyǵan qa­­ramastan, bizdiń federasııa ókil­deri, aýmaqtyq kásipodaq bir­­lestikteriniń basshylary osy jan­jaldardyń bárine derlik ara­lasyp, taraptardy ymy­raǵa sha­qyrý sharalaryn júr­gizdi. Bul daýlarda negizinen ja­la­qy­ny kóterý, eńbek jaǵdaıyn jaq­­­sartý, jumysshylardy arna­ıy kıim­men qamtamasyz etý, du­rys tamaq­tan­dyrý sııaqty má­se­le­ler kóte­rilip jatady, – dedi M.Tinikeev.

Kásipodaqtar federasııasy tóraǵasy orynbasarynyń só­zin­she, qazirgi qoldanystaǵy eń­bek kodeksine ózgerister engizý qa­jet. О́ıtkeni qazirgi eńbek kodeksi bo­ıynsha kóp jaǵdaıda jumys be­rý­shige quqyqtyq ba­symdyq be­rilgen.

– Bul kezinde iri bıznesti damytý úshin óńirlerge ınvestor tar­tý maqsatynda jasalǵan bolatyn. Qazir jaǵdaı ózgerdi. Son­dyqtan atalmysh quqyqtyq ko­deks ózgerister engizýdi talap etedi. Bul týraly Joǵarǵy Sot tóraǵasymen bolǵan kezdesý­de de aıtyldy. Qazirgi sottar kó­bine eńbek daýyna qatysty sha­ǵym­dardan bas kótere almaıtyn jaǵdaıǵa jetti. Sondyqtan qa­zirgi eńbek kodeksi eńbek adamy­nyń quqyǵyn tolyq qorǵap qa­la almaıdy, – dedi federasııa tór­aǵasynyń orynbasary.

Jıynda eńbek kodeksindegi olqylyqtardyń nátıjesinde ár oblys ortalyǵynda ymyraǵa shaqyrý ortalyǵy qurylǵany týraly aıtyldy. Búginge deıin bul ortalyqtarǵa 40 myńnan asa eńbek daýyna qatysty shaǵym kelip túsken.

Kásipodaq músheleri sonymen qatar memlekettik eńbek ıns­peksııasynyń qyzmetin kú­sheıtý týraly másele qozǵady. Aıtýynsha, elimizde qazir 240-tan asa memlekettik eńbek ıns­pektory jumys isteıdi eken. Zań bekitken ereje boıynsha 1 ıns­pektorǵa 10 myń adamnan kelý kerek bolsa, qazir ár ınspektorǵa 23 myń adamnan keledi eken. Munyń syrtynda, qazirgi eńbek ınspektorlary kásiporyndardyń 3-aq paıyzyn qamtyp otyrǵan kórinedi. Jıynǵa qatysýshylar aldaǵy ýaqytta eńbek ınspeksııa­sy qyzmetin ákimdikterden alyp, ony mınıstrliktiń quzyryna tapsyrý kerek degen usynys ázirleý qajet degen sheshimge keldi.

Qostanaı oblysy