Aımaqtar • 08 Tamyz, 2021

Atameken oqýshylary mektep suraıdy

281 ret kórsetildi

Jańa oqý jyly jaqyndaǵan saıyn Batys Qazaqstan oblysy Aqjaıyq aýdanyna qarasty Atameken aýylynyń turǵyndary dabyl qaǵý ústinde. Alǵashqy qońyraýǵa sanaýly kún qalǵanda aýyldaǵy apat jaǵdaıyndaǵy mektep ǵımaratynda qulyp tur.

 

Jaıyq ózeni jaǵasynda ornalasqan burynǵy kazak stanısasy – Antonovo sońǵy jarty ǵasyrda Atamekenge aınalyp, ábden qazaqylanyp, tek kóbeıip, kórkeıip keledi. Aýyl mektebi bala sanyna baılanys­ty basynda bastaýysh bolsa, 1989 jyldan ortalaý mektepke aınalǵan. Al 2017 jyldan beri jalpy orta bilim beretin mektep dárejesine kóterilgen.

Mekteptiń qazirgi korpýsy 1965 jyly salynǵan kórinedi. Kádimgi saz balshyqqa shóp-shalam qosyp ılep, saman tastan qalaǵan ǵımarat qoı. Onyń ózi tarlyq etken soń 1989 jyly aýyl halqy ózderi tas basyp, qarlyǵashtyń uıasyndaı etip qalap, mekteptiń ekinshi korpýsyn kóteripti. Mine, birine – 56, ekinshisine 32 jyl bolǵan osy ǵımaratta jyl saıyn Mahambet О́temisuly atyndaǵy mekteptiń júzden asa ul-qyzy oqyp keledi...

Áli de oqı berer me edi? Sońǵy on shaqty jyldan beri ǵımarattyń tóbesi tesilip, irgesi mújilip, jańbyrda sý ketip, berekesi ketti. Irgetasy otyryp, yrsıyp jan-jaqqa ketip bara jatqan mekteptiń kári qabyrǵalaryn muǵalimder ishi-syrtynan aǵashpen tirep toqtatyp turǵanyna da biraz jyl boldy. «Bul endi múgedek shalǵa baldaq berip jumysqa jibergenmen birdeı ǵoı», dep sharasyzdan kúledi olar.

Mekteptiń sanıtarlyq ahýalyn tekseretin arnaıy mekemeler osy kezge deıin «talapqa saı kelmeıtin» kemshilikterdi tizip, san márte aıyppul da salypty. Al bıyl «Bul ǵımaratta bala oqytýǵa múldem bolmaıdy!» dep úzildi-kesildi sheshim shyǵarypty.

Ádilin aıtsaq, shynynda da mundaı jerde bilim alýǵa bolmaıdy. HHI ǵasyrda sport zaly, ájethanasy joq, ortaǵasyrlyq deńgeıdegi qujyrada bala oqytý degen masqara ǵoı.

«Mektep ǵımaraty asa qa­ýip­ti jaǵdaıda tur. Ǵımarat qulasa, balalarymyz astynda qalyp qoıa ma dep qorqamyz. Mundaı mektepte bilim alýyna qarsymyz. Búgingi damyǵan zamanda balalarymyz kógildir ekrannan, ǵalamtordan keremet zamanaýı, jaryq, keń mektepti kórip, sondaı ǵımaratty armandaıdy. Táýelsiz Qazaqstannyń árbir oqýshysy jáne bizdiń de balalarymyz sondaı mektepke laıyqty dep oılaımyz», deıdi ata-analar. Oryndy ǵoı.

Eń ókinishtisi, mektep ǵıma­ratynyń osyndaı jaǵdaıy bir kúnde, aıaq astynan bolǵan tótenshe jaǵdaı emes. Júıeli is, josparly jumys bolsa, kóne ǵımarattyń resýrsy túgesilgen tusta jańasy salynyp, ómir óz aǵysymen júre berýi kerek edi. Aýdan, oblys basshylarynyń, sala jetekshileriniń múldem júıesiz is-áreketinen el erteńi – oqýshylar zardap shegip otyr.

Qarańyz, Atameken aýyly – Atyraý-Oral tasjoly boıynda ornalasqan, 120 otbasy, alty júzdeı halqy bar aýyl. Kógildir otyny, taza sýy, elektr jelisi tartylǵan, malyn baǵyp, baý-baqshasyn salyp otyrǵan el. Tanymal Taıpaq qarbyzy osy aýylda ósedi. Aýyl turǵyndarynyń 60%-y baý-baqsha ósirýmen aınalysady. Sońǵy úsh jylda aýylda jańadan 10 úı salynypty. Bıylǵy qymbatshylyqqa qaramastan 7 úıdiń qurylysy júrip jatyr eken. Jeke turǵyn úı qurylysy – «bolashaǵy bar aýyl ma?» degen saýalǵa «ııa!» dep jaýap beretin naǵyz ındıkator. Turǵyndarynyń basym kópshiligi jastar bolǵandyqtan, aýylda shildehana da kóp. Iаǵnı bul aýyldan halyq kóship ketip, mektep qańyrap qalady degen qaýip joq. Kerisinshe, basqa jaqtan kóship kelýshiler bar. Aýylda klýb, kitaphana, feldsherlik pýnkt sekildi áleý­mettik nysandary jumys istep tur. «Jeruıyq» ólketaný mýzeıi kúrdeli jóndeýden ótti. Mektep janyndaǵy shaǵyn ortalyqta 40 shaqty búldirshin tárbıelenýde. Bıyl birinshi synypqa 16 oqýshy barǵaly otyr eken. Jalpy, mektepte 110 oqýshy bar. Osyndaı aýylda 1965 jyly salynǵan, toz-tozy shyqqan mektepti aýystyrmaý qylmys emes pe?!

Obaly ne kerek, joǵarydan «Atamekende jańa mektep salynady» dep 10-15 jyldan beri ýáde berilip kele jatyr. Tipti jańa ǵımarattyń jobalyq-smetalyq qujattamasy da ja­salǵan. Alaıda ol saraptamadan ótpeı, keri qaıtarylǵan. Joba jasaǵan mekeme ol she­shimmen kelispeı, sotqa bergen. Osylaı sozylyp, jyldan jylǵa ótken. Aqjaıyq aýdanynda ákim aýysqan saıyn osy máseleni sheshpek bolyp kirisedi. Biraq nátıje shamaly. Tipti oblys basshylary burynǵy Altaı Kólginov te, qazirgi Ǵalı Esqalıev te mekteptiń múshkil hálin kózimen kórgen.

Aqjaıyq aýdanynyń áki­mi Qalııar Aıtmuhambetov bul qyzmetine 2018 jyldyń so­ńynda taǵaıyndalǵan.

– Atamekenniń mektebi – qazir bizdiń aýdanda ǵana emes, búkil Batys Qazaqstan oblysy boıynsha eń birinshi nazarda turǵan másele. Biz ony jasyryp otyrǵan joqpyz. Oblys basshysyna da kórsetip, mán-jaıdy túsindirdik. Qazir jańa mektep ǵımaratynyń orny belgilengen. Jobalyq-smetalyq qujatyn jańadan jasatyp jatyrmyz. Menińshe, bul máseleni sheshýdiń eki joly bar. Birinshisi – tıptik úlgidegi jobamen jańa ǵımarat salý. Ekinshisi – shaǵyn aýyldarǵa arnalǵan modýldik mektep jobasy. Modýldik mekteptiń bir artyqshylyǵy – qurastyrmaly qalyptar arqyly tez kóterýge bolady. Biz ekeýine de daıynbyz. Biraq ózińiz de bilesiz, qazir bilim salasy, mektep máselesi aýdan­nan tys, oblystyq deńgeıde she­shi­ledi ǵoı, – deıdi Qalııar Shadııaruly.

Aýyl turǵyndary shilde aıynda Batys Qazaqstan obly­synyń ákimi Ǵalı Esqa­lıevke, oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Aıgúl Myńbaevaǵa, «Nur Otan» partııasynyń oblystyq fılıaly jetekshisi Murat Muqaevqa ujymdyq hat joldap, taǵy da mektep má­se­lesin kóterdi. Ázirge jaýapsyz. Osy máselege oraı óńir basshysyna «Egemen Qazaqstan» gazeti tilshisi de hat joldaǵan. Jaýap kútip otyrmyz.

Atameken aýylyndaǵy mek­­­­teptiń jaǵdaıymen biz de jaq­sy tanyspyz. Mekteptiń múshkil háli oblystyq, res­pýblıkalyq buqaralyq aqparat quraldarynda birneshe márte kóterildi. Aýyl halqy talaı jyldan beri joǵarydan berilip kelgen jalǵan ýádege ábden toıǵan sııaqty. «Bıyl jańa ǵımarattyń qurylysy bastalmasa, balalarymyzdy mektepke bermeımiz», dep otyr.

Mine, qyrkúıek te qyr astyna kelip qaldy. О́tken jyly pandemııanyń kesirinen qıyndyq kórip, kóp nárse joǵaltqan bilim salasy bolatyn. Bıylǵy oqý jylyna erekshe kóńil bólip, joǵaltqannyń ornyn toltyrý qajettigin Memleket basshysynan bastap tapsyryp jatyr. Biraq bul tapsyrma Atameken aýylynyń Mahambet atyndaǵy mektebinde oryndalmaıtyny anyq bolyp tur...

«Jańa oqý jylynyń bas­talýyna bir aı ǵana ýaqyt qaldy. Bul másele qalaı she­shiledi? Atameken aýylynda tez kóteriletin modýldik mektep ǵımaraty turǵyzyla ma? Mundaı jospar bar ma? Qarajat bóline me? Qurylys qashan bas­talady?» degen saýaldy biz oblys basshysyna, oblystyq bilim basqarmasy basshysyna qoıdyq. Alaıda bul saýalǵa áli kúnge mardymdy ja­ýap joq. Al Aqjaıyq aýdanynyń ákimi Qalııar Aıtmuhambetov pen aýdandyq bilim bóliminiń basshysy Birjan Sabyrovpen sóıleskenimizde, «mektep sa­lynǵanǵa deıin aýyldaǵy sha­ǵyn ortalyq, klýb, mýzeı ǵımarattaryn ýaqytsha mektep retinde paıdalanýǵa týra keletin shyǵar...» degen áńgimeni aıtty. Bul árıne, máseleni sheshýdiń joly emes. Mýzeı taqyrybyna kelesi maqalamyzda arnaıy toqtalmaqpyz.

Batys Qazaqstan oblysynda 2021-2022 oqý jyly qarsańynda apat jaǵdaıynda turǵan 7 mektep, úsh aýysymda oqıtyn 5 mektep bar ekeni habarlanyp jatyr. Oblys boıynsha 388 pedagog maman jetispeıdi. Oqýshy kontıngenti azaıyp, talapqa saı kelmeýine baılanysty Qaztalov aýdanyndaǵy Ashysaı, Besterek, Aqqýraı bastaýysh mektepteri, Terekti aýdanyndaǵy Qonyssaı, Shyńǵyrlaý aýdanyndaǵy Ury­saı, Jańaqala aýdanyndaǵy Plantasııa bastaýysh mek­tep­teri jabylatyny habarlanyp jatyr. Dál osyndaı sebeppen Aqjaıyq aýdanynda I.Taımanov atyndaǵy ne­gizgi mektep, Qadyrqul ne­giz­gi mektebi jáne Terekti aýda­nyndaǵy Qyzyljar negizgi mek­tebi bastaýysh mektep bolyp qalǵan. Atalǵan mektepterdiń birazy shekaralyq aýdandarǵa tıesili. Shalǵaı aýyl mektepteri sol aýyldy saqtap turǵan ne­gizgi qazyq ekenin buryn da aıtqanbyz. Bul sıfrlardyń tasasynda jumyssyz qalatyn qansha muǵalimniń, amalsyz basqa jerden bilim izdeıtin qansha balanyń taǵdyry tur.

Sońǵy jańalyqtar

Nar Narymbetov edi...

Qazaqstan • Keshe

«Omıkron» shtamy oqshaýlaıdy

Koronavırýs • Keshe

Portrettegi parasat

Elbasy • Keshe

Almatyda 5G jelisi iske qosyldy

Tehnologııa • Keshe

Uqsas jańalyqtar