Jıynda klıentter men satyp alýshylar arasyndaǵy esep aıyrysýǵa qatyspaıtyn, biraq salyq agentteri retinde áreket etýge mindetti ınternet-platforma operatorlarynyń jumysy ózekti máselelerdiń qatarynda talqylandy. Bul máseleni «Atameken» UKP tóraǵasynyń orynbasary Tımýr Jarkenov jáne otandyq Aparu taksı jáne júk tasymaldaý platformasynyń ókilderi kóterdi.
Búginde naryqta ınternet-platformalar jumysynyń eki negizgi modeli jumys isteıdi: tranzaksııalyq jáne P2P. Tranzaksııalyq modelde tólemder platforma arqyly ótedi. Operator aqsha aǵyndaryn kóredi jáne salyq agentiniń fýnksııalaryn oryndaıdy. Mundaı shema boıynsha iri qyzmetter jumys isteıdi.
Bıznestegi bıýrokratııa azaıdy ma? Qarjy vıse-mınıstri jaýap berdi
P2P modelinde esepteýler platformanyń qatysýynsyz tapsyrys berýshi men oryndaýshy arasynda tikeleı júzege asyrylady. Bul jaǵdaıda operator tólem kózi bolmaıdy jáne salyq agentiniń fýnksııalaryn oryndamaıdy.
Burynǵy Salyq kodeksinde mundaı platformalarǵa qatysty jeńildik qarastyrylǵan edi. Alaıda jańa qujatta ol joıylyp, talap barlyǵyna mindetti boldy. Bıznes ózin-ózi jumyspen qamtyǵan júrgizýshiler ekinshi deńgeıdegi bankter arqyly áleýmettik tólemderdi óz betinshe tóleı alatynyn atap ótip, burynǵy normany qaıtarýdy usyndy. Bul rette bıznesti baǵalaý boıynsha tranzaksııalyq modelge kóshý qosymsha áleýmettik tólemder (jylyna shamamen 4%) jáne bank komıssııalary esebinen kórsetiletin qyzmetterdiń qymbattaýyna ákep soǵady.
Qarjy vıse-mınıstri Erjan Birjanov atap ótkendeı, memleket salyqtyq ákimshilendirý kontýryna barlyq qatysýshylardy bankterdi, agregatorlar men marketpleısterdi tolyq sıfrlandyrý jáne qamtý júıesin dáıekti túrde quryp jatyr. О́zin-ózi jumyspen qamtyǵan adamdarǵa salyqty óz betinshe tóleýdiń burynǵy tájirıbesine oralý aqsha aǵyndary men áleýmettik tólemderdiń túsýiniń ashyqtyǵyn tómendetýi múmkin.
Qarjy mınıstrliginiń málimetinshe, 33 operatordyń MKK júıelerimen pılottyq ıntegrasııanyń úsh jyly ishinde 27-si salyq agentteri rejıminde jumys istep jatyr.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıse-mınıstri Baqtııar Jazyqpaev platformalyq jumyspen qamtý iske qosylǵan sátten bastap, 400 myńnan astam biregeı tólem júrgizilgenin, onyń ishinde tek zeınetaqy jarnasy 3,7 mlrd teńge ekenin atap ótti. Qoldanystaǵy tásilden bas tartý bul túsimderdiń tómendeýine ákelýi múmkin.
Taraptardyń ustanymdaryn tyńdap, vıse-premer memlekettik organdarǵa «Atameken» UKP jáne bıznespen birlesip, Salyq kodeksiniń bazalyq logıkasyn ózgertpesten qosymsha qoldaý sharalaryn pysyqtaýdy jáne máseleni jobalyq keńseniń qaraýyna qaıta shyǵarýdy tapsyrdy.
Jeke qosalqy sharýashylyqtar men aýyl sharýashylyǵy kooperatıvterine qatysty máseleler de qaraldy.
Birinshisi, jeke tabys salyǵyn (JTS) azaıtý úshin artyq ónimdi (sút, et jáne t.b.) satý kezinde jeke qosalqy sharýashylyqtyń (JQSh) mártebesin rastaý tártibi. Salyq kodeksindegi normanyń saqtalýyna qaramastan, satý kólemi jeke kásipkerliktiń naqty múmkindikterinen asyp ketken kezde «sur» shemalarda teris paıdalaný jáne paıdalaný táýekelderine baılanysty tıisti anyqtama memlekettik qyzmetter tiziliminen alynyp tastaldy.
Ekinshi, aýyl sharýashylyǵy kooperatıvteri úshin 6% jáne aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler úshin 3% deńgeıinde korporatıvtik tabys salyǵynyń stavkalaryna qatysty. Shyn máninde, mundaı júkteme burynǵy Salyq kodeksinde, salyqtyq tómendetýler esebinen qoldanylǵan (bazalyq mólsherlemeler sáıkesinshe 20% jáne 10% bolǵan kezde). Alaıda stavkalardyń aıyrmashylyǵy fermerlerdiń resýrstaryn ónimdi óńdeý, saqtaý jáne satý úshin biriktirýge múmkindik beretin kooperatıvter qurýdy tejeýi múmkin.
Sonymen qatar «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy aıasynda kooperasııany yntalandyrý sharalary qarastyrylǵan, atap aıtqanda, 8 myń AEK-ke deıin jeńildikpen nesıe berý. 2023-2025 jyldary 130,9 mlrd teńge kóleminde 18,5 myń shaǵyn nesıe berildi, bul 21,3 myńnan astam jumys ornyn ashýǵa múmkindik berdi. Osy ýaqyt ishinde barlyq óńirde 870 jańa aýyl sharýashylyǵy kooperatıvi quryldy.
Máselelerdiń áleýmettik mańyzdylyǵyn eskere otyryp, eń aldymen aýyldaǵy jumyspen qamtý bóliginde memlekettik qoldaýdyń barlyq qoldanystaǵy sharalaryn eskere otyryp, agrarlyq sektordaǵy salyq saıasatyn jeke qaraý jáne jobalyq keńseniń kelesi otyrystarynyń birinde talqylaýǵa oralý týraly sheshim qabyldandy.
