2021 jyly Semeı ıadrolyq synaq polıgonynyń jabylý kúnine oraı 5,2 myń qazaqstandyqqa aqshalaı nemese zattaı mánde birjolǵy áleýmettik kómek kórsetiledi.
Bul kómekti Uly Otan soǵysynyń ardagerlerine teńestirilgen azamattar da ala alady. Olarǵa ıadrolyq synaqtarǵa tikeleı qatysqan áskerı qyzmetshiler, sondaı-aq ıadrolyq qarýdy synaý saldarynan múgedek bolǵan adamdar jáne ata-anasynyń biriniń radıasııalyq sáýle alýy sebebinen genetıkalyq turǵyda múgedek bolyp qalǵan balalary jatady.
Áleýmettik kómektiń mólsheri árbir óńirde jergilikti ókildi organdardyń (máslıhattardyń) sheshimi boıynsha bıýdjet múmkindigine qaraı jeke-jeke belgilenetinin atap ótý qajet.
Joǵaryda atalǵan sanattaǵy azamattar aı saıyn arnaýly memlekettik járdemaqy alady:
– ıadrolyq synaqtar men oqý-jattyǵýlarǵa tikeleı qatysqan adamdarǵa – 6,19 aılyq eseptik kórsetkish (18 057 teńge);
– eger aýrýdyń, múgedektiktiń ıadrolyq qarýdy synaýmen sebepti-saldarlyq baılanysy bolsa – 7,55 aılyq eseptik kórsetkish (22 024 teńge).
Tótenshe ekologııalyq jaǵdaılar saldarynan, onyń ishinde ıadrolyq jarylystar men synaqtar júrgizý kezindegi radıasııalyq áserden, olardyń saldarynan múgedek bolyp qalǵan adamdarǵa memlekettik áleýmettik járdemaqy taǵaıyndalady: – I top – 2,81 eń tómengi kúnkóris deńgeıi nemese 91 797 teńge;
– II top – 2,40 eń tómengi kúnkóris deńgeıi nemese 78 403 teńge;
– III top – 2,01 eń tómengi kúnkóris deńgeıi nemese 65 663 teńge.
Burynǵy Semeı oblysynyń aýmaǵynda jáne Pavlodar, Shyǵys Qazaqstan jáne Qaraǵandy oblystarynyń polıgonǵa irgeles aýdandarynda turatyn jáne turǵan azamattar úshin ıadrolyq synaqtardan keltirilgen zalal úshin birjolǵy aqshalaı ótemaqy kózdelgen. О́temaqy mólsheri turatyn aımaǵyna, kezeńine jáne ótemaqy berilgen kúni qoldanylatyn aılyq eseptik kórsetkishtiń shamasyna qaraı jeke aıqyndalady.
1996 jyldan 2020 jylǵa deıin atalǵan ótemaqyny 16,4 mlrd teńge somasynda 1,1 mln-nan astam adam aldy. Sondaı-aq radıasııalyq qater aýmaqtarynda turatyn qazaqstandyqtardyń radıasııalyq áserden zardap shekken adam mártebesi bolǵan kezde qosymsha eńbekaqy jáne jyl saıynǵy aqy tólenetin qosymsha demalys alýǵa quqyǵy bar.
Budan basqa, tótenshe jáne eń joǵary radıasııalyq qater aımaqtarynda 1949 jylǵy 29 tamyz ben 1963 jylǵy 5 shilde aralyǵyndaǵy kezeńde keminde 5 jyl turǵan adamdardyń jasyna baılanysty zeınetaqy tólemderin jeńildikpen taǵaıyndaýǵa quqyǵy bar (erler – 50 jas, áıelder – 45 jas).
