Ádebıet • 01 Qyrkúıek, 2021

Aqseleýdiń asyl murasy

635 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Elordadaǵy Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Ulttyq arhı­vind­e kór­­nekti jazýshy, ǵıb­ratty ǵa­lym, Memlekettik syı­­lyqtyń laý­­reaty Aqseleý Seıdim­bek­tiń je­ke qoryndaǵy arhıv mate­­rıa­l­­­­-
darynan quras­tyrylǵan «Aq­se­­leýdiń asyl murasy» atty qujat­tar jı­na­ǵy tanystyryldy.

Aqseleýdiń asyl murasy

Mazmundy is-sharaǵa Máde­nıet jáne sport mınıstrligi Arhıv is­teri jáne qujattamany basqarý komı­te­tiniń tóraǵasy Qýat Borash, belgili qalam­gerler, Memlekettik syılyqtyń laý­reattary Nesipbek Aıtuly men Áli­bek Asqarov, «Egemen Qazaq­stan» res­pýb­lıkalyq gazeti» aksıo­nerlik qoǵa­mynyń basqarma tór­aǵasy Darhan Qydyráli, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýra­­zııa ulttyq ýnıversıtetiniń pro­fessory Zadash Dúken­baeva, qujat­tanýshy ǵalym ­Mır­bolat Jaqypov jáne arhıv mamandary qatysty.

Aıtýly shara barysynda Ulttyq ­arhıv dırektory Saǵıla Nurlanova j­a­zý­shynyń tulǵalyq qasıetin ár qy­­ry­­­nan tanýda – arhıv qujat­ta­­ry­nyń ma­ńy­­zy zor ekendigine toqtala ke­­lip: «Aqseleý álemi – qazaq álemi, on­­daı tulǵa sırek týady. Ar­daqty aza­­mat­tyń sanaly ǵu­myry, maqsat-múd­­desi ultqa qyzmet etý­men ótti. Aqseleý Seıdimbek – ult rý­hanııa­ty men mádenıetin damytýǵa ól­sheý­siz úles qosyp, tarıhta óshpes izin qaldyrdy», dedi. Odan keıin sóz al­ǵan Ne­sipbek Aıtuly men Álibek As­qarov qabyr­ǵaly qalamger týraly qyzyqty estelikterimen bólisse, «Ege­men Qazaqstan» respýb­lıka­lyq gazeti» aksıonerlik qoǵamynyń basqarma tór­aǵasy Darhan Qydyráli tuǵyrly tul­ǵa­nyń qundy eńbekteri ja­ıynda para­satty sóz órbitti.

Aqseleý aǵanyń aldaǵy sek­sen jyl­dyq mereıtoıyna arnap oqyr­man­ǵa jol tartqan jınaqqa syr­baz sý­ret­­kerdiń kózi tirisinde óz qo­ly­men tap­syrǵan qoljazbalarynyń túp­nus­qasy, sırek kezdesetin jeke qujattary top­tastyrylǵan. Kitap alty bólimnen turady. Máselen, bi­rinshi bólimge, talantty tulǵanyń «Jeke qujattary» jınaqtalsa, ekin­shi bólimge «Hattary» berilgen. Jal­py, daraboz azamattyń arhıvindegi qujat qorynda 1961-2009 jyldar aralyǵyndaǵy 700-ge jýyq haty jı­naqtalǵan. Sonyń ishinen ki­tapqa Á.Marǵulanǵa, Sh.Murtazaǵa, M.Ma­ǵaýınge, T.Saǵıtovke, I.Tas­ma­­ǵam­­betovke jáne qalamdas dosta­ry­na jazǵan hattary iriktelip alyn­ǵan. Ondaǵy sýretkerdiń sóz sheber­ligi men parasatty oılary kim-kim­di de qyzyqtyrady. Aqseleý aǵa­ny hal­qymyz tamasha jazýshy, kór­nek­ti ǵa­lym dep ǵana emes, etnograf retinde de jaqsy biledi. Sondyqtan jınaqtaǵy úshinshi bólim – «Etnografııalyq jaz­balar» dep atalady, qoljazba «Salt-dástúr kóri­nisteri», «Uǵym», «Tú­sinik», «Yrym», «As qamy – adam qamy», «Qazaqtyń ulttyq oıyn­daryna qatysty», «Tórt túlik», «Ta­bıǵat – ana» dep qor ıesi­niń ózi top­tap, jikteýi boıynsha engi­zil­gen. Tórtinshi bólimge avtor­dyń Q.Sát­baev, Sh.Ýálı­ha­nov, Á.Marǵulan, sekildi ardaqtylar týraly tol­ǵaý­lary men qalamdas dostary tý­ra­ly jazǵan dúnıeleri ense, besin­shi bó­limge 1959-1969 jyldarda ga­zet-jýr­nalda jarııalanǵan túrli ta­qy­ryp­taǵy maqalalary men kór­kem shy­ǵar­malarynyń qoljazbalary be­rilgen. Al altynshy bólimge zaman­dastary men jaqyn dostarynyń sa­ǵy­nyshpen jazǵan estelikteri men jazý­shynyń aıshyqty fotosýretteri jınaqtalǵan.

Sonymen qatar rýhanı jylylyqqa toly keshte Halyqaralyq «Shabyt» festıvaliniń Gran-prı júldegeri Do­sym Maqsutov asyl aǵanyń jeke qoryn­daǵy notaǵa túsirgen kúılerdi kúm­birletip, jas aqyn Qabıden Qýa­nyshbaıuly qa­lamgerge arnaǵan óleńin oqydy.