Ekonomıka • 17 Qyrkúıek, 2021

Qurylys naryǵyndaǵy ahýal qandaı?

136 ret kórsetildi

Qurylys naryǵynyń qazirgi kúıin tap basyp aıtý qıynyraq. Bir qaraǵanda turǵyn úı naryǵy qarqyndy jumys isteýde. Ońdy-soldy yrǵalyp jatqan krandar men bıik ǵımarattyń ár qabatynda jypyrlap júrgen jumysshyda esep joq. Biraq úı baǵasy, onyń ishinde qurylys materıaldarynyń qymbattaýy naryqqa qysym jasaıdy. Bul salýshylardyń da, alýshylardyń da kóńil-kúıin buzbaı qoımaıdy. Onyń ústine naryqqa keletin, kelýi tıis jańa trendter de bar.

Jaqynda KazBuild 2021 halyq­ara­lyq qurylys jáne ınterer kór­me­si aıasynda ótken qurylysshylar odaǵy konferensııasynda naryqtaǵy mańyzdy máseleler kóterildi. Qu­ry­lys­shylar odaǵy tóraǵasynyń oryn­basary Aıdar Mýsınniń aıtýynsha, jańa tehnologııalardyń jańǵyrýy – materıaldar paıdalaný kórsetkishin azaıtady.

– 3D basyp shyǵarý materıaldardy paıdalanýdy 60 paıyzǵa azaıtsa, 80 paıyz ýaqytty únemdeıdi. Basyp shyǵarý materıaly retinde qıyrshyq tas, óndiristik qaldyqtar, sement pen qataıtqysh qospasy qoldanylady. Bul kezde artyq shyǵyn bolmaıdy. Úılerdi basyp shyǵarý kezinde tek qana qajetti qurylys materıaldary ǵana paıdalanylady, – deıdi spıker.

Al qurylysshylar odaǵynyń bas­shysy Talǵat Erǵalıev qazir sala­da maman tapshylyǵy oryn alyp otyr­­ǵa­nyna alańdaýshylyq bildirdi. Onyń aıtýynsha, qurylys sektorynda shamamen 242 myń adam jetispeıdi.

– Sonyń saldarynan Qazaqstan jyl saıyn 500 mlrd teńge joǵaltady. О́ıtkeni ár kúngi jumys kúshiniń jetis­peý­shiligi salany shyǵynǵa batyra túsedi. Qajetti eńbek resýrstarynyń bol­maýynan el ekonomıkasy jylyna 1,5 trln teńgeni ala almaı otyr. Osy másele jóninde Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstr­li­gine habarlasyp, sheteldik ju­mys kúshin ákelý týraly usynys bil­dir­dik. Alaıda vedomstvo elde 451 myń adamnyń jumyssyz júrgenin, solardy shaqyrý kerek ekenin aıtyp, bul usynysty qabyl almady. Biraq bul adamdar az jalaqyǵa baılanysty aýyr ındýstrııada jumys istegisi kelmeıdi. Sondyqtan bizdiń sala tapshylyqty qatty sezip otyr. Aıta ketý kerek, bul oraıda Ortalyq jáne Ońtústik Azııanyń bizge jaqyn elderiniń turǵyndary Qazaqstan emes, Reseıge baryp jumys istegendi jón kóredi, – deıdi T.Erǵalıev.

Buǵan deıin osyǵan uqsas boljamdy eńbek resýrstaryn damytý ortalyǵy da málimdegen edi. Olardyń baıandaýynsha, jaqyn jyldardy jumys kúshi qysqara túsedi.

«2022-2023 jyldary eńbekke qabi­letti jastaǵy halyqtyń úlesi je­r­gilikti mınımýmda 59,4 paıyzǵa je­te­di. Bul kórsetkish 2035-2036 jyldary 61,2 paıyzǵa deıin jetedi jáne 2050 jyly 57,8 paıyzǵa azaıady» degen edi ortalyq.

Jańǵyrmaly energııa kózderi bo­­ıyn­­­sha bilikti sarapshy Dııaz
Baı­se­ıi­­tov ­«jasyl» qurylys tájirı­be­­sin al­ǵa tartty.

– Nysandarda energııa tutynýdy azaıtýǵa jasalǵan alǵashqy qadam – passıvti jobalaýǵa negizdelgen ǵı­ma­rat jospary. Ǵımaratty energııa tıimdiligi úshin ońtaılandyrý bastapqy kezeńde keshendi jobalaýdan bastalady. Integrasııalanǵan jobalaý prosesi ázirleýshige jekelegen tehnologııalarmen jumys tájirıbesiniń joqtyǵyna qaramastan túrli tehnologııalar arasynda ózara áreketti túsinýge jáne energııa tıimdilikti art­ty­rý úshin keshendi tásil qoldanýǵa múmkindik beredi, – deıdi ol.

Odaq tóraǵasynyń taǵy bir orynbasary Faızýllın Banııamın salanyń endigi damýyna bylaı baǵa beredi.

– 2021 jyly kóptegen kompanııa jobasynyń tıimdi damýyna qurylys materıaldary baǵasynyń kúrt kóterilýi kedergi keltirdi. Ondaı kezde jaǵdaıdy durys baǵamdap, se­be­bin anyqtaı bilý mańyzdy. Baǵa ósi­mine ne sebep boldy? Birinshiden, shetten ákelinetin materıaldar qym­bat­tady. Materıaldardyń 60 paıyzǵa jýyǵy ımporttyq ónim jáne olardyń smetalyq qundaǵy kólemi 55-60 pa­ıyzdy quraıdy. Eger tereńirek qarar bolsaq, sońǵy jarty jylda armatýra baǵasy 40-55 paıyzǵa kóterilip ketti. 2020 jyldyń qyrkúıeginde 190 myń teńge bolsa, qazir 325 myń teńgege deıin ósti. M-400 markaly sementtiń bir tonnasy 2021 jyldyń qańtarynda 18 500 teńge turatyn, qazir – 21 000 teńge. Materıaldardyń qymbattaýy sózsiz baspana baǵasyna jáne qurylys prosesine áserin tıgizedi. Ekinshi sebep – devalvasııa. 2021 jyly de­valvasııalyq paıyz 2020 jylmen salystyrǵanda 31 paıyz boldy. Bul jaǵdaı halyqtyń tabysyn qunsyzdandyryp jatyr. Úshinshiden, eńbek resýrstarynyń tashylyǵy qu­rylys merzimine de, jobanyń smetalyq qunynyń ósýine de ákelip jatyr. Biz qazir kadrǵa óte qatty muq­taj­byz. Nátıjesinde, memlekettik baǵ­darlamalarmen ǵana jumys istep otyr­ǵan kóp kompanııa bankrotqa ushy­raýda, – dedi odaq ókili.

T.Erǵalıevtiń aıtýynsha, shyǵynǵa belshesinen batqan kompanııalar ózderin qutqarýdyń qamyna kirisken. Máselen, keıbir kompanııalar «kotlovan» kezinde páter satyp alyp qoıǵan klıentterine basqa baspana usynýǵa májbúr. О́ıtkeni qurylys smetasy birneshe ese sharyqtap ketken. Úıdi áý bastaǵy kelisilgen baǵamen satý – olardy tyǵyryqqa tireı bastaǵan.

– Daǵdarysqa jáne qymbatshylyqqa baılanysty memlekettik tapsyrys­pen jumys isteıtin kompanııalar shy­ǵynǵa batyp jatyr. Ondaı kom­pa­nııalar sany – 20 paıyzdaı. Mun­daı bankrottyqtyń bir sebebi – jer­gilikti atqarýshy organdardyń bıýd­­jetinde qurylys materıaldary qu­nynyń ósimine ótemaqy berý baǵ­darlamasy qarastyrylmaǵan. Úki­met ótemaqy berý máselesin jer­gilikti atqarýshy organdarǵa sil­teı­di, al olar jeke qarjysynyń joq­ty­ǵynan muny atqarýǵa qabiletti emes. Qaıda barsań – tuıyq sheńber. 17 óńirdiń tórteýinde ǵana qarajat jet­kilikti jáne respýblıkalyq bıýd­jetti qoldap otyr. Qalǵan 13 óńir qarjylyq turǵydan ortalyqqa táýel­di. Olar ózderin jarylqaı almaı otyrsa qaıtip qurylys jobalaryn qar­jylandyrmaq? Sondyqtan qu­ry­lys kompanııalary kollapsqa tústi, al bıýro­kratııa bul kúrmeýdi sheshe almaı otyr, – deıdi odaq basshysy.

 

Sońǵy jańalyqtar

Qazaqstanda et qymbattady

Qoǵam • Búgin, 15:10

Elimizde kıik sany kóbeıip keledi

Qazaqstan • Búgin, 14:41

ShQO-da elikti atqan brakoner sottaldy

Qoǵam • Búgin, 11:20

Uqsas jańalyqtar