Eýropadaǵy damyǵan memlekettermen qatar, halyq ishinde indettiń taralýyn toqtatýdy kózdegen basqa elder úkimetteri de vaksına saldyrýdy mindetteı bastaǵany belgili. Keıbir uıymdardyń qyzmetkerleri ekpe alýy shart, bolmasa ol óz qarajaty esebinen apta saıyn medısınalyq saraptamadan ótýge tıis. Kóp elder azamattarynyń belgili bir paıyzyn vaksına alýǵa úgitteı almaı jatqanda, Ulybrıtanııa ımmýnıtetti kóterý úshin vaksınanyń úshinshi komponentin usynýdy bastamaqshy.
Bul sheshim úkimettiń vaksınalar jónindegi keńesshileriniń 30 mıllıonǵa jýyq adamǵa vaksınanyń úshinshi dozasyn usyný týraly keńesinen keıin qabyldanǵan. Immýnıtetti odan saıyn kúsheıtýge baǵyttalǵan úshinshi ekpe aldyńǵylarynan kem degende alty aıdan keıin salynýy kerek. Sarapshylar 50 jastan asqan adamdarǵa, densaýlyǵy nashar jastar men aldyńǵy shepte júrgen medısına qyzmetkerlerine taǵy bir ekpe alýdy usynyp otyr.
Vaksına alǵan adamnyń indetke qorǵanys paıyzy ekinshi dozadan birneshe aı ótken soń álsireı bastaýy múmkin bolǵandyqtan, osal toptarǵa osyndaı sheshim usynylyp otyr. Árıne, mamandar aǵzanyń qorǵanys qabileti qanshalyqty álsireı bastaıtynyn naqty aıta almaıdy. Dese de, indettiń aldynda qaýqarsyz egde jastaǵy azamattardy qaıta vaksınalaý artyq etpeıdi dep esepteıdi.
Ulybrıtanııalyq mamandar aldaǵy qys aılarynyń qalaı ótetini belgisiz ekenin, qazirgi jaǵdaıda, tipti kelesi aıda ne bolaryn boljap otyrý múmkin emes ekenin aıtady. Qyrkúıek aıynda Ulybrıtanııada COVID juqtyrǵandardyń sany ósýi múmkin degen kúdik bolǵanymen, ázirge eshqandaı belgi joq deıdi mamandar. Sondaı-aq vaksına saldyrǵandaryń sany kóptigin eskere otyryp, indettiń iri tolqyndary artta qalǵan bolýy múmkin degen de boljam aıtylady.
Odan bólek, jańa oqý jylynyń qarsańynda birqatar memleket basshylyǵy balalardy vaksınalaýǵa ruqsat berdi. Bul sheshimdi ata-analardyń barlyǵy birdeı qabyldamady. Bireýleri balalarynyń indetten qorǵalatynyn bilip qýanyp jatsa, endi bireýi vaksına olardyń densaýlyǵyna teris áser etýi múmkin degen kúmáni baryn jasyrmady. Degenmen balalardy vaksınalaý prosesi bastalyp ketken elder az emes. Máselen, Ulybrıtanııa ótken aptada 12-15 jas aralyǵyndaǵy jasóspirimderge ekpe salýdy qolǵa aldy. Balalarǵa Pfizer vaksınasynyń bir dozasyn alý usynylyp otyr.
Jalpy, Eýropalyq dári-dármek agenttigi (EMA) 12-15 jas aralyǵyndaǵy balalarǵa Pfizer vaksınasyn salýdy mamyr aıynda maquldap qoıǵan. Odan beri Eýroodaq elderi balalarǵa ekpe saldyrýdy ártúrli jyldamdyqpen júrgizdi. Danııa (12-15 jasqa deıin) men Ispanııada (12-19 jasqa deıin) qazirgi ýaqytta balalardyń kóp bóligi kem degende bir doza vaksına saldyrǵan. Fransııa da jedel áreket etip, 12-17 jas aralyǵyndaǵy balalardyń 66 paıyzy qazirgi ýaqytta vaksınanyń bir komponentin, al 52 paıyzy eki komponentin de tolyq saldyrǵan. Qazir eldegi eresek adamdarǵa arnalǵan erejeler qazan aıynan bastap 18 jasqa tolmaǵan adamdarǵa da qoldanylatyn bolady. Ol degenimiz barlyq jasóspirimder kınoteatrlar, murajaılar, meıramhanalar men jabyq saýda ortalyqtaryna kirý úshin vaksına saldyrǵanyn dáleldeıtin qujatty nemese COVID-19 juqtyrmaǵany týraly anyqtama usynýy kerek.
Germanııa bolsa, maýsym aıynda vaksınany tek 12 jastan 15 jasqa deıingi sozylmaly aýrýlary bar balalarǵa usynǵan. Alaıda tamyzda vırýstyń «Delta» shtamy keńinen taralǵan kezde 12 jastan asqan kez kelgen balaǵa ekpe egýge keńes berdi.
Shvesııada 12-15 jas aralyǵyndaǵy balalar ókpe aýrýy, astma nemese basqa da qaýipti derti bolǵan jaǵdaıda ǵana vaksına ala alady. Eýroodaqqa kirmeıtin Norvegııada 12-15 jas aralyǵyndaǵy balalarǵa vaksına saldyrýǵa jaqynda ǵana ruqsat berildi.
AQSh pen Kanadada balalardy vaksınalaý bárinen buryn bastaldy deýge bolady. Shilde aıynyń aıaǵynda 12-17 jas aralyǵyndaǵy balalardyń 42 paıyzy alǵashqy dozasyn, al 32 paıyzy Pfizer nemese Moderna vaksınalarynyń ekinshi komponentin alyp úlgergen. Sarapshylar munyń barlyǵy bilim berý salasyna júkteme túsirmeı, balalardyń erkin mektepke baryp, ádettegideı sabaq oqýlaryna múmkindik beredi dep senedi.
