AIQYN MAQSAT, ANYQ JOL

Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń basty baǵyty bolyp qalyptasqan Qazaqtyń arǵy-bergi tarıhyn qarap otyrsaq, el bastaǵan hany men qostaǵan buqarasynyń san taraý ómir joldarynan ótkendigi jóninde mol maǵlumat ala alamyz. Degenmen, sol san taraý jolda ulttyq qasıetimizdi ulyqtap, jeke shańyraq kóterip, qazaq degen halyqty saqtap qalý tek dana basshylardyń ǵana qolynan kelgeni sózsiz. Arǵysyn aıtpaǵanda, qazaq handyǵyn qurǵan Kereı men Jánibek handardan beri qaraı el tutqasyn ustaǵan danalarymyzdyń bilimi men biligi, jaýyna bas ımes qasıeti, saıasatkerligi óte joǵary bolǵandyǵy aıan. Sol el bastaǵan handar men bılerdiń alyp júrgen júgin artyq-kemsiz arqalaý búgingi kúni Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń ıyǵyna túsip otyr. Abyroımen atqarylyp kele jatqan bul qyzmette búgingi kúni basqa eshkimdi elestetý múmkin emes. Nursultan Ábishulynyń “Qazaqtyń búkil tarıhy – birigý tarıhy, tutastaný ta­rıhy. Qazaq tek birigý, birlesý jolynda kele jatqan halyq” deýinde úlken mán ja­tyr. О́ıtkeni, tatýlyq pen birlikti nası­hat­tap qana qoımaı, sonyń úlgisi bolyp kele jatqan Qazaqstan – álem tynyshtyǵynyń tilekshisi. Táýelsiz elimizdiń órkenıetti damý jolyndaǵy ulan-ǵaıyr izdenisteri men uly isteri irgemizdi bekitip, keregemizdi keńeıte túsýde. Tabaldyryǵymyz tastaı be­rik, mańdaıshamyz kóterińki. Osynyń ar­qasynda ár kúnimizdi baǵalaıtyn salaýatty ómirge jettik. Qalyń eli baryn bazarlap, baǵy men baqytyn bólisip jatatyn Qazaq­stannyń tikken baıraǵy men kótergen sha­ńy­raǵy álem elderi arasynda jamandyqtan aman-esen kele jatyr. Nege deseńiz, qazaq­tyń baǵyna týǵan Nuraǵańdaı nar tulǵa ómirdiń nebir jaýapty kezeńderinen elimizdi bıik dárejede alyp ótip keledi. Joǵary tapqyrlyqpen, júz oılanyp, myń tolǵanyp aqyl-oıyn salmaqtap, parasat súzgisinen ótkize otyryp qabyldanǵan, El­basy qol qoıǵan árbir qujat – Qazaqstan bolashaǵyna jasalǵan qadam. Sol qalamnyń ushynda turǵan el taǵdyry, búkil el atynan sheshim qabyldaý qanshalyqty jaýapty ekenin barlyǵymyz da sezinemiz. Nátıjesin de kózben kórip otyrmyz. Elimizdiń eńsesi kóterilip, beli bekip, buǵanasy qatqan ósý jyldary da ońaılyqqa túsken joq. Qoja Ahmet Iаsaýıdiń bir sózi bar: “Dı­qan bolsań, qolyńa ketpen al da halqyńa nan ber, ǵalym bolsań, qolyńa qalam al da halqyńa mán ber”. Oǵan shyǵys danasy Ál-Harızıdiń “sóz bar bolǵany gúl ǵana, al is – sol gúlden túınegen jemis” degen sózin qosyńyz. Ǵulamalar oıynyń astarly túıini halqyńdy jetkiz, elińe qyzmet qyl, baǵyn ash degenge saıady. Qazaqstannyń qazirgi jaǵdaıyna, halyqaralyq qaýym­das­tyq­taǵy ornyna, ekonomıkadaǵy, refor­malyq ózgeristerdegi jetistikterine úńilsek, sóz joq, Elbasynyń parasatty isteriniń jemisteri kórinis beredi. Prezıdenttiń kóterip júrgen júgi eń aýyr júk. Men Elbasymyzdy 1980 jyl­dar­dyń basynan beri bilemin. Ol kezde Jańa­ózen qalalyq parııa komıtetiniń ekinshi hatshysy qyzmetin atqaryp júrgenmin. Al Nursultan Ábishuly Qazaqstan Kompar­tııa­sy Ortalyq Komıtetiniń óndiris jónindegi hatshysy bolatyn. Sodan beri Elbasymyz­ben kóptegen jıyndarda kezdesip júrdim. Keıinirek, 1984 jyly Munaıly aýdandyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy re­tinde biz Bozashydaǵy Qalamqas, Qara­jan­bas kenishterinde Nursultan Nazarbaevpen birge kelgen (ol kezde N.Á.Nazarbaev – Mı­nıstrler Kabınetiniń tóraǵasy) odaq­tyq dárejedegi 7 mınıstrdi qabyldadyq. Dele­gasııa quramynda KSRO Memlekettik josparlaý komıtetiniń basshysy Baıbakov ta bar. Sol joly Bozashynyń bolashaqtaǵy damý máseleleri qaraldy. Kezdesýden esim­de qalǵany, Nursultan Ábishuly osy Boza­shyny ıgerýge el azamattary, ásirese jer­gi­likti el azamattary, turǵyndar qalaı ara­lasady, jastardan qalaı myqty mamandar jasap shyǵarýǵa bolady, mine, osy máse­le­lerge qatty mańyz bere otyryp, qada­ǵa­la­ǵan bolatyn. О́ıtkeni, bastapqyda Boza­shyǵa jumysshy mamandar Krasnodardan, Reseıdiń basqa da aımaqtarynan ushaqpen ákelindi. Osy jaǵdaıdy kórgen Nursultan Ábishuly sol joly maǵan óz jastarymyzdy iske tartýǵa, olardan jumysshy maman daıarlaý qajettigin basa aıtqany áli esimde. Elbasynyń osy tapsyrmasynyń mańyzy kúni búginge deıin ózekti. Bilikti qazaq­standyq mamandar daıyndaý jolyndaǵy “Bolashaq” baǵdarlamasynan bastap jyl saıyn kóterilip jatqan ıntellektýaldy mektepter ortalyǵy men zamanǵa saı ýnıversıtetterdiń ashylýy osynyń dáleli. Sol joly Nursultan Ábishuly jergi­likti turǵyndardyń áleýmettik jaǵdaıyna, basa nazar aýdaryp, qatty kóńil bóldi. Ási­rese, densaýlyq saqtaý salasy men aýy­sym­dyq jumysta isteıtin munaıshylardyń taǵamdyq quramy qandaı, qarapaıym ju­mys­shyǵa tıisti jaǵdaılar jasalǵan ba, t.b. Bir qaraǵanda eleýsiz kórinetin másele sol kezdiń ózinde Elbasy nazarynda bolyp edi. Bul el bolashaǵyn áýel bastan oılaıtyn azamattyń isi ekendigine qandaı daý bar?! Taǵdyrdyń jazýymen buıyrǵan Más­keýdegi KOKP OK apparatyndaǵy qyzmet men úshin úlken bir mektep boldy. Ortalyq Komıtette budan buryn ult respýblı­ka­lary­nan bolǵan ókilder óte sırek, saýsaq­pen sanarlyqtaı. Ásirese, Ortalyq Azııa­dan. Ortalyq Komıtettegi Sibir men Qıyr Shyǵys sektorynyń jaýapty uıymdas­ty­rýshysy qyzmetin atqara júrip, synshyl ortanyń synyna shydap, qazaq atyna kir keltirmeýge tyrysyp-aq baqtym. Bul kez Qazaqstanda G.Kolbın birinshi hatshy bop turǵan shaq. О́zge respýblıkalardyń birinshi basshylary Máskeýdegi jerlesterimen tonnyń ishki baýyndaı bolýǵa tyrysatyn. Al G.Kolbınnen ondaı nıettestik baıqa­ma­dyq. Bul jaǵdaıdy orys joldastarym da syrttaı ańǵaryp júredi eken. Bir kúni solar qupııalap qana Kolbınniń kúni bitkenin aıtyp qoıdy. Ol habardy ózim de estigenmin. Biraq ishime búgip júrgen edim. – Ornyna kim bolady eken? – dedim aqyryn syr tartý maqsatymen. – Nursultan Ábishuly! Basqa kim bolmaq endi?! – dedi olar. Ortalyq Komıtettegi jastar jaǵy sol kezdiń ózinde-aq Nursultan Nazarbaevty qurmettep, qadirleıtin. Kolbındi kezdeısoq bireý dep baǵalaıtyndyqtaryn jasyrmaı aıtyp ta qalatyn. Kóp uzamaı jańalyq rasqa shyqty. Osylaısha Nursultan Ábishulyn bas hatshydan shyǵa bergen sátte ony kútip tur­ǵan tilektes jigitterdiń arasynan taby­lyp, Elbasymyzdyń el tutqasyn qolǵa alǵan alǵashqy kúnderiniń kýási boldym... Aq túıeniń qarny jaryldy. Qazaqstan basshylyǵyna N.Á.Nazar­baev­tyń kelýi beıne egemendiktiń jyl qusyn­daı boldy da shyqty. N.Á.Nazarbaevtyń Qazaqstan basshy­lyǵyna kelýiniń aldynda taratylǵan Mań­ǵystaý oblysy qaıta quryldy. Elbasynyń shaqyrtýymen men oblysta jańa qyzmetke kiristim. Oblystyń qaıta ashylýy sol ke­zeńde úlken serpilispen para-par bolatyn. 80-shi jyldardyń aıaǵyna qaraı KSRO halyqtarynyń sezderi bolǵandyǵy ta­rıhtan belgili. Úsh ret qatarynan ótken sol sezderge men uıymdastyrý komıtetiniń mú­shesi retinde qatystym. Bul mańyzdy jıyndar N.Á.Nazarbaevtyń almas qylysh­taı jarqyldap, kózge túsken sátteriniń biri-tin. О́ıtkeni, úlken aıtys-tartysta onyń baısaldy oıy men batyl sheshimderi kim-kimdi bolmasyn beıjaı qaldyrmaı­tyn. Aıta ketetin taǵy bir jáıt – Más­keýdegilerdiń N.Á.Nazarbaevty Odaqtyń Úkimet basshylyǵyna qup kórgendigi. Eger Keńes Odaǵy taratylmaǵan jaǵdaıda Nur­sultan Ábishuly Odaq Úkimetiniń basshy­ly­ǵyna baratynyn, barmaıtynyn kim bilgen, biraq, sol laýazymǵa onyń laıyqty ekendigi kámil bolatyn. Al onyń birden bir sebebi, Nuraǵańnyń boıyndaǵy sheshim qa­byldaý deńgeıiniń joǵarylyǵy, batyldyǵy men bilimdiligi kóptiń kóz aldynda kó­rinýinde edi. KOKP tarap, abyr-sabyr basylǵan soń, Elbasy usynysymen sol kezdegi res­pýblıkadaǵy jas mamandar tobymen AQSh-taǵy Massachýsets shtatyna oqýǵa attandym. Boston qalasyndaǵy Massachýsets ýnıver­sıtetinde dáris aldym. Bul jyldar jańa naryqtyq salaǵa beıimdelgen qazaqstandyq kadrlardy daıyndaýdyń alǵashqy qarly­ǵashtary sekildi bolatyn. Osy jylda­rym­dy elge qyzmet etýge qajetti bilim men bilik jınaqtaǵan jarqyn kezeńim retinde kó­remin. Osy oraıda taǵy bir jaqsy este­likti aıtýdyń reti kelip tur. Qazaqstannyń AQSh-taǵy elshisimen birge AQSh-tyń 41-shi prezıdenti úlken Djordj Býshtyń qabyldaýynda boldyq. Ol kez balasy, kishi Djordj Býsh saılaýǵa túsip jatqan kezeń bolatyn. Ýaqytynyń tyǵyzdyǵyna qaramastan Djordj Býsh bizdi qabyldap, Elbasymyzben eldegi mem­lekettik saıasat týraly salıqaly áńgimeler aıtqan edi. Asyǵyp otyrsa da óziniń dosy N.Á.Nazarbaev týraly jyly lebizderin aı­typ qana qoımaı, oǵan qosa úlken iltıpat bildirýi meni maqtanysh sezimine bóledi. Alyp derjava sanalatyn AQSh eliniń be­del­di basshysy Qazaqstan týrasynda ja­ǵymdy oı bildirip, qurmetteýi N.Á.Nazar­baevtyń halyqaralyq dárejedegi bedeli óte joǵary ekendiginiń, olarmen dostyq qarym-qatynasta bolǵandyǵynyń bir ǵana dáleli. Álem berekesi eń aldymen qaýipsizdikte, tynyshtyqta ekeni aıtpasa da túsinikti. Degenmen, osy baılyqty adamzat balasy jetkilikti túrde baǵalaı bermeıdi. О́ıtkeni, dúnıeni jaýlaǵan ózimshildik pen egoızm budan basym túsip jatady. Kórshilerimen syıyspaı, bir-biriniń mazasyn alyp, onyń sońy úlken daý-damaıǵa soǵyp júrgen jaǵ­daılar da oryn alýda. Eki ortada qara­paıym halyq japa shegedi. Osy oraıda ejel­gi kórshilerimiz, Shyǵysymyz ben Soltústigimizdi barynsha qaýipsizdendirý maq­satynda shekaramyzdy aıqyndap alýy­myzdyń ózi nege turady?! Aıýdaı aıbatty Reseımen jáne ajdahadaı aıbarly Qytaımen teń dárejede memleketaralyq qarym-qatynas ornatyp, qazaqtyń kók baıraǵyn búkil dúnıege moıyndatý ata-babalarymyzdan armandap kele jatqan uly muratymyz ekendigin eshkim de joqqa shyǵara qoımas dep oılaımyn. El júgin bir ózi arqalap júrse de esh moı­ymaǵan, qaıta jańa kreatıvti oılary­men kóptegen saıasatkerlerdi jolda qal­dy­ratyn basshymyzǵa qyzyǵa da, qyzǵana da qaraıtyndar barshylyq. Keıbir jaǵdaı­larda, ásirese shet elderge shyqqanda baı­qaımyn, sol elderdiń Parlamentterindegi áriptesterimiz Qazaqstandaǵy saıası turaqtylyqty, ekonomıkalyq damýdy basa aıtady, qyzyǵa aıtady. Qazaqstan úshin ǵana emes, álemniń kóp­tegen elderindegi ekonomıkalyq turaqty­lyqty shaıqaltyp ketken jyldary elimiz kóp nársede utty, oǵan qosa syndarly ke­zeńde EQYU-ǵa múshe 56 memleket ara­sy­nan qara úzip shyǵyp, bedeldi uıymǵa tór­aǵalyq etýiniń ózi úlken jetistikti bildiredi. Mundaı abyroıǵa jetken de bar, jetpegen de bar ekenin uqsaq deımin. Álemniń da­myǵan elderiniń qataryna jetýi úshin elimizde ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý jo­lynda 160 iri joba júzege aspaq. Aýyl sharýa­shylyǵy men agrarlyq sektor da damý aldynda tur. Azyq-túlik ónimderiniń ba­sym kópshiligi syrttan keletinin esker­sek, álsiz tusymyzdy nyǵaıtýǵa kóńil bólinip otyrǵandyǵy qýanta túsedi. Eýrazııanyń dál kindiginen, keshegi erkin kósilgen atameken Saryarqanyń tó­sinde dúnıeniń órkenıetine tán jaqsy­lyqtyń bárin boıyna jıǵan ásem de kór­kem qala Astanamyz kóz aldymyzda ósip keledi. Keshegi eleýsiz provınsıaldyq qala­nyń azǵantaı ýaqyt ishinde álemniń ásem shaharlarynyń qatarynan oryn alýy tań qalmasqa bolmaıtyn jaǵdaı. Solaı bolýy zańdy da. О́ıtkeni, Astana jobasy – búgin­de iske asqan Elbasynyń uly jobalary ishindegi súbelisi. Qazir Astana tek astana­lyqtardyń emes, keń baıtaq qazaq dalasyn mekendegen barsha qazaqstandyqtardyń maqtanyshyna aınaldy. Búgingideı dúrbeleńge toly dúnıede tórtkúl álemniń tamyr soǵysyn tap basyp, dosy men qasynyń qabaǵyndaǵy kirbińi men ernindegi emeýrinin kóńil kózimen kórip, kóregendikpen kósh bastaý áste de ońaı emes. Onyń ústine aıbyndy mem­le­ketter arasynda ornalasa otyryp, olardan oq boıy ozyp shyǵý úlken qajyr-qaıratty qajet etedi. Qazir biz ekonomıkalyq damý jóninen TMD elderiniń aldyna shyqsaq, ol Prezıdentimiz N.Á.Nazarbaevtyń júrgizip otyrǵan syndarly, sarabdal saıasatynyń ar­qasy. Eldegi saıası turaqtylyq pen yn­tymaqtastyq elimizdiń erkin damýyna jol ashyp otyr. Al munyń ar jaǵynda Elba­symyzdyń “Halqymdy qalaı aman saqtap, qalaı baqýatty turmysqa jetkizemin? Qa­zaqstandy qalaı qabyrǵaly, qýatty mem­leketke aınaldyramyn?” degen jan-júrek­ke salmaq salar tereń oılary, qaısar qaı­rat pen asqaq armandary jatqandyǵyn uǵynar edik. Bar qazaqty bir týdyń astyna birikti­rip, ulan-ǵaıyr eldiń irgesin bekitý bizdiń ata-babalarymyzdyń armany edi. Bul da, Alla taǵala sátin salyp, Nuraǵańnyń tu­syn­da jáne basshylyǵymen júzege asyp otyr. Ǵasyrlarǵa júk bolar elimiz úshin asa mańyzdy máselelerdi sheshýde Elbasy­myz­dyń jeke azamattyq abyroı-bedeliniń joǵarylyǵy da úlken ról atqardy. Eldi, ha­lyqty úlken is, uly maqsatqa jumyl­dyratyn ıdeıa kerek bolsa, Elbasynyń eldi damytýdaǵy oılary dál sonyń ózi. Al biz – el bastaǵan Elbasynyń uly isteriniń qostaýshysymyz. Maqsatymyz – aıqyn, jolymyz – anyq. Zeınolla ALShYMBAEV, QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty. ASTANA.