Alash topyraǵynan attanǵan toǵyz apaıtósimizdiń eshqaısy júldege ilige almady. Solardyń arasynan eń táýir kórsetkishke Azamat Dáýletbekov (86 kılo) pen Oleg Boltın (125 kılo) qol jetkizdi. Olar besinshi satyǵa taban tiredi.
Osydan eki jyl buryn Nur-Sultanda uıymdastyrylǵan álemdik dodada Qazaqstannyń erkin kúres sheberleri jaqsy nátıje kórsetken edi. О́z elimizde bas júlde buıyrmaǵanymen, qos kúmis pen qos qola medaldi oljaladyq. Onyń ózi az olja emes ekenin kúres tarıhynan tıtteı de bolsa habary bar oqyrmandardyń barlyǵy da jaqsy biledi. Biraq sol jarysta Reseı ókilerimen kezdesken jerlesterimiz tegisteı utylǵanyn jankúıerlerdiń jadynda. Sol kezde kórshi memlekettiń týy astynda óner kórsetip júrgen Qap taýy qabylandaryna álimizdiń jetpeıtinine anyq kóz jetkizgen edik.
Bul joly Irannyń balýandary qazaq bapkerlerdiń «bas aýrý» boldy. Olaı deýge negiz, Oslodaǵy jarysta aıryqsha senim artqan úsh jerlesimizge dál sol eldiń sańlaqtary san soqtyryp ketti.
Atap aıtsaq, álem chempıonatynyń kúmis júldegeri Nurqoja Qaıpanov (74 kılo) Iones Álıaqpar Emamıchlhaeıge ese jiberdi – 0:12. Azııa birinshiliginde qos júlde alǵan Azamat Dáýletbekov ataǵy jer jarǵan Hasan Iаzdanıge jol berdi – 2:12. Osy oraıda eki retinde de qandastarymyzdyń Parsy eliniń apaıtósterinen oısyraı utylǵanyn aıta ketken jón. Qurlyqtyń basty dodasynda qatarynan úsh ret jeńis tuǵyryna kóterilip, bıyl Tokıo Olımpıadasynda baq synaǵan Álisher Erǵalı (97 kılo) ırandyq Mojtaba Goleıdjden jeńildi – 1:6.
Mońǵolııanyń marqasqalary da bizder úshin alynbas qamalǵa aınalyp bara jatqandaı. Sońǵy kezderi olardan jıi jeńilip júrgenimizge dúıim jurt kýá. Osloda Meırambek Qartbaı (57 kılo) alǵashqy aınalymda Bekbaıar Erbenebatty eńsere almady – 5:10. Al Lhagvagerel Menhterın Oleg Boltındy (125 kılo) qola medaldan aıyrdy – 0:5. Sol sekildi Qazaqstannyń sportshylaryn jyqqandar arasynda Reseı, Grýzııa, AQSh, Armenııa jáne Bahreınniń de betkeustarlary bar.
Al eń ókinshitsi, boz kilemge shyqqan Qazaqstannyń toǵyz erkin kúres sheberiniń beseýi tusaýkeser kezdesýinde utyldy. Taǵy eki sportshymyz ekinshi kezeńnen asa almady. Osy jaıttan-aq Skandınavııa túbegine sapar shekken balýandardyń babynda bolmaǵynan ańǵarý qıyn emes. Aıtýly dodada ózgelerdi aıtpaǵanda, otandastarymyz kórshiles Qyrǵyzstannan da qalyp qoıdy. Bul birinshi ret emes. Materıaldyq bazalary bizden áldeqaıda nashar, qarjylandyrý jaǵy kóp tómen «aıyr qalpaqty» aǵaıyndarymyz Norvegııada eki júlde aldy. 70 kılo salmaqtaǵy Ernazar Akmatalıev fınalǵa shyqsa, 65 kılo salmaqtaǵy Álıbek Osmonov qola medaldi moınynda jarqyratty. Bas júlde úshin tartysta Ernazar Polshanyń týy astynda óner kórsetip júrgen daǵystandyq Magomedmurad Gadjıevten jeńildi dep aıtýǵa aýyz barmaıdy. Tek sońǵy upaıdy ıelengenniń arqasynda ǵana saqa sportshynyń baǵy jandy. Al qazaqtar jer sıpap saldy. Ashy bolsa da aqıqatyn aıtsaq, qazirgi kezde biz qyryzdarǵa qyzyǵa da, qyzǵana da qaraıtyn jaǵdaıdamyz.
Jalpy komandalyq esepte AQSh, Iran jáne Reseı syndy úsh alpaýyt ábden tiresti. Nátıjesinde alǵashqy eki oryndy amerıkalyqtar men Parsy eliniń dúldúlderi ózara bólisti. Aıtýly quramalardyń árqaısysy 3 altyn, 3 kúmis jáne 1 qoladan oljalady. Reseılikterdiń júlde sany basty qarsylastarynan kóp bolǵanymen kúmistiń kemdiginen úshinshi oryndy qanaǵat tutty. Olardyń úsh balýany teńdessiz dep tanylsa, bireýi fınalda utyldy. Taǵy úsh saıypqyrany úshinshi satyǵa taban tiredi. Taǵy bir bas júldeni Polsha quramasy ıelendi.
Erkin kúrespen qatar áıelder kúresinen de básekeler qatar ótýde. Qazirdiń ózinde birneshe salmaq dárejesinde oza shapqan sportshylardyń esimderi belgili. Biraq úzdikter tiziminde Qazaqstannan kelgen burymdylardyń birde-bireýi joq. Olar da osyndaı úlken synaqqa daıyn bolmaı shyqty. Tarqatyp aıtsaq, jarysty birden shırek fınaldan bastaǵan Aısha Ýálıshan (55 kılo) úndistandyq Pınkı Pınkıden jeńildi. Aıaýlym Qasymova (62 kılo) tusaýkeser kezdesýinde ýkraınalyq Ilona Prokopovıýkten utyldy. Elmıra Syzdyqova (76 kılo) mysyrlyq Samar Amer Ibragım Hamzaǵa ese jiberdi. Asylzat Saǵymbaı (53 kılo) moldovalyq Iýlııa Leordadan, al Aına Temirtasova (65 kılo) rýmynııalyq Krıstına Týnde Ingzeden basym túskenimen, shırek fınalda japonııalyq Mıra Morıkavanyń ekpinine shydamady. Alaıda Asylzat pen Aınanyń qarsylastary aqtyq synǵa deıin jetkenniń arqasynda bizdiń qyzdar jubanysh beldesýleri arqyly júldeli oryndar úshin talasý múmkindigin saqtap qaldy. Al ol básekelerdiń qalaı aıaqtalǵany jaıynda erteń baıandaımyz.
Erkin kúresten 2021 jylǵy álem chempıondary men júldegerleri
57 kılo: 1. Tomas Gılman (AQSh), 2. Álıreza Sarlaq (Iran), 3. Horst Ler (Germanııa) men Aryııan Tıýrın (Belarýs).
61 kılo: 1. Abasgadjı Magomedov (Reseı), 2. Deıton Fıks (AQSh), 3. Arsen Harýtıýnıan (Armenııa) men Tosıhıro Hasegava (Japonııa).
65 kılo: 1. Zagır Shahıev (Reseı), 2. Ámir Muhammed Iаzdanı (Iran), 3. Álıbek Osmonov (Qyryǵzstan) pen Týmýr Ochır Tulǵa (Mońǵolııa).
70 kılo: 1. Magomedmurad Gadjıev (Polsha), 2. Ernazar Akmatalıev (Qyrǵyzstan), 3. Evgenıı Jerbaev (Reseı) pen Zýrabı Iаkobıshvılı (Grýzııa).
74 kılo: 1. Kaıl Deık (AQSh), 2. Taımuraz Salkazanov (Slovakııa), 3. Tımýr Bıjoev (Reseı) pen Fazlı Erylmaz (Túrkııa).
79 kılo: 1. Djordan Barroýz (AQSh), 2. Muhammed Nokhodı Larımı (Iran), 3. Radık Valıev (Reseı) pen Nıka Kenchadze (Grýzııa).
86 kılo: 1. Hasan Iаzdanı (Iran), 2. Devıd Teılor (AQSh), 3. Abýbakr Abakarov (Ázirbaıjan) pen Artýr Naıfonov (Reseı).
92 kılo: 1. Kamran Gasempýr (Iran), 2. Magomed Qurbanov (Reseı), 3. Osman Nurmagomedov (Ázirbaıjan) pen Djeıden Koks (AQSh).
97 kılo: 1. Abdýlrashıd Sadýlaev (Reseı), 2. Kaıl Snaıder (AQSh), 3. Magomed Zakarıev (Ýkraına) pen Mojtaba Goleıdj (Iran).
125 kılo: 1. Ámir Hosseın Zare (Iran), 2. Geno Petrıashvılı (Grýzııa), 3. Lhagvagerel Menhterın (Mońǵolııa) men Taha Aqgúl (Túrkııa).
Derekter men dáıekter
- Álem chempıonatynda nebary tórt memlekettiń ókilderine bas júlde buıyrdy. Olar jaıynda biz joǵaryda baıandadyq. Sonymen qatar, 12 eldiń órenderi jeńis tuǵyryna kóterildi. Olar – Grýzııa (1 kúmis+2 qola), Qyrǵyzstan (1 kúmis-1 qola), Slovakııa (1 kúmis), Túrkııa, Mońǵolııa, Ázirbaıjan (2 qola), Germanııa, Belarýs, Armenııa, Japonııa jáne Ýkraına (1 qola).
- Oslo boz kileminde kópshilik taǵytsyzdana kútken báseke Abdýlrashıd Sadýlaev pen Kaıl Snaıderdy taǵatsyzdana kútti. Osyǵan deıin ekeýi úsh márte kúsh synasqan edi. 2017 jylǵy álem chempıonatynda Amerıkadan kelgen apaıtós utsa, 2018 jylǵy dúnıejúzilik doda men 2021 jylǵy Tokıo Olımpıadasy reseıliktiń paıdasyna sheshildi.
- Skandınavııa túbeginde top jarǵan 25 jastaǵy Abdýlrashıd Sadýlaevqa búgingi tańda óziniń ataq-dańqy jaǵynan jer jahanda teń keler erkin kúres sheberi joq. Ol álemniń bes dúrkin álem chempıony, álemdik dodanyń kúmis júldegeri, Eýropa oıyndaryn eki ret utyp, qurlyq birinshiliginde tórt ret dara shyqty. Odan bólek, Daǵystannyń darabozy Rıo men Tokıo Olımpıadalarynda qarsylas shaq keltirmedi.
- AQSh-tyń maqtanyshy Djordan Barroýzdyń da ataǵyn at úrkedi. 33 jastaǵy saqa sportshy álem chempıonatynda 5 altyn jáne 3 qola medaldi ıelendi. London Olımpıadasynda dara shyqty. Panamerıka oıyndarynda úsh ret ozyp, óz qurlyǵynda tórt márte teńdessiz dep tanyldy.
- Amerıkalyq Keıl Deık pen ırandyq Hasan Iаzdanıdi de qalaı maqtasaq ta jarasady. Norvegııa astanasynda ekeýi de úshinshi márte álem chempıony atandy. Onyń ústine, 30 jastaǵy AQSh-tyń arlany Tokıo Olımpıadasynda qolaǵa qol sozdy. 26 jastaǵy Parsy eliniń óreni 2016 jylǵy Olımpııa oıyndarynda bas júldeni qanjyǵasyna baılasa, 2021 jyly kúmis medaldi moınyna ildi. Sondaı-aq, Iаzdanıdiń enshisinde álem chempıonatynyń taǵy bir kúmis men qolasy bar.
- Oslodaǵy jarystyń Tomas Gılman, Abasgadjı Magomedov, Zagır Shahıev, Magomedmurad Gadjıev, Kamran Gasempýr jáne Ámir Hosseın Zare syndy qaharmandary ózderiniń sporttyq mansabynda tuńǵysh ret álem chempıony atanyp otyr. Biraq soǵan qarap, olardyń bul nátıjesin sensasııa dep te baǵalaýǵa bolmas. О́ıtkeni, joǵaryda esimderi atalǵan balýandar arasynda Olımpııa oıyndaryda júlde alǵandar da bar. Tipten, eń «osaldarynyń» ózderi álemdik jáne qurlyqtyq chempıonattarynda qanjyǵalary maılanǵan.
