Taı elinde qola medal buıyrdy

Taılandtyń Nakhonpathom qalasynda ótken qurlyqtyń bas­ty dodasyn «Býrevestnık» sát­siz bastady. Tusaýkeser kez­de­­sýinde jerlesterimiz oıda-joq­ta Iraktyń «Soýz Gazyna» 2:3 esebimen ese jibergende, kó­ńilimizdiń qatty qulazyǵany ras. Alaıda odan keıingi oıyndarda almatylyq voleıbolshylar «qaharyna» mindi. Kelesi oıyndarda bizdiń jigitter Taılandtyń «Nahon Radchasıma», Shrı-Lan­kanyń «SEB» jáne Kýveıttiń «Qazmasyn» oısyrata utty. Bul básekelerdiń barlyǵynda 3:0 esebi tirkeldi. Osylaısha, A tobynda kósh bastaǵan «Býrevestnık» pleı-off saıysyna joldama aldy.

Jartylaı fınalda otandastarymyz Qatardyń «Ál-Arabıimen» kúsh synasty. Asa shıelenisti ótken oıynda tarazy basy uzaq ýa­qyt teńselip turdy. Báseke barysynda «Býrevestnık» eki ret alǵa shyqqanyna qaramastan, sheshýshi partııada qarsylastarymyz je­ńisti ýysymyzdan julyp áketti – 2:3 (25:15, 15:25, 25:15, 26:28, 10:15). Al úshinshi oryn úshin saıys­ta jerlesterimiz jerigilikti «Nahon Ratchasımadan» 3:0 (25:23, 25:17, 25:21) esebimen basym túsip, qola medaldi ıelendi.

Qazaqstannyń voleıboly jaıynda áńgime qozǵalsa, eń bi­rinshi kezekte Almatynyń «Bý­revestnıgi» eske oralýy zańdy. Bul qazirgi emes, múlde basqa, ataǵy jer jarǵan «Býrevestnık» edi. О́tken ǵasyrdyń alpysynshy jyldarynyń ekinshi jartysy men jetpisinshi jyldarynyń basynda atoı salǵan sańlaqtarymyzdy kóziqaraqty kórermen áli de umyta qoıǵan joq shyǵar dep oılaımyz. Bul ujymnyń irgetasyn aty ańyzǵa aınalǵan bapker Oktıabr Jarylǵapov qalasa, keıinnen tizgindi Zańǵar Jarkeshov ustady. Dańqty komandanyń sapynda Jánibek Saýranbaev, Valerıı Krav­chenko, Oleg Antropov, Alek­sandr Karmanovskıı, Nıkolaı Ragozın, Aleksandr Portnoı, Gen­nadıı Goncharov, Eńsebek Iman­­ǵalıev, Vıacheslav jáne Vı­­ta­lıı Shaprandar, Tólendi Ahmet­janov, Gennadıı Parshın, Aman­keldi Sultanov, Vladımır Ýstımenko, Leonıd Sherbakov jáne taǵy basqa sańlaqtar óner kórsetti. Qysqa ǵana merzim ara­lyǵynda qulashyn keńinen jaı­ǵan «Býrevestnık» 1969 jyly KSRO chempıony atanyp, 1970 jáne 1971 jyldary qatarynan eki márte Eýropa chempıondarynyń kýbogyn ıelendi.

Bertin kele «Azamattyń» aıdarynan jel esti. Alataý bók­terinde jasaqtalǵan komanda 1993 jyly Hırosımada ótken Azııa­nyń klýbtyq chempıonatynda bas júldeni oljalady. Toptyq týrnırde Kýveıt, Qy­taı jáne Japonııanyń voleıbol­shylaryn oısyrata utqan jerlesterimiz jartylaı fınalda Ońtústik Koreıanyń órenderiniń tas-tal­qanyn shyǵardy. Al fınalda Japonııanyń jeti dúrkin chempıony, kóptegen halyqaralyq jarystyń jeńimpazy «Fýdzı Foto Fılm» klýbymen kúsh synasty. Hırosımanyń qaq ortasynda ornalasqan záýlim keshen­ge jınalǵan jankúıer óz jer­lesterine barynsha qoldaý kór­setti. Sonyń áseri bolsa kerek, al­ǵashynda «Azamattyń» oıynshylary biraz qobaljyp, qatelikke jıi boı aldyrdy. Úshinshi partııa­­dan keıin almatylyqtar 1:2 ese­bimen utylyp jatty. Desek te namysqa qamshy basqan jer­les­terimiz tarazy basyn teńestirip ketti. Báseke taǵdyry sońǵy par­­tııada sheshildi. Bul joly qazaq­­standyqtar namysty qol­dan ber­medi. Sóıtip Evgenıı Sıv­kov pen Andreı Patrakov bapta­ǵan «Azamat» aıdy aspanǵa shyǵa­ryp, Azııanyń klýbtyq chempıo­natynyń jeńimpazy atandy.

«Azamattyń» sapynda oınaǵan áıgili voleıbolshy Baqytjan Baı­tóreev sol jyldardy bylaı dep eske aldy: «Táýelsizdik al­ǵan alǵashqy kezderi sport salasyna bólinetin qarajat mardymsyz bolǵany ózderińizge málim. Jarysqa shyǵý óte qıyn edi. Oqý-jattyǵý jıyny múlde ótpeıtin. Eńbekaqyny aılap almaımyz. Áıteýir, barsha jigit birigip, ty­ǵyryqtan shyǵýdyń jolyn qa­rastyrdyq. Bizdiń bapkerimizdiń jaqyn bir týysynyń taýyq etin satatyn shaǵyn dúkeni boldy. Biz sony jaǵaladyq. Saý­dadan túsken qarajatqa arzan sport­tyq forma satyp alyp, ja­­rysqa shyǵatynbyz. Mine, osyndaı qıyndyqqa qara­mas­tan qazaqstandyq voleıbolshy­lar halyqaralyq dodalarda jaqsy óner kórsetti. О́ıtkeni bo­ıy­myzdy namys kernep turatyn. Qazaqstannyń atyn álemge ta­nyt­saq dep, oıyn alańynda ja­nymyzdy salyp aıqastyq. 1993 jyldyń kókteminde Japo­nııanyń Hırosıma qalasynda ótken Azııanyń klýbtyq chem­pıonatynyń bas júldesin ojalaýymyz joǵaryda aıtylǵan sózimizdiń aıqyn dáleli. Ol kez­deri Qazaqstandy eshkim bil­meıtin. Bilgen jaǵdaıdyń ózinde alpaýyt elder bizdi mensinbeı, muryndaryn shúıire qaraıtyn. Al biz eshnársege nazar aýdarmaı, ózimizdiń myqtylyǵymyzdy moıyn­datýǵa barynsha kúsh sal­dyq. Azııa voleı­boly­nyń úsh kıti sanalatyn – Japo­nııa, Qy­taı jáne Ońtústik Koreıa­nyń eń úzdik ujymdaryn ut­qa­nymyzda, Hırosımadaǵy záýlim sport keshenine jınalǵan jan­kúıerdiń «Qazaqstan! Aza­mat!» dep oryndarynan tik turyp, uzaq ýaqyt boıy qulshyna qol soqqany kúni keshegideı kóz aldymyzda. Fınalda áıgili «Fýdzı Foto Fılmdy» uttyq. Álemge áıgili korporasııa demeýshilik kór­­setip otyrǵan komandanyń na­my­syn Japonııa ulttyq qura­masynyń tórt birdeı oıynshysy qorǵady. Al jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysynda marqaıyp tur­ǵanymyzda Qazaqstannyń Japonııadaǵy elshisiniń ózi bizdiń bas bapkerimizge habarlasyp: «Qazaqstannyń tek Kúnshyǵys eline ǵana emes, alyp Azııaǵa, tip­ten kúlli álemge tanylýyna siz­derdiń qosqan úlesterińiz orasan zor», dep aǵynan jaryldy. Árıne, ondaı qýanyshty sátter eshýaqytta umytylmaıdy.

Mine, Azııanyń klýbtyq chem­pıonatyndaǵy jarqyn jeńi­simizdiń altyn bastaýynda «Aza­mat» klýby turdy. Sol koman­danyń sapynda Baqytjan Baı­tóreev, Alekseı Iаnshın, Nıkolaı Marıaskın, Rafaıl Gılıazýtdınov, Frans Saharıas, Sergeı Shýkın, Aleksandr Gorbatkov, Vıacheslav Kreskın, Petr Kobrın, Andreı Agafonov jáne Valerıı Belenkov syndy saıypqyrandar jasyndaı jarqyldady. Solardyń arasynan Baıtóreevti bóle-jara atap ótsek, esh aıyby joq dep oılaımyz. Másele tek onyń qurama sapyndaǵy jalǵyz qa­zaq bolǵandyǵynda emes. Baqyt­jan komandanyń naǵyz serkesi, júregi, negizgi qarýy edi. Oıyn alańynda onyń osy qasıet­teri birden baıqalatyn. Qanda­symyzdyń sheberlik deńgeıiniń ózge oıynshylardan áldeqaıda joǵary ekenin moıyndaǵan maı­talman mamandar 1993 jyl­dyń qorytyndysy boıynsha Baqyt­jan Baıtóreevti Azııanyń eń úzdik voleıbolshysy dep tanydy.

2005 jyly Pákstannyń Is­la­mabad qalasynda uıymdas­tyrylǵan jarysta Almatynyń «Rahaty» aldyna jan salmaı, arada 12 jyl ótken soń «Azamattyń» erligin qaıtalady. Keıinnen «Ra­hat» (2006), «Almaty» (2011) jáne «Atyraý» (2018) kúmis medaldi ıelendi. Alǵashqy ekeýi fınalda Irannyń «Paıkanynan» utylsa, sońǵysy dál sol Parsy eliniń «Hatam Ardakanyna» ese jiberdi. Sondaı-aq «Atyraý» (2002, 2004) taǵy eki ret qola júldeni enshiledi. Mine, erler ara­syndaǵy Azııanyń klýbtyq chem­pıonatynda qazaqstandyq voleıbolshylardyń qol jetkizgen tabystary osyndaı.